Wörterbuchnetz
Rheinisches Wörterbuch 
 
Wind bis winddrüge (Bd. 9, Sp. 530 bis 536)
 
  PfWB  ElsWB  LothWB Wind das Wort ist allg. u. lautet je nach der Entwicklung von -ind (s. Kind) wint, –e-, –ęə-, –a-, –ę-, –ǫ-, –o-, –u-, –ø-, –-, –ē-, –ęi-, –ei-, weŋk, –i-, –ø-, –-, wen, –d; Pl. win, we·n., we·ŋ. usf., Dimin. win(t)χə(n), we·ŋ.kχə(n), –·ŋ.kə m.: 1. Sg. t. a. die atmosphärische Luftströmung, dafür überwiegt Luft (s. d.); neben Nord-, Ost-, Westl. gebraucht man auch Westw. usf.; beide Zs. werden aber als fremd empfunden; man bezeichnet die Windrichtung in der Regel nach bestimmten Örtlichkeiten (Bergen, Tälern, Fluren), z. B. der W. kömmt vam Rhing (Rhein), — van der Ruhr usf., — us dem Renloch (-der R.hött) Westw., — us dem Isloch, Schnieloch Ostw., — us dem kale Loch Nordw. Rip, Nfrk; Quackmannsw. Westw. Kref; der W. kömmt va oawe ronner Nordw., — va onne rop Südw. Siegld; der W. es eronger-(erop-)gegangen der W. hat sich nach Süden (Norden) gedreht Berg; der W. steht (van) ovve im Süden, — st. (v.) onge (unten) im Norden Verbr., Rip,; Onner-, Owerw. Mosfrk; der ewerschte W. Nordw. Bitb; der övverschte W. Westw. Aach; der W. steht (es) huəhch (hoch) Nord- od. Ostw.; h.ə W. Kemp, Klevld, Berg, im Gegens. zum läge (niedrigen) W. West-, Südw. Mörs, Rees. — Ene stärke, schärpe, kale, freide, fracke, schroə, schrole, hoəhle, fresche, bolle, spetze, dolle, blasse, hare, fladerige, melle, rauhe, föchte W. (s. d. W.); wat es et vane märgen enen W.! Klev, Allg.; s. Sturm, Wiwind; der W. geht, löf, jag, blös, hült, tüt, flöt, — hült öm et Hus, — blös en de Schür durch de Retze, — enem en et Gesech, — feg en alle Ecken on Engen eren, — steht arg op der Dür Rip, Allg., — düht (göff) sech op fängt an zu wehen Mörs, — hewt sich Saarl, — sett sech dren vertreibt das Gewölk Kemp, — sett sech henger de Wolken, över en Stond rent et Düss-NKassel, — ös verkiəhrt erömgegonge, — legg sech jet, — schnitt em durt Gesech; wenn de W. sech drenleggt, krige we nicks möt Kemp, Allg., — kotzt Schni us Monsch-Rollesbr; et hät so nen W., — en argen W. Gummb; dät Weər tröckt tengen (gegen) der W. Selfk. — In Wetterregeln. Wann der W. dur de Hawerstoppele jäht (jagt), es de beste Tid erüəver SNfrk, Verbr. As den Donnder rollt dör de kahle Täck (Zweige), häwwe (haben wir) van Water en W. gen Gebreck (Mangel) Emmerich. Wenn de Hennen schratelen, dann gef et W. Mörs. Beim roten Abendhimmel get et geər W. SNfrk. Wenn ne Renbogen es, do steht üvver drei Dag der W. Düss-Erkr, Sol. Wann et rent mat ewerschtem Wand (Nordw.), da r. et och mat

[Bd. 9, Sp. 531]
