| PfWB ElsWB LothWB schlafen III das Wort ist allg., u. zwar Rhfrk -f-, er -ft u. --, –ō-, Part. gəlf, u. hier u. da -lft, –ō-, z. B. Ostertal; Mosfrk -:f- [WSaarbr, WBitb -ō:; Merz-Conf -ǫf-], hęn –:ft [in Trier, Wittl, Bitb -ī:-], Prät., soweit gültig, -ī:f, –ē:-, –e·i.-, Part. gəl:f [in Bitb auch -ft], -ō:-, Rip -:f- [Malm, Monsch, Aach -ǫ-; Monsch-Witzerath -ǫvf-, –ǫuf-, aber eχ –:f], h –:f [Köln, Bergh, Dür, Jül, Koch, Monsch -ī:-]; Prät. -ē:f [Aach-Stdt -e·i.-]; Part. jəlfə [-ǫ- s. o.], n. Benr.-L. im Berg -:p-, –-, hę –pt, Prät. -ē:p, –ī-, –ei-, Part. jəl:pən, –-; SNfrk -·ə.p-, hę –pt [Heinsb -ept], r, –ǫpt, Prät. -ē:p [Kref, Kemp -e·i.-, Dülken -ę·i.-], Part. jəl·ə.pə [südl. der Benr.-L. in rip. Erk -pə Zuruf an die Hühner: in den Stall!, sonst -:f-]; Klevld -pə, ge –ǫpt, hei –pt, Prät. -īp, Part. γəlpə st. [in der Ammenspr. -ē:fən, -ī:-, Part. -ē:ft, –ī:- Trier, Wittl, Bitb]: 1. wie nhd., von lebenden Wesen [scherzh. ülen »eulen«, knülen, dumeln; von Kindern kückeln, dückeln; ein Mittagsschläfchen halten: nüren, einuhren, inundern, nuppen (usf., s. Wk. VII 30)]; fas (net fas »leise« ersetzend), räuig (net r.), def (tief), got (schlech), lang (net l.) schl.; schl. gohn, sech schl. lege; ech gohn (dohn) mech schl. l.; op em Bett, op der Bank (usf.), op Flocke (Feddere) schl., em Gröne (scherzh. bei Mutter Grön) schl., bei enem schl.; zesammeschl. Rip, Allg.; sech te schl. lege Eup; et es Zitt (für) ze schl., — (für) schl. ze gohn Rip, Allg.; et ös Tit Schloəpes SNfrk; RA.: Wer fest u. lange schläft, schlöf wie ene Dass (Dachs), — ene Bär, — ene Bock, — en Perd, — ene Mops Allg., — ene Dass öm Dreikönnenge MGladb-Neuwerk, — en Ratt (Ratz) Verbr., — en Ochs May, Dür, Klev, — en Bandrekel Duisb, — e Mormeldeer Trier, — ene Sibbeschlöfer Rheinb-Dünstekv, — en Posperd Mörs-Orsoy, — en Barsch Koch-Poltersd, — ne David Kref, Kemp, Ahrw, — enne Dorssert (Drescher) Mörs-Xanten, — ennen Törk (Türke) Klev, Geld, Wend-Steinb, — en Mauer Bernk, — en Sack Mosfrk, Rip, — ennen Pos (Pfosten) Mörs, Ess, Mettm, Sol, Barm, — Blei Rip; der schlöppt dor alles heər fest, lässt sich durch keinen Lärm wecken Kemp, — dör den Honger Mörs-Veen; der schlöf, mer könnt sech den Hals usschreie, he hürt et net, — er könnten hondert Perd em Zemmer erömtrampeln, — mer könnt em alles wegdrohn, — en mem Bett erusdrohn, — mer könnt em et Bettdoch ongerm Arsch wegtrecke, he wird net wackerig, — et könnt brennen, dann rührt he sech noch net (usf.) Rip, Allg.; ech schl. dis Nach ongeweg (-wiegt) so müde bin ich Rip, Sol, — ohne gesung Birkf-Oberst; deə brut (braucht) et Bett mär (nur) ze ruche (riechen), da schliəft en at (schon) Aach, Allg. Dat Kend schläft wie e Häs-chen sehr leise Bitb. He schleppt met oəpe Oge wie ne Has Nfrk, Allg. [e jen Küəhl (Kohl) Heinsb.]. Kä Au (Auge) voll schl. gar nicht zum Schl. kommen Rhfrk. Wer (zu) lange schläft, schläft wie all nichs guts Rhfrk, Mosfrk, — bis die Katz Pere (Peter) rift (ruft) Hunsr, — bes de K. kräht May, Altk-Isert, [Bd. 7, Sp. 1179]
