| Pfälzisches Wörterbuch | ![]() | ||
luft-trocken bis lügen (Bd. 4, Sp. 1052 bis 1053) | |||
luft-trocken, Adj. Luft-veränderung, f. Luft-zug, m. Luft-zwiebel, f. Luft-zwirbel, m. Lug, m. Lug, ON Lüge, f. Lüg-einung, f. lugen, schw. lügen, st. Lügen-balg, m. Lügen-bastel, m. Lügen-beutel, m. Lügen-beutelns, n. Lügen-bock, m. Lügen-buckel, m. Lügen-bündel, n. Lügen-dorf, n. Lügen-franz, m. Lügen-fritz, m. Lügen-gesellschaft, f. Lügen-gusche, f. Lügen-hannes, m. Lügen-matthias, m. Lügen-maul, n. Lügen-mensch, n. Lügen-pelz, m. Lügen-peter, m. Lügens, n. Lügen-sager, m. Lügen-säger, m. Lügen-sägerin, f. Lügen-teufel, m. Lügen-verein, m. Lügerei, f. Lug-ins-Land, m. Lügner, m. Lügnerin, f. lügnerisch, Adj. Lügnersin, f. lugsen Luhnen Lui, m. Lui-dor, m. Lui-kees-absatz, m. Luise, f. (n.) Luisen, m. Luisen-blümchen, n. Lukas, m. Lukas-spiel, n. Lulatsch, m. lullen Lulu, m. Lulu, f. lulu luluchen lumme Lummel Lummel, m. (n.) Lümmel, m. Lummel-braten, m. lummer, Adj. Lummer-arsch, m. Lummer-berg lummerig, Adj. lummern Lummer-tal Lump, m. Lumpazi, m. Lumpazius, m. Lumpe, f. Lumpel, f. lumpeln, schw. Lumpen, m. lumpen, schw. Lumpen-aas, n. Lumpen-arsch, m. Lumpen-bagage, f. Lumpen-bande, f. Lumpen-bedecker, m. Lumpen-bube, m. Lumpen-decker, m. Lumpen-ding, n. Lumpen-dings, n. Lumpen-dreck, m. Lumpen-fastnacht, f. Lumpen-frau, f. Lumpen-geschirr, n. Lumpen-gesellschaft, f. Lumpen-gesindel, n. Lumpen-glocke, f. Lumpen-gundel, Gen.? Lumpen-hafen, n. Lumpen-händler, m. Lumpen-hund, m. Lumpen-jude, m. Lumpen-kerl, m. Lumpen-kiste, f. Lumpen-kor, n. | [Bd. 4, Sp. 1053] 319; Südhess. IV 419; RhWB Rhein. V 592 ff. 1. 'sehen, schauen', lue (lūə) [verbr. SWPf WD-Niedkch RO-Lettw KL-Gimsb Reichb PS-Geisbg Schweix Windsbg Bayer Hackm. 40 BZ-Hofstätt GH-Neubg PfId. 89], luge (lūgə) [Frankth LA-Venn GH-Scheibhdt], lun [ IB-Witth]; vgl. PfWB an-, PfWB verlugen. Lock! 'Schau!' [IB-Wolfh (PfId. 88)]. Lu mol! [ IB-Ensh]. Lu vor dich! [ IB-Bliesmg/Bolch]. Lu emol in das Buch! [ KL-Gimsb]. Lu ämol vunn do junne änuff! 'Schau einmal von da unten hinauf!' [IB-Ommh (Walle 4)]. D'r Bauer lut noo seiner Froucht [ WD-Niedkch]. RA.: in's Gerschdefeld l. 'schielen' [ IB-Ommh]; a. 1515: der meinster verthan alß er ... lugt ob die wingart gehackt weren [GgHospR]. — 2. 'ausschauen, aussehen'. Der lut puttich, von einem Pockennarbigen [IB-Eschring]. Dänne ihr Ridoo lue so scheen 'Ihre Gardinen sehen schön aus' [IB-Ommh (Walle 4)]. — ALLG I 39; ALA I 47; Südhess. IV 419/ 20; RhWB Rhein. V 586/87; LothWB Lothr. 345 lun; ElsWB Els. I 577 luegen. 1. a. 'die Unwahrheit sagen', li(j)e (liə, līə, lijə) [verbr. WPf mancherorts NOPf, Christmann Kaulb 27 Mang 163 Müller Dietschw 48 Otterstetter 217 Schneckenburger 32, 55 PfId. 88 Lambert Penns 100 Krämer Gal 144 Don-Schowe Torscha Werb], lien (līn) [ PS-Lembg], liege (līgə) [mancherorts VPf, Buffington-Barba Penns 155], ligge (ligə) [ NW-Lach/Speyd GH-Max'au], lieche (līχə) [mancherorts mittl. u. südl. VPf, Krell 38], liche (liχə) [Neustdt BZ-Gräfhs], liesche (līə, līžə) [vereinzelt mittl. VPf]; Part. Perf. geloo (gəˈlō) [verbr. WPf, Henn Mda.-Int. 98 Mang 151, 164 Schnekkenburger 25], gelou (gəˈlōu) [HB-Böckw KL-Lind (Höh 104)], gelooe (gəˈlōə) [mancherorts NOPf NW-Esth PS-Bundth Hirschth], geloge (gəˈlōgə) [mancherorts NPf vereinzelt SOPf], (gəˈlogə) [vereinzelt VPf], g(e)loche (gəˈlōxə, gəˈloxə, glōxə, gloxə) [verbr. SOPf mancherorts NOPf, Bertram § 206 Heeger Südostpf. 