Onverstand Bitb. Gruəte W. ös selde oəhne Ren Kemp. Wenn der W. sech let (legt), göft et Ren Grevbr, Allg. Wenn sech de W. no et lange Weje (Wehen) leggt, dann geft et op korten Regen Klev. Daut (der Schnee) et bej W.stell in de Nach, dann regent et met Sonneschin bej Dag Mörs-Rheinbg. Wenn W. on Sonn sech trefen, dann schmite se met Water Kemp-Grefr. So lang as de W. sech net dräjt, kriegen wij ken ander W. Klev, Allg. Dreht sech der W. gen de Sonn, git et schen Weder Koch, Allg. Kömmt der W. quer, dann schleht et Weər öm; k. er der Läng no, dann blift et got Düss-NKassel. Wu loser (lopender Kemp) de W., wu fasser (beständeger) et Weər Kemp, Mörs. Verjage W. brengt e got Joəhr wenn im Sommer der W. hin- u. herfackelt Heinsb. Drift der W. no dem Rhin, get et Wedder wie Porzellin; dr. he avver no de Ruhr, maken me morn en Watertur Sol-Wald. Flüg der W. va Mass noə Rhin, gef et Sonneschin; fl. he va Rh. noə M., gef et en Sipnas Heinsb-Millen. Nüsser (Neusser) W. on bergische Schure döge net on hant der Düvel em Lif, — W., Düsseldörper Rengk (Rind), Ratinger Perd send kene Heller wert Düss-NKassel. Rengsche (rheinischer) W. blös härder wie en Donnerwedder vam Berg Köln-Keldenich. Kömmp der W. van zant Matthies (Pfarrkirche von Mariaweiler), dann wess mer, dat he Ren herblies (-bläst) Dür-Stdt. Üdsche W. (von Kemp-Oedt) brengk Reəge; de W. hät sich op Ü (Oedt) angedreht, ek glöf, et Weər geht of (al) Kemp. Kömmp der W. van Weckerhahn (Grevbr-Wickrathhahn), fängt et bal ze rene an Grevbr. Kennt der W. vun Confeld (Krs. Merz) her, klingelt er net, dann rappelt er Merz-Morscholz. Wenn der W. us em Klompelouch (Orte um Jül-Inden) küt, da git et Schnei Dür-Geich; De W. küt us dem Renlouch, on der Schnee k. us dem Heck Gummb-Nümbrecht. Wenn de W. van de Rur k., da früs (friert) et Dür-Geich. Wäijt in et Frugjohr de W. van Norden, so blift et drög ene lange Tid Klev. W. üt de Nörd wäijt et Korn nit fört Mörs-Rheing. Wenn de W. kümmp ut de Os, regent et drei Dag un en Pos (halber Tag) Ruhr, Mörs, Kref-Fischeln. Rent et, wonn de W. van der heller Seckt (Seite) kennt, da r. et durch e Sten Prüm-Ihren. Wann de Korhalme en der Bleht send, es gut fir se der W. Prüm. Ach (8) Dag fir äf (oder) a. D. no zint Lorenz (10. VIII.) gef et ärge W. Heinsb. Zint L. W. mäckt der Bocket (Buchweizen) dof (blend) Heinsb, Geld. Wie Bartelemies der W. steht, esu blif he e ganz Vierdelhjor Eusk-Stotzh. Wo Michelsdag de W. herkemmt, do k. er det ganze Johr her Wend-Urw. Michelsdag streiden de Winn (Pl.) Saarl-Knausholz. Donner op Michel bedöck (-deutet) grusse W. Altk-Birken. Wo de W. Quatertemp (vor Weihnachten) sech sett on enen Dag drop sech hält, do es he dat gonze Joəhr gestellt Kemp, Geld. Woə et diestes (dienstags) noə Q. morges öm elf Uhren de W. steht, bliff he noch en Verdeljohr stoəhn Kemp, Dür. Wie de W. Schefsonndig (Schaubsonntag, erster Fastensonntag) kennt, esu k. en de ganze Virsumer Prüm-Waxw. März on Advent blosen ene W. Prüm-Ihren. Wie der W. weht van Chrestdag bes Dreikönigen, so w. he dat ganze Johr Ruhr, verbr. Wie de Mattheis de W. bestellt,

[Bd. 9, Sp. 532]