Klev, — bes en de Poppe Rip, Nfrk, — bes en de hellen Dag eren, — bes de mitzte Arbet gedohn es Rip, Allg., — bes öm de Sonn en de Kont (et Gat, Loch) schinnt Nfrk, Allg., — e Loch en den Dag Rip, Allg., — rongk (rund) öm de Uhr (eröm) genau zwölf Stunden Bo, Köln, Berg, — nett met de ganze Klock rond Mörs, — an (in) äm (einem) Au (Auge) die ganze Nacht, — schläft sech noch e Aug vor de Kopp Saarbr, Allg. — de Oge rut on gel (gelb) Koch, — sech Oge be en Kroh (Krähe) Koch-Lutzerath, — wie Sissäppel (Süss-) Simm-Laub; der schlöf sech en Sack voll Rip, — en Puckel in't Hemd Gummb, — en Bängel an de Mötze Gummb-Wiehl, — en Dutz (Beule) vör den Arsch Waldbr-Wildbg, — Bäum us jen Erd Aach-Stdt; schlof mengetwege (meinet-), su lang de wells (mags, kanns, lefs, gapps), — de Welt steht, — wie der Dag ös, — bös Mechel (der Kuhhirt) tüt, — et Bett krach, — de mött dem Hengersch durch et Bett küs (fällst), — der Oss Melch git, — bes iwig on drei Dag, — dröcksehn (13) üvvermorgen! Rip, Allg. Ich glab (glaube), der schloft im Stehn er macht einen dummen Eindruck Saarbr. De kuckt drun (drein), äs wenn en acht Dag net geschlof hät Daun, Allg. Eten (essen) on Drenken, Schl. on Stenken, das ist der Menschen Tun Elbf. In't Schopese (Mörs-Schaephsn), do schl. se Neckspr. Wen schlöppt in de Mai (wo die Arbeit drängt), schreit in den September o weih! Geld-Kevelaer, Sieg-Fussh. Jong Löck (Leute), die schl. giərn; al L., die kive (schelten) g. Köln-Widdersd. Besser vor Bauch nit leie (liegen) as vor Hunger nit schl. Rhfrk, Mosfrk, Rip. Ech kann mech bei de schönste Arbet lege on schl. ich bin träge, zu tr. für den Geschlechtsverkehr MGladb. Leg dech nur schl.! du sprichst ja nur dummes Zeug Rip, Allg. Mer soll sich net eher ausdouhn (uttrecken, et Himm ausduhn) (ausziehen), als bis mer schl. geht die Eltern sollen nicht vor dem Tode alles ihren Kindern übergeben Bernk, Allg. De schlöppt, düht nümmes quod (böse) Geld. Wann de Wächter schl., dann wachen de Def (Diebe) Köln-Stdt. Wenn de Katte schl., danze de Müs op der Dösch (Tisch) Heinsb, Allg. En wogende (wagende) Kroh (Krähe) fangt (findet) mih äs en schlopende Sol; en schlopender Fuss (Fuchs) fängt ken Hohn Wermelsk. En schlopenden Hound (Hund) mutt me ni wackerig maken MülhRuhr, Rees. Wie me sek et Bett mäckt (sek bett), so schlöppt me; we sek got bett, de schl. got Elbf, Nfrk. No, dann ge Nach (gute Nacht) on schlof got (on gesond) (on dröm söss)! Nachtgruss Rip, Allg., — dräum jet söss, da has de auch jet Söss bei der