| Pfälzisches Wörterbuch | ![]() | ||
Stramin-schuh bis Strampel-bajaß (Bd. 6, Sp. 665 bis 667) | |||
Stramin-schuh, m. Strämling stramm, Adj. strämm, Adj. strammen, schw. strämmen, schw. Strämmes, m. Strämmung, f. stramm-ziehen, st. Strampel1, m. Strämpel, m. Strampel2, f. Strampel-bähnchen, n. Strampel-bajaß, m. Strampel-bein, n. Strampel-hannes, m. Strampel-hans, m. Strampel-hosen, Pl. strampelig, Adj. Strampel-mann, m. strampeln, schw. Strampel-narr, m. strampen, schw. Stramperlein, n. Strämpes, m. Strampler, m. Stramplerei, f. Strandel, m. strandeln, schw. Strand-kanone, f. Strang, m. Strängel1, m. Strängel2, m. strangelieren strangen Strang-fleck, m. Strang-hafte, f. Strang-ring, m. Strang-schale, f. Strang-scheide, f. Strang-schläger, m. strangulieren, schw. strankeln, schw. stranken, schw. stränzen Strapazen, Pl. strapazieren, schw. Strapazier-hosen, Pl. strapp strappeln, schw. Strappes, m. Strappes-besem, m. strappseln, schw. straß-auf, Adv. straß-ab, Adv. Straß-burg, ON Straß-burger, Adj. Straße, f. Strassel, m. strasselig, Adj. Strässel-kopf, m. Strasseln, Pl. Straßen-anzug, m. Straßen-bahn, f. Straßen-baum, m. Straßen-besen, m. Straßen-besem, m. Straßen-bett, n. Straßen-brunnen, m. Straßen-dreck, m. Straßen-engel, m. Straßen-fest, n. Straßen-front, f. Straßen-gabel, f. Straßen-graben, m. Straßen-hauer, m. Straßen-kandel, f. Straßen-kehrer, m. Straßen-kind, n. Straßen-kitsche, f. Straßen-klamen, m. Straßen-kleid, n. Straßen-kratze, f. m. Straßen-kratzer, f. m. Straßen-krücke, f. Straßen-lampe, f. Straßen-laterne, f. Straßen-licht, n. Straßen-lied, n. Straßen-obst, f. Straßen-papp, m. Straßen-pappel, m. Straßen-perme, f. Straßen-pflaster, n. Straßen-pocheln, Pl. Straßen-räuber, m. Straßen-rech, m. Straßen-rinne, f. Straßen-rütscher, Pl. Straßen-schotter, m. | 1. a. 'straff, gespannt, prall', stramm (dram, drḁm) [verbr., Müller Dietschw 63 Krämer Gal 209], stromm [IB-Ensh (Glass II 54)], strämm [ ZW-Battw PS-Rodalb]. De Geldbeidel is st. 'prall gefüllt' [ ZW-Battw]. RA.: Ich bin so st. wie e Luftballon, vom vielen Essen [ ZW-Battw]. Der is so st. wie e Blutworscht, bei stramm sitzender Kleidung [ ZW-Battw]. — b. 'durchdringend, streng'; e strammi Kält [ ZW-Bechhf]. Der hot e stramme Lehrer [ LU-Limbghf]. 's Knowwlochseeßje riecht glejch stramm [Kraus Pläseer 9]. — 2. 'voll Energie, Spannkraft; mit kräftigem Körperbau, rüstig' [verbr.]; Syn. s. PfWB gerast; e strammer Borsch [Krämer Gal 209]. Der harre (hat einen) stramme Gang 'zackig, kräftig' [ KL-Weilb]. E junger Borsch muß en stramme Gang han [ BZ-Dernb]. Er es noch e strammer Kerl, anerkennend von einem Alten [ KL-Stelzbg]. Un rudert stramm enaus ins Meer [Münch Werke I 94]. Un in de Palz, do sin noch heit / Die scheenschte un die strammschte Leit [Münch Werke I 29]. RA.: st. wie e Schwolleschee 'zackig, stolz' [Otterstetter 109]. — 3. nur in der Wend. stramm haben 'Angst, Respekt haben' [HB-Lu'thal, IB-Blieskst (PfId. 138)]. Ich han st. [ HB-Lu'thal]. — RhWB Rhein. VIII 780/81. 