sou en et ganze Johr behält Saarbg-Söst. Bu de W. op Stellen Frejdag (Kar-) steht, so steht he en Verdeljohr Klevld. Wo der W. Usterdag va könnt, do k. he drei Vierdeljohr van Aach-Merkst, Dür. Bromets- (Juli-)sonn on Märzew., die scheue männig Modder Kengk (Kind) Erk-Grambusch. Wij well bliwe en moj (schönes) Kend, mott sech wohre (wahren) vör Märzesonn en aprilse W. Klev, Verbr. (s. März). — W. u. Wetter (Regen) (s. d. W.). — RA.: Dat geng esu flott (flöck, siehr) wie der W. Rip, Allg. W. of (oder) genge W., de Frau Moəsse flügt! sagt der, der bei starkem W. ausgeht Aach-Stdt. Klevse W., schlecht seile (segeln) weil er quer über den Rhein bläst, muss das Schiff lavieren Emmerich. De W. en achtern, dann het me gut s. Meiderich. Es de W. West, fährt de Schepper op sin best Klev. Wo Water es, do es ok W. Elbf. W. on Wer kommen ut ein Gatt (Loch) her Mörs. Van Ooche (Aachen) kömmt kene gode W., vill wenniger e got Kengk (Kind) Jül-Linnich. Haha, us dem Loch küt (blös) der W.! ich habe es durchschaut Sieg, Allg. He kickt iərscht ens, wuəvan af der W. kömmt wie die Laune ist Selfk, Allg.; de wess (weiss), wo der W. herkimmt er weiss Bescheid, lässt sich nicht erwischen Koch, Allg. Dem es ok der W. all an et Dak gewest fallen schon die Haare aus Heinsb, — es der W. öm de Nas gegange hat schon viel erfahren u. erlebt MGladb; et geht mer ze vell W. onger em her er ist zu hager Sülzt; dem geht te völ W. ounder jene Sack dörch von hochbeinigem Vieh Eup. Wenn de W. wäjt, w. den Hahn kräjt, w. de Kuckuck regiert, alle Mädjes häbbe Lifstes, marr ek noch niet! Klev, Mörs. Wenn den H. kr. on de W. w., dann komm dat Geld van de Bottermelk halen! damit sucht man sich am Zahlen vorbeizudrücken Mörs. Bej dem w. de W. falsch er hat üble Laune Duisb, — küt de W. aus em verkihrte Loch Ahrw-Löhnd. De W. w. well hohge Berge, marr gen depe Gatte (tiefe Löcher) Mörs-Xanten. Der W., deə geht, et Fauere (Gatter), dät schleht; de Wolke, die jage, et es e Weər net för te sage! Heinsb-Lümb. Wenn der W. su stark geht, hot sich en al Fra erhangen Bitb-NWeis. Bis dau flegt es (uns) noch allerhand W. last de Uhren Bitb. De Möller mahlt, wann der W. got blös MülhBensbg. Hej ändert sin Meinong, wie de W. bl. Dinsl. De W. bl. us kenem gode Loch bei schlechtem Wetter, schlechter Laune Rip. Der es so düərn (dürr, mager), dat der W. dürch en bl. Gummb. Wer kann für en Onglöck, wenn der W. enen ömbl.! Sieg. De kallt (redet), we der W. jät (jagt) unbeständig Bergh-Blatzh, Saarbg-Faha. Dem j. och der W. öm so mager ist er Erk, Allg.; dem rappele de Knöz, wenn der W. dren j. Dür-Langerwehe. Wat wellste de make, wenn dech der W. ömjät (un du häs nicks, dech dran faszehalde)! man muss alles geduldig ertragen Grevbr, MGladb. Wenn de W. jagt, soll der Jäger net jage Düss-NKassel. He moss sech en Ach nemme, dat de W. em de Bart net fortjät er hat einen schüttern B. MülhRh-Ensen. De W. jagt woll Schneebälle, äwwer keine Essbälle vom Wind wird keiner dick Lennep-Radevormwald. Der W. höllt en (den Mageren) mot Monsch-Witzerath. We kann für Goddes Gewalt, wann ene de W. ömdäut!