Kaffiə! (scherzh.) Aach, — söss on kratz dech selfs de Föss (Füsse)! MGladb-Rheind, — söt, da krisde mörge e Klömpke Zucker en der Koffie! Geilk-Gangelt. Schöne, sch., seit de Möhne, wann se gut geschlopen hät OBerg. Schlof woll (Wortsp. mit Wolle u. wohl [sonst wul]), dann schere mer dich more frih! Simm-Horn. Mer kann neit alles häbbe, gout Eəte, g. Drenke on g. Schl.! Mahnung zur Genügsamkeit Kref. Der hät net got geschlofe er ist schlecht gelaunt Rip, Allg. Gangk, [Bd. 7, Sp. 1180]
mach de Dir (Türe) zo, dann schläfs de och on (in) goder Roh (Ruhe) Koch-Laub. Wer got schlöf, der hät och e räuig (ruhig) Gewesse; der kann (net) r. schl., er hät e (ken) r. Gewesse Rip, Allg. Ärm Lück (Leute) schl. secher sie können nicht bestohlen werden Köln-Stdt. Du schlöpps hengen (hinten)! hast nichts zu sagen Mettm. Zur Beschwichtigung von Kindern scherzh.: Du solls dis Nacht met zuə (geschlossenen) Oge schl.! Düss-Stdt, — blend schl.! Ahrw; zum unfolgsamen Kinde: dau muscht kalt Wasser drinken un barwes schl. gehn! Wend, Saarbr, Saarl. E klän Kend schläft sich gross Rhfrk, Allg. Dau best de beste, wenn de schläfst! zu Kindern Mosfrk, Allg., — wenn de aunern schl. Mülh-Ruhr. Et es noch keiner rich worde, der fröh schl. geiht un spät opsteiht Köln-Stdt. Lichtmess, spinne vergess, bei Dag gess, bei D. schl. gang, bei D. ufgestann Hunsr. De geht mat den Hihnern schl. frühzeitig WEif, Allg. Von omends sechs bis morgens acht schläft der Kerl, bis dat et kracht Neuw-Sayn. Ogends (abends) net schl. on morges net op, faul on glott (leckermäulig) Prüm-Ihren, — net op, macht sengem Vader sei Gütchen brav drop Prüm-Mützenich. Lang schl. des Morgets, dat brengt äm (einem) kä Glick; wo friher erauser, wo gresser dat Stick Wend-Baltersw (Rottm.). We me schlöppt länger äs siewen Stond, verschlöppt me sinnen Verstangk Elbf. Wer schlöf bis Dag, der beck (backt) bis Meddag kommt mit allem zu spät Sieg-ODollend. Ennen Bur blifft ennen B., on schlöppt hen ok bes Meddag Geld, Ess. As gej de Nam mar (nur) hät van Fröhg-Opstohn, dann köj (kannst du) bes tiehn (10) Uhre schl. Klevld. Ech mein, ech möss emmer wat donn, seit der Mann, as sech einer dröver wongerden (wunderte), dat he bei Dag su döckes schlep Sol. Wer lang schlief, der schl. sech wärm; wer fröh opsteiht, der friss sech ärm Köln-Stdt. We fr. opsteht, den weckt seng Led (Leid), we l. schlöppt, den Gott verlött Wermelsk. Ber l. schlöft on dann rasch läft (läuft), kimmt och zerecht Neuw-Rengsd. Wer l. schl., den Gott ernährt; wer frih ofstiht, sei Sach verzehrt Rhfrk, Verbr. Der l. schlief, hätt schlech Bedrif Köln-Stdt. Beim Hawwersäe on H.mähe schläft mer gere am längschde weil man in der Zeit am müdesten wird Birkf. Willste were faul un matt, schlof det Morgets wie en Ratt Simm (von