16], geloje (gəˈlōjə) [ LU-Altr NW-Ungst], gelojje [Lambert Penns 100]; Zs.: PfWB an-, be-, PfWB herab-, PfWB heraus-, PfWB herunter-, PfWB vor-, PfWB zusammenlügen; Syn.: angocksen, PfWB fabeln 2 b, PfWB faukeln 2, PfWB flunkern, PfWB gocksen, PfWB schwindeln; häufiger jedoch umschrieben in RA. Mer derf net l. [ LA-Gommh]. Du hoscht geloo [ KU-Schmittw/O]. Es hatt'm das L. nix genitzt [ KL-Reichb]. Dei L. helft dr nix, du warscht's! [ KL-Reichb]. Nerjends werd so veel geloo wie em Krieg, uf de Jagd, vor de Wahle un vor de Hochzet [ KB-Kriegsf, in Var. mancherorts]. Schlecht zu lige, is abscheilich, / Aber gut, des is ganz nett [Ney 181]. RA.: Des is gstunke un geloge 'Das ist [Bd. 4, Sp. 1054] ganz und gar unwahr' [ LU-Friesh, mancherorts]. Das es vun A bes Z geloo, dass. [ RO-O'hs, mancherorts]. Das isch geloo, daß die Schwart kracht [ PS-Geisbg]. Dem steht's L. am Stere (an der Stirn) angeschreb [ WD-Niedkch]. Wann der liet, so saat er's [ PS-Saalstdt]. Froo mei Brurer in de Kich, der liet grad so (noch besser) wie ich, wenn jemand zweifelt [Kaislt, in Var. mancherorts, auch Don Gal Buch Rußl]. Von einem notorischen Lügner heißt es: Was der bät (betet) esch gelogge [ LA-Nd'hochstdt, mancherorts, in Var. auch Don Gal Buch]. Der liet wie gedruckt [KL-Reichb, verbr., auch Auslandspfälzer]. Er liet, wie der Deiwel druckt [ RO-Obd]. Er liet stärker als zeh Perd ziehe [ HB-Kirrbg, mancherorts]. Er liet so schnell (stärker) wie e Gaul laaft [ KU-Trahw, Schmittw/O]. Er liet stärker wie e Kuh träppelt (läuft, s. PfWB träppeln) [ PS-O'simt]. Der liescht, daß sich die (dickschde Bääm) Balke bieje [LU-Opp, verbr.]. Die dun lie, daß sich die Bord (Dielen) werfe [ KU-Schmittw/O]. Er liet, daß es uf ke Kuhhaut geht [ KU-Odb, mancherorts], daß em die Knepp an de Hose abspringe [ KL-Reichb], daß aam die Aae Wasser gewwen [ FR-Bockh], daß mer dabei danze kann [Hebel 22], daß mer bloo werd [ebd.], daß mer im Gesicht ganz schwarz werd [ KL-Stelzbg]. Der liegt, bis 'r schwarz werd [NW-Hardbg u. Umg.]. Der liggt 's Schwarz vum Dach [ NW-Ellstdt]. Er liet 's Bloo vum Himmel [ PS-Windsbg, mancherorts]. Der liet, daß er's selbsch glaabt [ HB-Höch]. Der lieht so oft er sei'n Bart schdreicht [Feierowend 5/1953 Nr. 24]. Der liegt wie e behmischer Därk (böhmischer Türke) [NW-Hardbg u. Umg.]. Der liegt in sein Sack 'Der lügt zu seinem finanziellen Vorteil' [ BZ-Gossw]. SprW.: Wer viel schwätzt, liegt viel [Horne Penns 103]. Wer liescht, der stiehlt, der sengt, der brennt [ LU-Opp, vereinzelt]. Vum Heeresache liecht mer gern [BZ-Dierb, Penns]. Was alle Leit saan, is geloh 'Gerüchte sind meist unwahr' [Krieger 54]. Was de Herr Jedermann saat, is geloh, dass. [Krieger 18]. a. 1580: Item wann einer den andern vor der Gemeindt heist liegen der soll der Gemeind 5 β geben [Friedel (KL-Hoheck)]. — b. sachl. 'täuschen' [ KU-Schmittw/O]. 's Furer (Esse) liet net 'Das Futter (Essen) lügt nicht', d. h. 'man kann das gute Futter, Essen nicht verhehlen, die Nahrung schlägt gut an' [ebd.]. — 2. 'leugnen' [ ZW-Bechhf HB-Walsh. O-H'stätt]; vgl. K. 279. — ALA I 318; Südhess. IV 420/21; RhWB Rhein. V 587 ff; LothWB Lothr. 339; ElsWB Els. I 576 liegen.
| ||
| © 2002—2010 by Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier Home | Impressum | Kontakt | ![]() | ||