[Bd. 9, Sp. 533]
sagt der, der sich einer Notwendigkeit fügen muss Sieg-ODollend. Der W. blit (bleibt) oəhne Reən (Regen) die Sorge geht leicht vorüber Aach-Stdt. Wiver, Zigge (Zeiten), W. un Glöck ändere (wessele) immer flöck; Minschen un W. ä. sich geschwind Köln-Stdt. De W. sök (sucht) Ren (Schni, ander Wedder) bei Wetterumschlag Sieg. Dor sett W. drachter die Arbeit geht zügig vonstatten Klevld. De W. s. en de verkehrde Huck er hat schlechte Laune Kemp-Breyell. A.: Wöuhin gähschte? B.: Wöu de W. mich hindreift Saarbg-Kahren. — Dau schwätzt dem W. no bist unbeständig Prüm. — De kann ken W.che verdrage so schwächl. ist er Rip, Allg. Do kregs de W. van vör on van achtere von allen Seiten Mörs. De W. op de Mull habbe bei Gegenwind Kemp-UWeiden. Der W. ope ene (em) Röck ha aller Sorgen enthoben sein Aach, SNfrk, Düss; der hät W. em R. Beistand, Leute, die ihm im stillen helfen Berg. Falsch W.chər blose guter Dinge sein Schleid-Hellenth. A.: Wohin gehste? B.: Ich gohn op der Dütteling (Düttling, Ort im Ks. Schleid) der W. drehe! Schleid-Glehn. — Et Weər kennt mer am W. on de Moder am Kengk (Kind) Kref, Kemp (s. weiter bei Wetter). He stenkt en Uhr op der W. eine Stunde gegen den Wind MGladb. Der Magere geht be de nächste W. fliege Kemp. Sech durch de W. dunn weglaufen Sol-Leichl (s. weiter bei Wetter). De Tubak (udgl.) stönk jo zehn (sibbe) Stond gen de W. Rip, Allg. Gen der W. es schlet fahren, dogegen fihrt mer möm W. flöck Bergh. Ek han Honger, ek kös tegen de W. angohn! Mörs-Alpen. Der Magere dörft nit in de W. komme Mörs. De steckt de Nös in de W. untersucht etwas Geld. Löker in de W. lope Geld. In de W. reden ergebnislos Mosfrk, Allg., — predigen Allg.; dat es en de W. geblose Kobl-Bendorf. Mer muss och net alles an de W. schlohn die guten Ratschläge nicht ganz od. alle unberücksichtigt lassen Bitb, Allg. Hei wäjt met de W. öwer geht mit der Masse Mörs. Met de W.ən (Pl.) schlopen gonn sehr früh Barm. He dreht de Mantel (Kapp, sech) nom W. Berg, Allg.; de Fahn (Häuk) nom W. hange Rip. De Uhr geht n. W. geht nicht richtig MGladb. Mer mahlt nit ohne W. of Wasser Köln-Stdt. Wer geht durch Westum o. Kend, d. Löhndorf o. W., d. Lohrsdorf o. Spott, hat grosse Gnad van Gott! Ortslitanei auf diese Orte von Ahrw (u. andere Orte anderer Kreise). Onger (unter) W.s Gummb. Bei stell va W. es et got Haver siəne (säen) Monsch, Aach, SNfrk, Klevld. De left vam W. gibt an, dass er zum Lebensunterhalt nicht viel nötig habe Rip, Siegld; de werd ach vum W. so dick; der hat sei dicke Bauch ach net vun W. Rhfrk, Allg. — Rätsel. Do köt de Mann met de grusse Mul? Sieg-ODollend. Holderdipolder geht över de Sölder, sewen Landsheeren können em nich van den S. afkehren? Dinsl-Gahlen. Et kümmt wat ze pifen üəver dreihondert Sifen, ü. dr. Müəhlegrawen; we dat nit röt, de moss sich des schamen? Waldbr. Et koəme drei Duve üəver de Kerkhoff te schnuve; de en seit: ech wöll, dat et Neit (Nacht) wüər; de anger s.: ech w., dat et Dag w.; de dredde s.: et ös mech egal, of et Dag odder Neit ös, ech gohn emmer schnuve? Sonne, Mond, Wind