Rottm., nun sprichwörtl.). Vam Schl. wörd me domm Gummb. — Wen dat glöft (glaubt) on sin Bett verköppt, de schlöppt op Strohj Klevld. Schlop ek niet op Feərn (Federn), schl. ek doch op Stroh, dann steck mech ok ken Feər in de Fott (Gesäss), dann bitt mech ok ken Floh Mörs, Düss-Rath. De schl. op hölze Matratze auf dem Fussboden Köln. De hät op de Ledder (Leiter) geschloəpe dem sich die Rippen auf Rücken u. Brust deutlich abzeichnen Nfrk, Rip, Koch; der sieht aus, als wenn er of Erwesse (Erbsen) geschlof hätt May-Andernach. Der Pitter hät bei der Ann geschlofe ihr beigewohnt; die zwien han zesamme-, beiənengeschl. (diese Wend. ersetzt das fehlende beschlafen) Rip, Allg. Wenn et net andersch es, dann schlöf de Mäd (Magd) beim Kres (Christian) [Bd. 7, Sp. 1181]
man muss sich zu helfen wissen Ahrw, Neuw, Sieg, Wippf, Köln, Dür. Wett (wisst) gej wat, w. g. wat, Vader schlöppt bej Moder; hät et all so lang gedohn on kann et niet mehr lote Rees-Haldern. Et koəm ene Bur op Klompe, der hott dat Mädche lef (lieb), he goəf öm hondert Golde, dat et bei öm schlef; nä, M., donn et net, dat es ene Mann, de kann et net Grevbr-Otzenr, Köln-Stdt, Kref-Fischeln. Het koəm ene Jüdd van Oəke (Aachen), wollj bi et Drüttje (Gertrud) schl.; Dr. dehj (tat) ene helle (lauten) Pup (Furz), duə sprong der J. de Fenster ut Heinsb-Breberen. In Mackert (Birkf) gezackert (gepflügt), in Algert gəet (geeggt), beim Lisbeth geschlof, bis der Hahn hot gekräht Birkf. Goəht mär (nur) hänge (hinten) in den Stall, Josef schlöppt bi der Bock! Heinsb-Schalbr. Der hät en enem ze kuərte Bett geschlofe u. deshalb hat er eine Glatze Dür. Der hät em Höhnerstall g. er ist ein Schmutzfink Köln-Vingst. Der hät em Kammerpott g. sieht liederlich aus Schleid-Hellenth. Der schläft do wie en Kurfirscht em Seistall sehr ungemütlich Neuw-Steimel. E gen eige Bett schlöppt et sech nett eigener Herd ist Goldes wert Eup. Wer met de Honnde (Hühnern) schl.geht, kann met de Nevvelengskes (Lerchen) (früh) opstoəhn Heinsb. De geht met de H. schl. on steht met de Schoəp (Schafen) op schläft lange Heinsb. Weə met de Hong (Hunden) schl. geəht, deə steəht met Flüh op Aach, Monsch, Kemp, Neuw-Dierd. Et es ken Vügelchen so hoh gesetten, et schlöppt en Stöndchen no dem Etten (Essen) Gummb. Wie ennen Has onder (henger, eiter, en) de Köhl (Kohl) schl. scheinbar schl. u. lauschen SNfrk, Geld, Mörs, Bergh-Blatzh. Die schl. onder den Deck (Eheleute), lejen (leiden) an en Gebreck (Mangel) Klevld. He schlöppt henger (hinten) (am Eng »Ende«, bei de Wangklüs »Wanzen«) hat nichts zu sagen Berg. He schlöppt do, wo der Esel en der Wiegen lit er hat kein Bett Mettm. Nemm dich en At (Acht) vör zwei, die beiənē (beieinander) schl.! vor Eheleuten, die stets einig sind Aach-Cornelimünster. Dat kammer