| Pfälzisches Wörterbuch | ![]() | ||
kozen bis Krabbel-arsch (Bd. 4, Sp. 509 bis 510) | |||
kozen, schw. közen, schw. kozeln, schw. korzen, schw. korzeln, schw. Kozen-bank, f. Kozen-buckel, m. Közen-buckel, m. Közen-korb, m. Közen-mann, m. Kozerei, f. Krabbe Krabbel, m. Krabbel-an-der-Wand, m. Krabbel-arsch, m. Krabbel-die-Wand-hinauf, m. Krabbel-die-Wand-hinaus, m. Krabbeler, m. krabbelig, Adj. Krabbel-katze, f. Krabbel-kitze, f. Krabbel-kraut, n. Krabbel-maus, f. krabbeln, schw. kräbbeln, schw. Krabbel-sack, m. Krabbel-ware, f. Krabben Krabbes, Pl. Krabbes-kribbes-krabbes, Gen.? kräbbseln, schw. krabenzeln, schw. Krabui, f. Krach, m. Kräch, m. f. m. Kräche, m. f. m. Krächen, m. f. m. Krach-bärbel, f. Krach-bauer, m. Krach-büchse, f. Krachchers, n. Krach-darm, m. krach-dürr, Adj. krachen-, Adj. Krache, f. Krach-eisen, n. Krachel, f., m. n. Krachelchen, f., m. n. Kracheler, Pl. krachelig, Adj. kracheln, schw. krächeln, schw. krachen, schw. krächen, schw. Krächen Kracher, m. Krachert, m. Krächer, m. Kracherei, f. Krachete Krach-fix, n. Krach-hütel, n. krachig, Adj. Krach-kirsche, f. Krächler, m. Krach-macher, m. Krach-mandel, f. Krach-schnee, m. krächseln, schw. Krach-stoß, m. Krach-stößer, m. krächzen, schw. Krack Krackel, m. krackelig, Adj. Kracker, m. Kracks, m. Krackse, f. Kräckse, f. Kräckse, f. Kracksel, f. Kracksel, m. Kracks(e)ler, m. krackseln, schw. kräcksen, schw. kräcksen, schw. Kräckser, m. f. Kräckserin, m. f. Kräckserei, f. kräckserig, Adj. Kräckserin Kräcksersin, f. kräcksig, Adj. Kräcks-tüpfen, n. Krafitt Krafittchen Krafittel Kraft, f. Kraft-ballen, m. Kraft-brühe, f. | 1. 'jemanden, bes. ein Kind, eine Last auf dem Rücken tragen', koze (kōdsə) [verbr. NWPf vereinzelt WPf Journ. (1787) 213 PfId. 78], koz(e)le (kōdsələ, kōdslə) [mancherorts NPf WPf Schandein Bav. IV,2 327 Don-Tscherwk Verb (Jakob Zw. 2)], kotz(e)le (kodsələ, kodslə) [KU-Breitb W'mohr ZW-A'hornb RO-Münchw Semb KL-H'spey Hoheck Elmst NW-Gimmdg Mußb PfId. 178], ko(o)rze (kōrdsə, kordsə) [mancherorts NWPf vereinzelt NPf WPf LA-Siebdg PfId. 78], ko(o)rz(e)le (kōrdsələ, kōrdslə; -o-) [verbr. WPf PS-Schindhd LU-Limbghf Müller Dietschw 46 Kühn Hamet 119], korzere (kordsərə) [KU-Nd'staufb], ka(a)rze (krdsə, -ḁ-) [ KU-Adb Kaulb Kreimb PS-Lembg], ka(a)rzele (krdsələ, -ḁ-) [ KU-Dunzw KL-Nanzdzw PS-L'mühl Glashütt], kuze (kūdsə) [ RO-Odh Rehbn], kuzele (kūdsələ) [ RO-Duchr], keze (kēdsə) [KU-Hinzw IB-Feching RO-Rehborn Kalkof KL-Kircharnb Obernh Schrollb