[Bd. 9, Sp. 534]
SNfrk, Rip, Berg. 's läft (läuft) un l. un werd net matt; 's frisst un fr. un werd net satt; 's drinkt un dr. un w. net voll; 's singt u. s. un klingt net wohl? Wasser, Feuer, Welt u. Wind Simm-Wahlb. Minge leve Lange, du has jet do hange, bei Weər on W. bommelt dat Dengk? Bohne an der Stange Aach-Münsterbusch. Woröm kann mer der W. net sehn? Er hät ken Klüər (Farbe) Dür-Stdt. Wafir kuckt de Kirchenhahn emmer nom W.? Wonn Hihner do wäre, kuckt e no den Prüm-Ihren. — b. Gasbildung, Luftführung, Wetter im Bergwerk (Weŋklouch) Wurmgeb. — c. Witterung des Jagdhundes, in der Jägerspr.; der Hond hät W. Mörs, Allg. Daher die RA.: W. van jet krige einer Sache auf die Spur kommen, merken, dass etwas im Gange ist Rip, Allg.; e wollt net, dat de Jung et soll Wands kreien; e kregt (hat) W.s vun er Sach WTrier, Bitb, Prüm; jet Wöŋks krege Schleid-Hellenth. Des Wends schefen (schöpfen) flüchten, veralt. in der Spr. der Maurer Bitb-NWeis. — d. willkürl. Luftbewegung; mach de Dür op un zo, dat et e bess'che W. git; mach kene W., dat de Papiere net fotflege; der Wind im Orgelgebläse, Blasebalg Rip, Allg.; der Gerber wiərft de Hi (Häute) of der W. er wirft die zum Gerben eben in die Schwällfarwe gehängten Häute, nachdem er sie noch einmal herausgenommen hat, von neuem auf die Farbe, u. zwar so, dass sich die Luft unter den H. fängt; er will den H. damit eine andere Lage geben, als sie beim ersten Einhängen eingenommen hatten, um sicher zu sein, dass die saure Brühe das Leder überall erreicht u. so Fleckenbildungen vermieden werden Siegld. RA.: Ich ben fröher Messdēner gewes; ich wess, wievill W. op et Gloria geht sagt der Prahler Köln-Wesseling. — e. Atem; der W. hoəle; he hat vergeissen, der W. ze h.; oəhne W. sin; he es kort va W. engbrüstig, asthmatisch; der korte W. Monsch, Eup, Dür-Abenden. — f. et Veh schnappt (scheppt) W. wenn es jungen Klee zu hastig frisst u. Blähsucht bekommt; de Kuh hot W. Wend-OReidenb, Mosfrk, Rip, Nfrk; dat Veh fresst der W. op Monsch-Neuenhf. — g. in der Wend.: (Vill) W. machen Aufwand treiben, über seine Verhältnisse leben, eiteles Gepränge, bes. in der Kleidung, prahlen Rip, Allg.; W. schloəh Aach, Barm, — schniən Gummb-Lobschd. RA.: Owe W. un unne neist hui-pfui Wittl. Och mih W. äs Panne Heinsb-Karken. Dat es mar nackse W.! Mörs-Wallach, — W. vür de Dür (Hoff-) Bo, Köln, Dür, — vör de Ovverdüər Kref-Fischeln; et es enen evvige W. a jen Dör! Aach-Stdt; dat es W. ohne Rēn! Monsch. Aach, Jül, Dür, Geilk, Mörs, Saarbr-Nassw. Vill W. ävver winnig Stöbb (Staub)! nichts dahinter Bo, Köln, Dür; wo de W. geht, do blif kene St. lige Bo-Odend. Spar dir de W.! Siegld. Mer kann och met em Rifkoche W. mache Neuw-Unkel. Wenn zwei Magistere langes de Decker Müll gonnt, dann hat der Müller kenne W. nüədig (weil diese sovüll W. mache) Grevbr-Bedburdyck. — Viele Orte werden mit ihrem W. verspottet, z. B. Simerscher (Simmern) W., vore Locke, hinne Grind! Dormagener W., de stenkt! (u. so von vielen Orten). Erper W. (Eusk-Erp), vüər de Schür voll on hänge lossen se se leddig (leer)! Waldescher