net dohn, bie wammer drüvver schlef es gehört Aufmerksamkeit dazu Sieg-Ägid. — Im Schlummerld. Schlop, Kindje, schl.; den Vader hüjt (hütet) die Schop (Schafe), die Moder h. de bonte (braune) Kuhw; Kindje mackt die Ögskes tuw, schl., K. schl.! Klevld, Allg., — die Schof, dei Mutter hit (hütet) de Lämmercher met de rore (gel) Bännercher (Bändern), schl., Kinnche, schl.! Rhfrk, — Schof, deng Motter höt de Lämmelein, brengk dem Kindche en Weck met heim; schl., K., schl. Ahrw-Remag, — de Motter geht no Rengelsten on brengk dem K. ene W. met h. MülhRh-Eulenth, — Schof, dei Motter het de Lämmes-che ean em distere Kämmerche, zwei schwarze on zw. weisse, die wellen dat K. beisse! May-Trimbs, — dinn Modder höt de Schoəp, dinne Vadder schött dat Bäumelein, da fällt eraf ein Träumelein, schloəp, K., schl.! MGladb, — Schof, die Modder es em Bommerland (Nederland), B. (N.) es afgebrannt, schl., K., schl.! Sieg, Verbr. Schloəp, Kengke, schl., di Vader es e Schoəp, di Moder es e Duseldier, wat kann dat ärme Kend [Bd. 7, Sp. 1182]
doför? Nfrk, Verbr., — di M. es e Sch., di V. es ene Kappesbur (growen Bauer), kömmp e no hem, dann kick he sur! MGladb, Verbr., — dinne V. ös ene Grof (Graf), dinn M. ös e verstuəte (verstossen) Weit (Mädchen), schloəp, K., schl.! MGladb. Schloff, Kengchen, op Köss-chere, Äppel en Beren en Nöss-chere, Ä. en B. en Mandelkeəre esst dat K. esu geəre! Aach-Stdt, Verbr. Schlop, Kengken, schl., vör der Döaren (Türe) steht en Schop, dat het so witte (weisse) Föterkes (Füsschen), dat drenkt dat Melksken söterkes (süss), schl., K., schl.! Barm, Ess. Schlof, Kinnche, schl.; im Garde gehn die Schof, zwei schwarze un zw. weisse, die wille mei K. beisse, zw. w. un zw. schw., die wille mei K. kratze, schl., K., schl.! Rhfrk, Verbr., — schlof, am Hemmel gonn de Schof; de Stere sen de Lämmerche, der Mond, dat es der Schäfer; schl., K., schl.! Dür-Girbelsr. Schlof, ming Kend, om Hawerströəh; stirft din Muder, din Vader es froəh, dann freit e sich wiər en ander Wif, dann giət et en löstige Hochtiet! Gummb, — de M. es fr., krit se dann en neuen Mann, dann rappele vi op der Koukenpann (Kuchenpfanne)! Wippf-Kreuzbg. Schlof, Liebche, schl., der Rihbock löf övver Struch on Sten, brich sich ävver net die Ben, schl., L., schl.! Bo-Walberbg. Schlof Kengchen, ech wieən (wiege) dich; de hilligen Engelcher hoəlen dich och en dat klitzklen Külchen (Grübchen), leən (legen) Fräs-cher (Rasen) op ding Mülchen, Kisselstencher oəwen drop, am jöngsten Dag steht ming K. wiər op! Waldbr. Lef Kendsche geht no schl., sin Ögskes fallen tou (zu), söt Melkske (süsse Milch) sall et drenke wahl van de bongkte Kouh; s. M. van de b. K., dat kömmt dech, os l. K., tou! Kref. Eia, popeia, popopele Stroh; schläfts dau, mei kläner Kroppsack, wie wär