Wörterbuchnetz
Rheinisches Wörterbuch 
 
Blut I bis Blutgroschen (Bd. 1, Sp. 806 bis 808)
 
  NRhWB Blut I Rhfrk -ū- [uNahe -ū-, dann -ou-]; Merz -o·ŭ.-; durchweg n. Mos -ō:-; SNfrk -ō:-, –o·u.-, –ǫ·u.-; NBerg -ū·ə.-, –ō:-; Klevld -ū-; s. zur genaueren Begrenzung Blume; doch fehlt bei Bl. die Kürzung Sg. t. n.: wie nhd. 1. Bl. von Menschen u. Tieren, bes. wenn es schon ausserhalb des Körpers ist. a. Rut wie Bl.; du siehs us wie Melch on Bl.; e Mädche wie M. un Bl. Allg. Esu rut wie geschnedde Bl. MüEif. Geliwert Bl. geronnenes Bl.; gut Bl. gesundes Bl. Allg. Et Bl. kemmt bei einer Verwundung Mosfrk, Allg. Et Bl. kum him zum Munn un zur Noas eraus WEif, Allg. Ech schlohn der e glich ein, dat der et Bl. aus der Nas spritz! Ahrw-Remag, Allg. Bl. speie (spautze) bei Schwindsucht. De kann Bl. sehn hartherzig; Wucherer. Do kannsde Bl. schwetze Kobl. Wann mich ener gestoch hätt, ich hätt ke Bl. gen sagt einer, der sehr erschrocken war Hunsr. Enem et Bl. us (unger) de Nägel dann trecke (suge) ausnutzen Rip. He hät en gemolke (gesträch) bes op et Bl. dass. Allg. Den knipt se bös op et Bl. on kriegt doch gar necks gut Mörs. Die disbedere sich bis ufs Bl. Hunsr. Do kammer sich et Bl. em Leif erfriere Mosfrk. Der Mildtätige geft et Bl. von de Näəl raus Koch-Bertrich, — delts (teilt das) Bl. met em Wend. — Et Bl. stelle, bes. et Bl. bespreke Nfrk. — Et Bl. losse zur Ader lassen Gummb, Mettm (Bl. loten). He wess, wo er de Möcke et Bl. lösst er versteht, andere zu übervorteilen Gummb-Hombg. — b.α. Menstruation. Et hot mirem Bl. ze duhn; et hot sei Bl.

[Bd. 1, Sp. 807]
verdorəb (verkält) Hunsr. Dem is et Bl. angang bei einer Schwangern Blutfluss; bei einer Wöchnerin Blutungen ebd. — β. Milzbrand beim Vieh LRip, uWupp. Et Veh hät et Bl.; de Koh es vam Bl. fotgestoche wuəde am Milzbrand eingegangen uWupp. Wann de Koh net friss, hät se et Bl.; de Schmed wiərd geholt on löt de Koh Oder.γ. op et Bl. gonn nach dem Schweineschlachten versammeln sich die Nachbarn des Abends u. erhalten Tabak u. Schnaps, auch Bl. drenken genannt Geld. — 2. strafrechtlich von Totschlag, Mord. Heute etwa in folg. RA.: Den nömp alles, on wenn Bl. dran sett Mörs-Neuk; de nömt et, wenn Bl. dranen es Sol. — 3. als Sitz der Seele oder des Lebens gedacht. Ebbes met kaldem (ruhegem) Bl. duhn Rhfrk, Allg. Kalt Bl. un warm angedohn! Saarbr. Er hät hess (kalt) Bl. Rip, Allg. Do es mech et Bl. ruət gewoarde vor Schreck MülhRuhr. De hät mer de Gall en et Bl. gedrevve Köln. Dem fällt ene Dröpp Bl. va jen Hatz Aach. Ech han en Led, dat mech et Bl. te Water wöd Kref-Linn. Den kann ech öm Bl. net ausstohn Westerw. Et Bl. schüss em en de Kopp; et Bl. steht enem stell; dat hät büs Bl. gemach Rip. Allg.; dat sett quod Bl. af Nfrk. Got Bl. mache einem schmeicheln Köln. He künnt bei Bl. erholt sich; auch geschäftl. u. im Spiel Nfrk, NRip. Dat Bl. krüp, wo et nit gohn kann Meiderich. Dat es em Bl. van ene Jong herzensgut Geld-Leuth. — In en rasseg Perd sett Bl. drin Feuer Mörs-Baerl. — 4. Verwandtschaft, Familie. Dat stich em Bl. liegt in der Rasse Allg. Bl. drüg net betrügt nicht Allg. Er es mei Flesch on Bl. Rhfrk. Welsch Bl. deəht genge Dütsche got Aach, Monsch; Öcher Wengk on Lücker (Lütticher) Bl. deht kenem Jülicher got Aach. Bl. treckt lässt sich nicht verleugnen Nfrk. Bl. treckt, sät de Frau, du bütz (küsst) se et Kalf Nfrk, — sag de Bur, do kösste hej et K. dör en dören Heck Mörs-Rheinbg. — du hat hej sin Bruərsch Kalf an de Fott gebütz Mörs, — sät de Schnider, du gren he, wie se sin Get der Hals afschneden Kref-Osterath, — sät de Mann, du gof he sinen Oss en Dük (Kuss) Heinsb, — sät de Kuh, do goəf se et Kolf en Möngke Kemp-SPeter. Bl., dat tüht, sät Puət, du holp he de Get van et Dak Geld-Leuth. Bl. on Geld deckt alle Schold Sieg-Sieglar. De freit mehr an't Gut wie an't Bl. Geldheirat Mörs. — 5. Person, Mensch, in Wend. E fresch Bl. junger, kräftiger M.; jongk Bl. lustiges, junges Volk. Jonges Bl. versauf dei Got, noher sorg de Gemein für Brut Sinzig. — 6. Saft der Bäume, Pflanzen Verbr.  NRhWB Ge-blüt(s) [Siegld gəblē:] n.: 1. wie nhd. Et G. is angang Krankheit Simm-Schlierschd. Ech hammer et

