| Pfälzisches Wörterbuch | ![]() | ||
Brummel-suppe bis Brummlerei (Bd. 1, Sp. 1285 bis 1287) | |||
Brummel-suppe, f. brummen, schw. Brummer, m. Brummes, m. Brumm-geschirr, n. Brumm-hummel, f. brummig, Adj. brümmisch, Adj. Brumm-kater, m. Brummler, m. Brummlerei, f. Brummlerin, f. Brumm-sack, m. Brumm-schädel, m. Brummse, f. Brummsel, f. Brummser(t), m. Brummser-öl, n. Brumms-kopf, m. Brumms-mücke, f. Prunde Brunellen-kraut, n. Brunkel, n. brunkelig, Adj. brunken, schw. brunkig, Adj. brunkig Brunnel-kraut, n. Brünnel-stück, n. Brunnen, m. Brunnen-äcker, Pl. Brunnen-berg, m. Brunnen-biet, n. Brunnen-blech, n. Brunnen-bohrer, m. Brunnen-dach, n. Brunnen-eier, Pl. Brunnen-eimer, m. Brunnen-fest, n. Brunnen-gasse, f. Brunnen-gebot, n. Brunnen-graben, n. Brunnen-graber, m. Brunnen-haus, n. Brunnen-herr, m. Brunnen-imbiß, m. Brunnen-kammer, f. Brunnen-kasten, m. kette, f. Brunnen-kopf, m. Brunnen-kranz, m. Brunnen-kresse, f. Brunnen-krönung, f. Brunnen-krug, m. Brunnen-lied, n. Brunnen-loch, n. Brunnen-macher, m. Brunnen-nase, f. Brunnen-pfütze, f. Brunnen-platz, n. Brunnen-putzen, n. Brunnen-putzer, m. Brunnen-rad, n. Brunnen-rätsche, f. Brunnen-rech, m. Brunnen-rinne, f. Brunnen-rohr, n. Brunnen-röhre, f. Brunnen-sarg, m. Brunnen-schau, f. Brunnen-schlag, m. Brunnen-schwengel, m. Brunnen-see, m. Brunnen-stange, f. Brunnen-stein, m. Brunnen-stickel, m. Brunnen-stock, m. Brunnen-stube, f. Brunnen-stück, n. Brunnen-stütze, f. Brunnen-teuchel, m. Brunnen-trog, m. Brunnen-tröger, m. Brunnen-walze, f. Brunnen-wasser, n. Brunnen-wiese, f. Brunnen-wolf, m. Brunnen-wurzel, f. Bruno brunsen Brunser Brunst, f. brünstig, Adj. Brunst-nuß, f. Brunz, m., f. Brunz-blume, f. brunzeln, schw. brünzeln, schw. brunzen, schw. Brunzer, m. | 1. 'Schelte'. 's gebt Brummelsopp [ KU-Bedb Schmittw/O], -supp [ KB-Kriegsf LU-Oggh]; 'Schimpfen der Ehefrau beim späten Heimkommen des Mannes' [NW-Hardbg LA-Venn Kühn Hamet 100]. So dut die Frää mit Brummelsupp ehr Mannsbild regaliere [Keiler 71]. — 2. = PfWB Brummbär [Pirmas (Otterstetter 262: ältere Gener. der unteren Stände)]. — Zu PfWB brummeln 1. — Südhess. I 1172; RhWB Rhein. I 1046; ElsWB Els. II 369; Bad. I 345/46. I. 'einen tiefen, dumpfen Ton von sich geben', brumme [allg.]. 1. von Tieren. a. De Bär brummt [allg.]. In übertr. Bed. die RA. de Bär brumme losse 'sich tüchtig regen'. [Kaislt]. — b. Die Kuh brummt, von der dem Rindvieh eigenen dumpfen Stimme [verbr.]; vgl. PfWB brummeln 2 a. — c. De Gaul b., bes. beim Anziehen des Wagens [ LU-Alsh]; vgl. PfWB brummeln 2 b. — d. De Hund b. 'knurrt' [ PS-Gersb Busb RO-Schweisw KB-Bennhs LU-Alsh NW-Wachh Niedkch GH-Max'au]. — e. Die Katz b. 'schnurrt' [ PS-Busbg BZ-Albw]; vgl. PfWB brummeln 2 c. — f. Die Hummle brumme 'summen' [ KU-Schmittw/O]. De Bien (das Bienenvolk) brummt [ KU-Krottb]. Var. zu dem SprW. bei brummeln 2 d: Wu's brummt, sein ach dren [ KB-Bischh]; wann's brummt, hocken aach drin [Lu'haf u. Umg.]. — 2. vom Menschen. a. 'brummen wie ein Tier'. Er brummt wie e Bär [verbr.]. RA.: Er es so dumm, daß er brummt [KB-Kriegsf, KU-Kaulb Schmittw/O KL-Fischb LU-Opp NW-Hardbg Hebel 15]. — b. 'mit halblauter, tiefer Stimme sprechen'. Er brummt was vor sich hin [ Gal-Dornf], brummt in de Bart [ KU-Schmittw/O [Bd. 1, Sp. 1286] FR-Bockh]; vgl. PfWB brummeln 1 a. — c. 'murren, nörgeln'. Er dut de ganze Dag brumme [LU-Opp, verbr.]. SprW.: Nor net brumme, 's werd schun kumme 'Nur Geduld!' [KU-Rothsbg, verbr., auch Don Gal Buch]; vgl. PfWB brummeln 1 b. Zs. PfWB anbrummen. — 3. von Dingen. a. Mer häärt was brumme [ LA-Gommh, allg.]. 