eich so froh! Bernk-Crummenau. Heiche, popeiche, koch dem K. en Eiche, doht em en bess-che Zückerche dren, schlöft et von sech selwer en! May, Allg. — Alte Abendgebete. O Gott, ek gohn schl., op ow well ek min verlote; hellege Engels beschötzt min, dat ek om vier Ühr wacker sin Klevld. Hei legg ek mech te schl., op Gott well ek mech verloəte; wenn mech den Duət övverküəm, osen Herregott mech opnüəhm en et Hemmelreich. Amen Kemp-Schmalbr, — verloəte; der Eerzengel Zint Michiel, de befeəhl ich Lif on Sieəl; Maria soll mich decke, on der Name Jesus soll mich opwecke! MGladb-Viersen. An der Hemmel steht ene Bom, doə hang ich mine Drom (Traum), doə h. ich mine Senn, doə schloəp ich en der söte Name Jesus röig (ruhig) en! ebd., Geld-Hinsbeck, Duisbg, Hunsr, Nahe. Op de Kerkhoff stond en Bömmke, et was gen B., et was onse liewen Heer selfs met sin Apostele twelf, met sin Engeltjes tiehn; bewahr min Lif en Siel; ek legg minne Kopp op et Kösse, met Heer Gott den Vader gohn ek schl., op Gott de Sohn well ek min verlote, met Gott den hellege Gest hop ek märge fruhg wer optestohn Klev, — op e Kösse, möt Gott der Vader well ek mech röste, möt G. de Suəhn well ek schl. goəhn usf. Kemp-Schmalbr. Hier well ek gohn legge schl., dat hellig Krüss (Kreuz) si mi Wope (Wappen), wie süwer is min [Bd. 7, Sp. 1183]
Bett! De Dornekron si min Kösse, de hellige fif Wonden si min Decke, ek hop (hoffe), den helligen Engel sall min märge fruhg wer opwecke; den h. E. Michel, den empfähl ek Lif on Seel; ek hop, dat hej min wecke sall nit te fruhg on nit te lat, wenn de Klock fif Ühre schlaht! Mörs-Xanten. Owends, wann ich schl. gihn, veerzehn Engele mat mer gihn usf. Bitb, Allg. — Im Volksbr. Der Nachtwächter ruft: Stoht op, gej Knabe, gej hät lang genug geschlape; treck an owe schone Rock, vier Ühre hät de Klock Geld. Wer am 21. XII., am Thomastage, zuletzt aufsteht u. z. bei den andern erscheint, erhält für das ganze Jahr den Namen fule (schloffe = Aach) Thommes Rip. Wer am erschte Pingstdag am helle Dag schläft, kriet Brand in de Wäz (Weizen) Simm-Riegenr (s. weiter bei Pfingsten). Wer vill an der witten (weissen) Wangd schlöpt, der kriet früh w. Hor Gummb-Berghsn. — Übertr. schl. gehn sterben; er es fortgeschlofen Allg. — Nicht aufmerken; du schlöfs jo en der Schull Rip, Allg. — 2. mit sachl. Subj. a. in RA.: Kopp schlof, Arsch wach; wann de wat herscht (hörst), dann krach! Simm-Horn. Der (Appel) hat alleng (allein) geschloffe gesagt, wenn man im Winter einen Apfel aus dem Keller holt, u. der erste Biss in die kalte Frucht den Zähnen weh tut Aach. Wenn die Butter morgens sehr hart ist, so hot se kalt geschlof Hunsr. En Onglöck schlöft lis (leise) Schleid, Eup. De Lamp geht schl. sie geht bald von selber aus Rip. — b. in der Wend.: Dat