1. 'etwas spannen, straffziehen', strämme (dręmə) [vereinzelt]; Zs.: PfWB ansträmmen. Das Wäschesääl hinkt so lappich do, ihr misses emol st. [ IB-Ommh]. RA.: eem die Hosse st. 'den Hintern versohlen' [Land, IB-Blieskst]; vgl. PfWB Hosensträmme. — 2. a. 'been- [Bd. 6, Sp. 666] gen, knapp sitzen', von Kleidung, stramme (dramə) [ KU-Dittw], strämme [mancherorts, Glass II 54], strimme [ RO-Als Messbhf]. Die Hose strämme [Kraus Putscheblum 41]. 's Hemd strammt iwwer de Buckel [ KU-Dittw]. Der Jobbe strämmt en grad [ ZW-Gr'bundb]. Ouwowou, die Bucks doo dudd awwer aarch st. [Glass II 54]. — b. 'schmerzhaft spannen, beengen, stocken', von inneren Organen, bes. bei Atemnot, Erstickung [mancherorts NPf VPf, PfId. 134 Thielen 108 auch Don Gal Buch]. 's strämmt mich uf de Bruscht [ LU-Opp]. Die Luft stremmt mich [Rockhs]. Den strämmt die Bruscht [ RO-Dielkch]. Er is gestremmt 'Er bekommt wenig Luft' [ KU-Herschw/Petth]. Der Raach strämmt mich 'Der Rauch nimmt mir den Atem' [ Gal-Sap]. Das Blut hot sich g'strämmt, bei Durchblutungsstörungen [ NW-Haßl Spey]. — 3. a. 'Wasser (zum Bewässern einer Wiese) stauen', strämme [KU-Nanzw Kus RO-Duchr/O'hs Imsb Odh Sippf Steinb KL-Miesb Ottb PS-Bobth H'einöd Th'frösch KB-Jakobsw Kirchhbol Mauchh Niefh FR-Ebertsh Eppst Lambsh Laumh Mühlh Tiefth LU-Friesh NW-Dürkh Kallstdt Lambr Weish/B Weish/S BZ-Dernb]; vgl. stauen1. 's Wasser st. [ FR-Mühlh]. — b. 'in seiner Entfaltung hemmen, drosseln' [ BZ-Dernb]; Zs.: PfWB versträmmen; 's Feier st. [ BZ-Dernb]. Der Ofe isch g'strämmt [ BZ-Dernb]. — 4. 'sich sträuben, widersetzen' [ BZ-Dernb]. — RhWB Rhein. VIII 781; Lothr. 505/06; DWB DWb. X, III 827 ff. 1. a. 'Bein', meist abwertend für kurze, dicke Beine, im Dim. auch kosend zu Kinderbeinen, Strampel (drambəl, drḁmbəl) [ KU-Herschw/Petth Kaulb RO-Obd Don-Schowe], Strämpel (dręmbəl) [HB-Kirrbg IB-Ensh (Glass 99)]; Pl. Strämpel [ HB-Kirrbg], Strampele [ KU-Herschw/Petth IB-Blieskst RO-Obd], Strämpele [IB-Ensh (Glass 99)]; Dim. Strampelche [ KU-Kaulb]. Ou, em Luwwies sinn Sohnsfrau hadd awwer aa geheeriche Stremmbele [Glass 99]. Unn schlof unn ve(r)freer dr das Strambelche net [Christmann Grummet 39]. Sei' Häls'che weiß wie Schnee; / Un' Strampelcher, wann's danze dut [Schandein Ged. 33]. — b. 'Schenkel (eines geschlachteten Tiers)' [ IB-Ensh]; Zs.: PfWB Froschenstrampel. Hadd sich der Sputzkeche doch nochemohl e Strämmbel geholl 'Der Nimmersatt hat sich doch tatsächlich noch einen Hähnchenschlegel genommen' [Glass Klutzkopp 103]. — 2. eine Pferdekrankheit. 19. Jh. (aus einem Hausbuch): Wenn ein Pferd den Strempel hat (Es folgt eine [Bd. 6, Sp. 667] Rezeptur) [Knapp 248]; vielleicht zu PfWB strämmen 2 b oder zu PfWB strampeln?. — 3. vgl. PfWB Hosenstrampel. — RhWB Rhein. VIII 782/83; LothWB Lothr. 504 Strample; DWB DWb. X, III 1401/02 Strempfel.
| ||
| © 2002—2010 by Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier Home | Impressum | Kontakt | ![]() | ||