's hot bloß e bissel gebrummt, von einem leisen, dumpfen Ton [ NW-Freinsh]. — b. 's Feier brummt (im Ofen) [ KB-Kriegsf LA-Venn Gal-Dornf]. — c. De Moscht b. 'gärt heftig' [ KB-Zell]. — d. De Wind b. [ NW-Frankeck LU-Alsh]. — e. 's brummt mer in de Ohre, vom Ohrensausen [KU-Bedb, verbr.]; vgl. PfWB Ohrenbrummen. Mer brummt de Kopp, vor Schmerzen, vor Sorgen [ KU-A'glan, allg.]; mei Schädel b. [verbr.], de Sumser b. [ LU-Altr]; vgl. Schädelbrummen. Mein Kopp b. wie en Mihlrad [ SP-Harths]. — f. vom dumpfen Geräusch in den Gedärmen. Mer brummt de Bauch [ ZW-Ixh RO-Breunigw GH-Kuhdt], ... de Mage, bei Hunger [ LA-Wollmh, ZW-Mörsb PS-H'eischw KB-Dannfs]. Dut em halt de Maae brumme, hallen em zehn Gail net uf [Kühn Schnitze II 65]. — II. übertr. 1. 'schnell gehen, schnell fahren'. Er is gebrummt [ Gal-Dornf]; brumme losse [KL-Lind Pirmas (Otterstetter 211: vornehmlich untere u. mittl. soziale Schichten)]. RA.: Loß de Deiwel brumme! 'Mach dir keine Sorgen!' [ NW-Rödh, PS-Ruhbk]. VR.: Loß de Deiwel brumme, saa, ich wär net do; saa, ich wär in de Scheier im Gebindche Stroh (aus einem Tanzlied) [ Gal-Dornf]. — 2. 'schlafen'; äns brumme [ LA-Mörzh, WD-Hoof]. Syn. s. PfWB schlafen. — 3. 'eine Gefängnisstrafe absitzen'. Er muß brumme [allg.]. Zs. PfWB abbrummen. Er hot acht Dag se brumme kriegt [ LU-Friesh]. Er hat e Johr gebrummt [Kus]. Un der Hannes muß naun brumme, dann er hockt im Bolles drin [Kühn Schnitze I 54]. — 4. Dem brummt's 'Er ist verrückt' [ KB-Stett Spey]. — Südhess. I 1172/73; RhWB Rhein. I 1043; Saarbr. 38; LothWB Lothr. 66; Bad. I 346. 1. 'brummendes Insekt'. a. = PfWB Hummel, Brummer (brumər, brumÄr) [FR-Grünstdt N'lein NW-Lambr Herxh Weish/S verbr. LU SP-W'see Germh Don-Schowe Werb Tscherwk Bulkes Gal-Landtr Ugartsth Ugartsbg Wiesenbg]; vgl. PfWB Brumme 2, PfWB Brummel 1 a, PfWB Brummes, PfWB Brummler 1 a, PfWB Brummse 1, Brummser 1 a. — b. 'Viehbremse' [ RO-Gundw Messbhf]. Syn. s. PfWB Bremse1. — 2. a. 'Pferd, das beim Anziehen des Wagens brummt', s. PfWB brummen I 1 c [ LU-Alsh]; vgl. PfWB Brummler 2 a. — b. 'unfruchtbare Kuh' [ KU-Sand ZW-Gr'bundb BZ-Hermbghf]; vgl. PfWB Brummel 2, PfWB Brummler 2 b. — 3. 'tiefklingende Weidenpfeife' [ KU-Bedb FR-N'lein NW-Wachh LU-Edigh]. Syn. s. PfWB Farze. — 4. 'Brummelkreisel' [ KU-Bedb LU-Oggh]; vgl. Brummser 2. Syn. s. PfWB Triller. — 5. 'brummiger, mißgestimmter Mensch' [ LU-Muttstdt [Bd. 1, Sp. 1287] LA-Venn]; vgl. PfWB Brummbär. — 6. 'Arrestlokal im Dorf' [ HB-Schwarzb KL-U'sulzb GH-Schwegh]. Syn. s. PfWB Kittchen. — Südhess. I 1173/74; RhWB Rhein. I 1047; Bad. I 346. 1. 'brummendes Insekt'. a. = PfWB Hummel, Brummler (brumlər, brumlÄ) [PS-Nünschw Erfw KL-Frankst verbr. VPf (bes. LA GH) verbr. Gal]; vgl. PfWB Brummer 1 a. — b. 'Biene' [M. Schmitt, Sprachmonogr. von BZ-Billh, S. 149]. — 2. a. = PfWB Brummer 2 a [ KB-Bubh]. — b. = PfWB Brummer 2 b [westl. WPf]; 'alte Kuh' [ KL-Alsbn]; 'krankhaft brummendes Rindvieh' [ KU-Kaulb Kreimb KL-Hirschhn]; vgl. PfWB Brummlerin, PfWB Brummel 2. — c. 'junger Stier' [ KL-Stelzbg]. — 3. = PfWB Brummer 3 [ KU-Ehw Herchw ZW-Käshf RO-Wintbn Dielkch]. Syn. s. PfWB Farze. — 4. a. 'Mensch mit tiefer Stimme' [Pirmas LA-Gommh]. — b. = PfWB Brummer 5. Des isch en alder B. [ LA-Gommh, KU-Bedb Schmittw/O Pirmas LU-Opp LA-Ilbh Venn]; vgl. PfWB Brummbär. — c. Neckname für die Bewohner von RO-Gundw. — d. weitere Bed. in den Zs. PfWB Honig-, PfWB Hutbrummler. — Südhess. I 1171; RhWB Rhein. I 1046; Bad. I 346.
| ||
| © 2002—2010 by Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier Home | Impressum | Kontakt | ![]() | ||