Wörterbuchnetz
Pfälzisches Wörterbuch 
 
sonst-wie bis sorgen (Bd. 6, Sp. 182 bis 183)
 
 -wie Adv.: 'auf irgendeine andere Art', -wie [vereinzelt, Krämer Gal 200]. Das kammer so odder s. mache [Krämer Gal 200]. — -wo Adv.: 'an irgendeinem anderen Ort', -wo, -wu [vereinzelt, Krämer Gal 200]. Un ich begreif nit, wie e Mann / Sei Fraa sich sunschtwo suche kann [Münch Werke I 149].
 
 
Sood s. PfWB Sod(e); Sophia, Sophie s. PfWB Sofie; Sordise s. PfWB Sottisen; sorbeln s. PfWB surbeln; Sore 'Ware' s. PfWB Skore; Sorel s. PfWB Sara.
 
  
Sorge f.: 'Besorgnis, Kummer, Ärger', Sorch, Sorsch [verbr., Krämer Gal 200], Sorg [mancherorts mittl. VPf vereinzelt übrige Pf], Sarrick [Lambert Penns 139]; häufiger im Pl. gebr.: Sorje [mancherorts WPf NPf NOPf, Henn Mda.-Int. 294 Müller Dietschw 59 Schneckenburger 25], Sorche, Sorsche [mancherorts VPf SPf vereinzelt übrige Pf], Sorge [mancherorts mittl. VPf vereinzelt übrige Pf], Sarje [vereinzelt WPf, Christmann Kaulb 71 Mang 103 Lambert Penns 130]; vgl. PfWB Versorgnis; Zs.: PfWB Vaters-, PfWB Fürsorge, PfWB Muttersorgen. Er hot schwere Sorge [ BZ-Dernb]. Mach der norr weche dem kä Sorge [ GH-Kand]. Die machen sich ken Sorge un lossen Gott en gude Mann sein [Frankth]. Ehre Kummer unn ehr Sorche hott se fer sich behall [Schneider Singersepp 37]. Der hat kää Kummer un kää Sorje [Damm Schoggelgaul 29]. Wer hatt do noch Sorsche, / wo die ganz Erd nix wie juuwelt un lacht [Kraus Pädcher 18]. Un endlich ame scheene Morje / War er erleest vun seine Sorje [Münch Werke I 76]. Un was dich noot fer Sorje robbe, / ... / Das sein die Krimmele vun dem Stobbe [Ranssweiler 102]. RA.: sich Sorche um ungeleechde Eier mache 'sich über noch nicht Existierendes Gedanken machen' [ BZ-Klingmst, mancherorts]. Gude Nacht ihr Sorge, lecken mich am Arsch bis morge, wegwerfende RA., häufig Menschen in den Mund gelegt, die sorglos in den Tag hineinleben [ NW-Lambr]. SprW.: Borje macht Sorje [NW-Hardbg, mancherorts Horne Penns 103]. D'r Mensch hot Särge sei Lewe lang [Fogel Prov. Penns Nr. 1464]. Zieht mer de Kercherock aus, gehe die Sorje an [ KU-O'alb]. Wamm'r was hat, hat m'r Sorche, un wamm'r nix hat, noch mehn [ Don-Gottlob]. Die gröschte Sorche sin die, wo mer sich selwer macht [Feierowend 5/1953 Nr. 24]. Wammer kä Sorche hat, macht mer sich [Bergz (Kamm 81)]. Kleene Kinner, kleene Sorje, große Kinner, große Sorje [KU-Trahw, verbr., auch Auslandspfälzer]. Volksgl.: Spinne am Morje, bringt Kummer un Sorje, / Spinne am Middaach, bringt Glick de nägschde Daach, / Spinne am Awend, erquickend un lawend, wird von den meisten Gewährsleuten auf das Tier 'Spinne' bezogen, von anderen auch auf die Tätigkeit des Spinnens [ KL-Wörsb], in Var. verbr. vgl. PfWB Kummer, PfWB laben, PfWB Mittag 2, PfWB Spinne, PfWB spinnen. RhWB Rhein. VIII 229; LothWB Lothr. 482; ElsWB Els. II 374.
 
 
Sorgement 'Unsinn, Späße' s. PfWB Spargiment.

[Bd. 6, Sp. 183]

 
   sorgen schw.:
1. 'Fürsorge tragen, sich um etwas kümmern', sorje [verbr. WPf NPf NOPf vereinzelt übrige Pf, Henn Mda.-Int. 115 Höh 55 Müller Dietschw 59 Otterstetter 102, 112 Krämer Gal 200], sarje [mancherorts WPf, Christmann Kaulb 18 Lambert Penns 130 Don-Schowe], rje (sęrjə) [Höh 55], sorche, sorsche [mancherorts SPf SOPf vereinzelt übrige Pf, Krell 37], sorge [mancherorts mittl. VPf vereinzelt übrige Pf]; Part. Perf. g(e)sorcht, g(e)sorscht [verbr.], gesarrickt [Lambert Penns 130]; Zs.: PfWB be-, PfWB ver-, PfWB vorsorgen; for die Kinner s. [ Gal-Dornf, mancherorts]. Do muß mer erscht mol morjends fer sei Jungveeh s. [RO-Münstapp]. Die Dorfrätsch ... hot defor g'sorgt, daß es gleich 's ganz Dorf gewißt hott [JKurpf. 1934 87]. Sie han in Bärmesens fer Sticker hunnert Johr devor gesoait, daß schäne Schuh gemacht wor sin [Kröher Lyoner 91, 108]. Ich sorch defor, daß er net fett werd 'Ich gebe ihm genügend Arbeit' [ LU-Alsh/Gr]. E Läwe lang hat se gesorscht for's [Kraus Putscheblum 60]. RA.: Mer hot norr fors Maul se s. 'Alle Mühe und Arbeit reicht gerade, die Ernährung sicherzustellen' [ NW-Geinsh]. SprW.: Unser Herrgott sorcht (devor), daß die Bääm net in de Himmel wachsen [ ZW-Gr'bundb, mancherorts]. Es is devor gesorcht, daß de Gäns die Schwänz net in de Himmel wachse [ KL-Reichb]. Hans wie Peder, fer sich sorcht jeder [ BZ-Dierb]. Wer de Schade hat, braucht fer de Spott nit zu sorche [Bergz (Kamm 81)]. —
2. 'sich um etwas Sorgen machen, sich beängstigen' [mancherorts, Schneckenburger 56]. Es (das Mädchen) sorcht sich, daß es kään Mann kriet [ KL-Reichb]. Heer doch eemol uf, dich ze s., 's nitzt jo doch nix [Kaislt]. — RhWB Rhein. VIII 231; LothWB Lothr. 482; ElsWB Els. II 374.