[Bd. 1, Sp. 808]
G. verkält; dat lig (stech) dem em G. Allg. — 2. Menstruation. Dem Mädche es et G. stoh blive (los woəre) Rip, Nfrk. Dat wisse G. weisser Fluss uWupp. — 3. Verwandtschaft. G. tröckt (tüht) Rip, Nfrk. Dat G. drüg (lüg) net Allg. G. tröckt, sat der Jüdd, duə pütschet heə e Kauf dörich en döəre Heck Aach, — sät de Schnider, do sprong he en nen Dik on trok den Hippenbock wir herut NBerg. — 4. Blättermagen Birkf-Herrst.

blut-achtig blūdęχtəχ Rees-Haldern Adj.: bl.farben. PfWB  PfWB Blut-ader Allg. f.: Arterie. PfWB  PfWB Blut-apfel Koch-Bremm, Kemp-Dülken m.: A.sorte. blut-arm Adj.: 1.  a. an Bl. — 2.  sehr a. Allg. Zent Mäərte, Z. M., wer send blotärme, wer welle os jet wärme aus einem Martinsspr. MGladb-Rheind. Blut-auge Kobl-Vallendar n.: Adonisröschen. Blut-baum Trier m.: Ahorn. Blut-betiel Eup-Raeren m.: -pfanne. (s. d.). Blut-birne NRip, SNfrk f.: innen rote B.sorte. PfWB Blut-blader -:- f.: mit Bl. gefüllte Hautblase, auch Bl.blos. Blut-bohne Jül-Tetz f.: B.sorte mit blutroten Tupfen. NRhWB Blut-buche -b:k Köln, Aach f.: Rotbuche. Blut-ding blō:ti·ŋ.ə SNfrk o. O. n.: Pannas. Blut-dogge blō:tǫk SNfrk f.: Bulldogge; auch Schimpfn. Blut-driss -e- Rip m.: blutiger Kot. NRhWB Blut-düppen Kemp-Dyck, Waldr-Wildbg n.: Topf, in den das Bl. des geschlachteten Schweines aufgefangen wird. blut-dürstig -dtĭχ Köln Adj.: wie nhd. Blut-egel -ijəl, –ī·ə.l (meist); -ējəl bes. NBerg, Aach, Siegld; -ejəlt Geld-Nieukerk m.: wie nhd.; auch Blut-tier, –süffer, –suggeler, Supatsch genannt. blut-ernst Mörs-Orsoy  Adj.: bitterernst. PfWB Blut-fink m.: 1. wie nhd.; meist Dompfaff, Gimpel. — Rotkehlchen Neuss-Gohr, Kemp, Kreuzn. RA.: Dem ekelts wie e Dengels Katz vor der Bl. Birkf-Idar. Mann för Mann en Vugel, dem Pittermann (als dem Kleinsten) en Bl. (das Beste) RA. beim Verteilen Gummb-Berghsn. — 2. Rufn. für eine rotfarbene Kuh Trier-Waldrach, Koch-Poltersd Kaisersesch. — 3. scherzh. Schnapsfläschchen (wegen des pfeifenden Geräusches beim Entkorken). — 4. Lohstange Wittl-Olkenb (veralt). Blut-fisser Saarbr m.: -egel. Blut-fliege Ruhr-Kettwig, Düss-NCassel f.: Schmeissfliege. PfWB  PfWB Blut-freund blūtsfreind Rhfrk m.: Blutsverwandter. Blut-geld -ts- Aach-Merkst n.: schwer verdientes G. Blut-groschen MüEif Pl.: dass.