[Bd. 9, Sp. 535]
(May-Waldesch) Wond, du scheusslicher Hond! Äsch es Ä., wenn mer derwidderbläst, es se fort! Sitzerter (Trier-Sitzerath) W. kennt geschwend! Dat Nos (Nest) Gemöŋk (Schleid-Gemünd), dat os voll W.! Der W. kömmp van Wilk (Kref-Willich)! Moder, göf mek en Dahler Geild on Huət on Stock, dann goh ek no Elverfeil on mak W.! legt man den Solingern in den Mund. Folgende Orte werden mit ihrem W. verspottet: Kreuzn-Windesh(!), Simm-Stdt Argenth Buch Dill, Saarl-Lebach, Merz-Konf Neuk Steinbg Wadern, Bernk-Wehlen, Zell-Alf, Koch-Karden, May-Nickenich, Waldesch, Schleid-Gemünd Holzh Stdt, Eusk-Lechenich, Rheinb-Stdt, Bo-Hersel Mehlem, Köln-Efferen Godorf Wesseling (alle Rheinorte zwischen Bo u. Köln), Dür-Embken, Grevbr-Dormagen Nievenh, Erk-Wegbg Immerath, Heinsb-Wehr, Kemp-Dülken Grefr Lobberich Schiefbahn, Viersen, Kref-Willich, Mörs-Kamp Rheinbg, Geld-Stdt, Klev-Stdt; rrhn. Neuw-HeimbWeis Unkel, Siegld-Hilchenb FreierGrund Siegen, MülhRh-Bensbg, Sieg-Stield, Köln-Poll, Düss-Hilden, Sol-Lützenk, Barm, Remschd; Dinkelländer W. für Schleid-Holzmühlh; Grafschafter W. Ahrw-Heimersh, Rheinb-Ersd (= Grafschaft Neuenahr); rhingsche W. für die Rheinorte zwischen Bo u. Köln; dat es Röər W. Heinsb-Braunsr. — h. do es noch kei Winnche dran ist noch in gutem Zustand, bes. von Kleidern Ahrw-Remag; -e- Dür-Stdt (s. Köln-Stdt węntχə). — i. Jann Windjes Schreckgestalt, das Pfeifen etwa der Kellertür verursachend Rees. — 2. mit Pl. a. Blähung; ich han Weng Rip, Allg.; verfange Wing schmerzende Blähung Köln; de Weng sette fas MGladb, Allg.; er hät Wenn setze Kobl, Allg.; dem gonn de Weng; de W. loəte gonn MGladb, Allg.; hen hät et met de Wende te duhn Geld, Allg.; de Wönn ginn net bei em Bitb, Allg. RA.: In dem Kerl sett necks äs wärme W. Klev. Besser ne W. en der wegge (weiten) Welt als em enge Buch Dür. We kann für e offe Louch kaveere (bürgen), wenn der W. jät (jagt)! Jül-Hasselsw. Viel Käpp, v. Sinn, v. Orsch, v. W. Simm-Horn Laub. We Erten (Erbsen) ett, mott sech der W. gefalle loəte Heinsb. Wen wöllt gesond lewen, de moss dem Orsch W. gewen; wen awwer wöllt mat Ihren bestohn, den darf en net ze weit opdohn Bitb-Seimerich, Saar. Welcher W. es schworer, von der Frau od. dem Manne? Kont (Gesäss) van de Frau mäckt ki-lo; K. van de Mann m. Pond! Geld-Wankum. — b. w·ŋ.kχən, Pl. -χər Unterkleid Sieg-Fussh. — c. wēnt, Pl. went Talggeschwulst auf dem Kopf Geld (s. Wene). — d. weŋk, –nt, Pl. we·ŋ., we·n. Fisch, halb Münne, h. Rotauge Rhein von Bo bis zum Ndrhn. — Bed. b-d sind etym. wohl anders zu erklären.