drähste (trägst du) (mer) net schl.! das werde ich dir vergelten Trier, Bernk, Bitb, Prüm. — Abl.: die Schloferei, dat Geschlof(s). PfWB ElsWB aus- schlafen: 1. absol. u. sich a., wie nhd.; wer am Thomastag nicht ausgeschl. hat, schl. et ganz Johr net aus Goar-Salzig. — 2. da's enne Ütgeschlope(ne) ein ganz Durchtriebener Klevld. be -schlafen: etwas b., drüber schl. u. es überlegen; ek well mech et (de Sak) ens b. SNfrk, Allg. [ein Weib b. fehlt der MA., dafür bei, met ener schl.]. PfWB durch -schlafen: wie nhd.; bei dem Spektakel es net ze schl., ävver der schlöf durch Rip, Allg.ein -schlafen: 1. wie nhd., in den Schlaf kommen Allg., er es engeschlof gestorben Bernk, Allg. — 2.a. von den Gliedern des Körpers, fühllos werden; de Fengere schl. mir en; der Foss es mer e(n)geschlofe Rip, Allg. — b. von Sachen, in Vergessenheit geraten; de Sach as ganz ageschlof Bitb, Allg. PfWB ent -schlafen: einschlafen Malm.nach -schlafen: dat Versümte n. Rip, Allg.ver -schlafen: 1.a. die Zeit, den Verstand v., wie nhd. Allg. — b. sich v., wie nhd. Allg. — 2. Part. stets gern zum Schlaf geneigt, träge; der is so verschlofe, en v. Mensch (Ül, Küs; s. d. W.) Allg. PfWB vor -schlafen: ech han alt disen Nommeddag en paar Stonde fürgeschlofe Rip, Allg. PfWB PfWB ElsWB ElsWB LothWB Schlaf das Wort ist allg., u. zwar -f, –:-, –ō:-, –ō·ə.p-, –-; Demin. -fχə(n), –ē:-, –ī:-, –pkə Sg. t. m.: 1.a. wie nhd.; ene gode, faste, depe, schlechte, lose, lechte, schwere Schl.; dat git Schl., wammer düchteg durch de fresche Luf geht; der Schl. sieht em zo den Auen erus; ech han (noch kene) Schl.; ech han Schl. en de Aue; ech han Schl., de Aue falle mer [Bd. 7, Sp. 1184]
zo; Schl. krige; den Schl. us de Oge rive; en Schlöfche (Meddags-) hale (mache, dohn) (s. Wk. VII 30); der hürt alles em Schl.; en de Schl. falle; van Schl. sech net hale könne, — bal ömfalle Rip, Allg.; duət va Schl. schlaftrunken Aach, Selfk; noch tröck (zurück) sen en de Schl. SNfrk, Allg.; ek sin Svhl. achter Klevld; vi sind hinger (hinter) dem Schl. nicht ausgeschlafen, haben die letzten Nächte zu wenig Schl. mitbekommen Gummb, Berg, Rip; en paar Oge voll Schl. nehme ein wenig schlafen Ruhr; kanns dou van märge (heute morgen) de Schl. nit wacker krige? nicht aufwachen Geld. RA.: Der iərschte Schl. (der vür zwölf Uhr) es der beste Rip, Allg.; en Stond Schl. för Medderneit (-nacht) es besser äs drei derno anbreit (-gebracht) Remschd, Verbr. De hat Schl. wie e Perd (usf., s. schlafen) MGladb, Allg. Die häbbe mehr Honger äs Schl. Nfrk. Hen hät de Schl. üt ist schlau Geld-Walbeck. An de Wieg siehn können, wenn et Kend Schl. hät sehr schlau sein Mörs. De kriet ball de ewige Schl. er stirbt bald Rhfrk, Wat am Bett fählt, güt enem der Herrgott an Schl. tu tröstet man sich bei zu