PS-Gersb Pirmas KB-Kerzh FR-Carlsbg Merth Tiefth]; zur Verbr. in der Pf s. K. 258; vgl. PfWB abkorzeln 1. Syn.: PfWB hackeln, PfWB hankeln, PfWB hockeln, PfWB hotzeln 2, PfWB horzeln, PfWB horzen. Do kannschde dran korzele 'Daran hast du schwer zu tragen' [ KL-Katzw]. Do gänge se erum merem Kopp unnerm Arem un unne an der Brück do wär Ener, de thät de Leure (Leuten) uff de Buckel sprenge un sich kotzele losse [PfId. 178]. Volksgl.: »Gespenster werden aus dem Wohnhause in den Wald hinaus gekozelt, d. h. auf dem Rücken getragen« [Schandein Bav. IV,2 327]. — 2. 'etwas mühsam herbeiholen, sich abschleppen', koze [ KU-Langb O'alb RO-Nd'mosch], koorze [ KU-Obw/Tiefb Rutsw], koorz(e)le [ IB-Bebh Ingb ZW-Battw KL-Morlt U'sulzb PS-Hermbg]; vgl. PfWB abkorzeln 2, PfWB beikorzeln, PfWB verkozen, PfWB herkorzeln, PfWB herbeikorzen, PfWB herkozen, PfWB zusammenkozen; PfWB Gekoze. — 3. 'umfallen', korzele [ NW-Gönnh] (Einfluß von purzeln, borzele?). — Zu PfWB Köze 1 a. — Südhess. III 1706 kozeln, közeln, közen; RhWB Rhein. IV 1297 kozeln, kozen; LothWB Lothr. 307 kotzen; Schwäb. IV 660 közen 'in der Köze tragen'. [Bd. 4, Sp. 510] 'ein Kind huckepack tragen' [ KU-Bedb]; vgl. PfWB kozen 1. RhWB Rhein. IV 1296. 1. = PfWB Köze 1 a, Keezekorb [ ZW-A'hornb KB-Gauh]. — 2. 'großer Korb für Häcksel' [ WD-Niedkch RO-Semb]. Syn. s. PfWB Korb. — 3. 'hoher bauchiger Korb mit Deckel' [ KU-Krottb]. Syn. s. PfWB Korb. — -mann m.: 'herumziehender Händler, der seine Waren auf einer Köze 1 a mit sich führt'. Alles schdellt sich uff Gehääß / Um de' Keezemann im Krääs, / Un' die Keez werd jetz' gemuschdert [Keiler 81]. 1. 'Kind, das am Boden kriecht', Krawwel (grawəl) [vereinzelt]. Heer, klääner K.! [LA-Wollmh (Keiler 86)]. — 2. 'alter Mensch, der gebeugt geht, aber doch noch arbeitet'. Das es e alt Krawwelche [ RO-Rehborn]. — Rückbildung zu PfWB krabbeln. — RhWB Rhein. IV 1302/03. 1. 'Fetthenne (Sedum acre)', Krappelanderwand [Hombg (Wilde Notizen)]. — 2. 'Branntwein', scherzh., Krawwel- [lothr. SWPf (Keiper Nachl.)]; vgl. Krabbeldie wandhinauf. — LothWB Lothr. 310 and. Bed.; ElsWB Els. I 512 Kräbel 'Branntwein'. 1. 'Kind, das auf dem Boden herumrutscht', Krawwelaarsch [ NW-Kallstdt BZ-Dernb]; vgl. PfWB Krabbel 1, PfWB Krabbeler 1 a. — 2. 'unsauberer Mensch' [ BZ-Dernb]. Syn. s. PfWB Drecksack 1 a. — Südhess. III 1707; RhWB Rhein. IV 1305.
| ||
| © 2002—2010 by Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier Home | Impressum | Kontakt | ![]() | ||