wind-achtig wenətəχ Selfk Adj.: windig. Wind-apparat in der Bergmspr. Wurmgeb. m.: Luftregulator im Bergwerk. Wind-bahn in der Bergmspr. ebd. f.: Wetterstrecke, Luftführungsgang. Wind-balg Rheydt-Giesenk m.: Blasebalg; der W. trecke. Wind-balken Bo-Bornh Botzd Üllekoven Waldorf m.: ein schräg unter den Sparren liegender B., der vom vorderen Ende der Mauerpfette zum hinteren Ende

[Bd. 9, Sp. 536]
der Firstpfette verläuft; zur Verstärkung des Hauses gegen Winddruck. Wind-band -baŋk Grevbr-Belmen n.: dass. Wind-barst -ba, –ā- (s. S.) Sieg-ODollend, MGladb, Kemp, Kref, Mörs, Klev m.: Luftriss am Holz, Pl. Risse, Schrunden auf sprödem Handrücken. Wind-beuge -b:χ Bo-Kardorf f.: -balken. Wind-beule f.: 1. -bȳ:l Einbuchtung in der Sensenschneide Neuw-Etschd, Sieg-ODollend. — 2. -by·l. Talggeschwulst auf dem Kopfe; s. Wene Geld-Kevelaer.  PfWB  ElsWB  LothWB Wind-beutel (s. S.) m.: 1. verächtl. wie nhd., einer der Wind macht, Prahler, eitler Mensch, Modenarr Allg. — Neckn. für die von Meis-Meddersh, Birkf-Oberst, Trier-Longuich Trittenh Zemmer, Wittl-BinsfSpangdahlem Manderschd, Bernk-Wehlen, Zell-Pünderich, Kobl-Stdt, May-Einig Hatzenport Kirch- u. Waldesch, Aden-Antw, Schleid-Holzh Pesch Schmidth, Malm-Weiwertz, Eusk-Lechenich, Rheinb-Flamersh MüEif Oberdrees, Bo-Hersel Godesbg, Köln-Brauw Wesseling, Bergh-Blatzh Elsd, Grevbr-Jüchen, Erk-Venr, Heinsb-Braunsr Ratheim, Viersen, Kemp-Lobberich, Klev-Stdt, Siegen, Sol-Burschd, Wippf-Dohrgaul. RA.: E W. os noch lang ke Geldbegdel Prüm-Ihren. — 2.a. Kapuzinerkresse, Tropaeolum majus Waldbr-Freckhsn, um Gummb-Wiehl. — b. Markerbse Sieg-Wahlschd. — c. sahnegefülltes Backwerk Verbr. in den Städten. — d. scherzh. Wettersteiger, in der Bergmannspr. Saargeb. Wind-beutelerbsen -bȳ:dəlęrtən Sol Pl.: Markerbsen. Wind-beutelei (s. S.) Allg. f.: verächtl. Prahlerei, Aufwand; de mache och W., on do lit et Brutmetz (Brotmesser) allēn om Deisch Dür-Gey. wind-beutelig (s. S.) Adj.: 1. ein Windbeutel 1 seiend; w. sen; sech w. stellen.2. windig, zugig; dat es en w. Hus Gummb, Lennep. wind-beuteln -bȳ:lə Bergh-Bedbg, MGladb schw.: de (die) weŋkbüllt ist ein Windbeutel 1. Wind-blase -bls f.: 1. Wirbelwind Ess-Werden. — 2. Talggeschwulst auf dem Kopf Mörs-Xanten; s. Wene.  PfWB Wind-bord (s. S.) MülhRh, Berg, uWupp, Ruhr, Mörs, Kref, Neuss, Wend-Leutzw n.: der vorspringende Rand des Daches an der Giebelseite des Hauses, seitwärts u. unten mit Brettern verkleidet, um die Dachziegel gegen den Wind zu schützen. PfWB  ElsWB Wind-brause -brū:s MGladb f.: Wirbelwind. PfWB  ElsWB Wind-braut wints- f.: 1. Gertraud, W. Meis-Medard. — 2. Wirbelwind Kreuzn-Seibersb. Wind-brett (s. S.) Saarbr-Herrensohr, Sieg, Bergh-Kirchherten, Jül, Aach, Geilk, MGladb, Kemp n.: -bord. PfWB Wind-bruch -o- Siegld m.: wie nhd. PfWB Wind-büchse (s. S.) f.: 1. nach dem Nhd., Luftgewehr Verbr. in den Städten. — 2. Knallbüchse aus Holunder Duisb. Wind-buckse -boks, –bots Kemp-Lobberich, Geld-Walbeck, MülhRh-Refr, Kobl. Kettig f.: Wirbelwind. Wind-dopp Saarl-Wadgass m.: Kreisel, oben mit einer kleinen Höhlung. PfWB Wind-drilles Ottw-Wustw, Kreuzn-Pferdsf m.: Wirbelwind. PfWB wind-drüge -dryχ Rheydt-Odenk, Erk-Rickelr; Sol: -drȳ: uWupp Adj.: 1. ganz trocken. — 2. übertr. ech bön w. bliəve ohne Schaden aus der Sache herausgekommen MGladb, Erk (s. o.).