kurzem Bett Gummb. Den hüərt de Flüh em Schl. hoste (neste »niessen«) ist überschlau Prüm, Mosfrk. Gleckselig der, der eam Schl. ean et Bett scheisst, der wiərd vom Drecken neischt gewahr Merz-Nunk, Verbr.; we Glöck hat, bescheisst sich en der Schl. Aach-Merkst, Allg. Dem git et der Herr em Schl. dem Glückspilz Rip, Allg. Mer bruch gener en den Schl. ze sengen ich bin sehr müde Waldbr-Wildbg. Ömern in de Schl. betrecken jemand in den frühesten Morgenstunden besuchen Mörs. Ech han de Oge stif van Schl. MGladb, Allg.; Ärbeit för de Schl. unnütze Arbeit Mörs-Veen. — Rätsel. Do kom der Schnebberebebber; er wollt mich schnebberebebbere; ich wollt nit geschnebberebebbert sein: do nohm er mich am Schenkel un legt mich uf's Bänkel un schnebberebebberde mich doch? Simm-Klosterchumbd. Ich soss op en Bank on kömmerde mech, do kom e Lömmel on lömmelde mich; do sat ich för de Lömmel: L., lömmel mich des Nats (nachts), wenn ich et gern han? Dür-Merode. — b. das Einschlafen der Glieder; de Schl. en de Ben krige (häbbe) Kemp, Allg. — 2. -f, –f, Pl. -fə(n) m. Schläfe Rhfrk, Mosfrk, Rip; f. Bitb [das ganze Geb. durchsetzt neuerdings mit -f, –:f, Pl. -ə(n) f.; Saarbg-Schoden -e·i.fən Pl.; Bitb-Mettend -:f u. -ī:f f.; Aden-Liers -fərə Pl. t.; Eusk auch -:f; n. Benr.-L. -:p, –·ə.-, –-, Pl. -:- usf. m., f. [Dinsl-Aldenr -p u. -f; Kref -·ə.pə Pl. t.; Gummb -pə, Pl. -pən f. RA.: Sich de Schl. breche sich Sorgen, Gedanken machen Birkf. A-Schlaf -lf Siegld m.: Mittagsschläfchen; der O. doh. schlaf-achtig -ęχtīχ, –ęit-, –ətəχ [-fətəχ Eup-Raeren] Eup, SNfrk, Klevld, Berg u. Rip in Aach, Monsch, Jül, Dür-Gey, Bergh-Bergerhsn, Schleid, Sieg-Fussh, Neuw-Linz Adj.: et es mech schl. ich bin schläferig. Schlaf-ader -:dər Trier-Ehrang, Prüm-Feuerschd; -:f- May-Gond f.: A. an [Bd. 7, Sp. 1185]
der Schläfe. PfWB Schlaf-apfel -apəl m.: 1. Gallapfel der Eiche Waldbr-Eckenhg. — 2. ein mit Teig umbackener A. Sol, Mettm. Schlaf-aules Wend-Baltesw m.: verächtl. verschlafener Mensch. Schlaf-baltes -ę- Köln-Rodenk m.: dass. Schlaf-bank Köln-Stdt f.: in der RA.: Mössiggang es des Düvels Schl. PfWB Schlaf-batsche -bat Kreuzn-Rüdesh, Bernk-Berglicht f.: der letzte Schlag, den sich die die Strasse verlassenden Kinder abends geben. PfWB Schlaf-bätzel Nahe, Simm f.: 1. –haube. — 2. übertr. verächtl. verschlafenes Weib. Schlaf-bertes -ə- Neuss-Eckum m.: verächtl. verschlafener Kerl. PfWB Schlaf-blume (s. S.) f.: 1. Lichtnelke, silene noctiflora Ottw. — 2. einjährige Sonnenblume, helianthus annuus Simm-Laub. PfWB Schlaf-bok -:- Bitb m.: -haube. PfWB Schlaf-bollen Klev Pl.: Gartenmohn, papaver somniferum. Schlaf-buckse -bots Ahrw-Kirchsahr f.: verächtl. verschlafener Mensch. Schlaf-bühne -byn, –ø- Wippf f.: -kammer. Schlaf-dachs -dās MGladb m.: Verschlafener. | |