| Pfälzisches Wörterbuch | ![]() | ||
Kathinkelchen bis Kätsche (Bd. 4, Sp. 116 bis 117) | |||
Kathinkelchen, n. Katholier, m. Katholik, m. katholisch, Adj. Kathrein(e) Kathreiner, Pl. Kathreiner-brühe, f. Kathreins-küchelchen, Pl. Katroll kätsch, Adj. Kätsche, f. Katteratatsch Kattun, m. Kattun-bätze, f. kattunen, Adj. kattunig, Adj. Kattun-kleid, n. Kattun-kopftuch, n. Kattun-risser, m. Kattun-rock, m. katz-balgen, schw. katze-, schw. Katz-balgerei, f. Katze-, f. katz-buckeln, schw. katze-, schw. Katze, f. Kätzel-baum, m. Kätzel-gras, n. Katzel-macher, m. kätzel-warm, Adj. kätzels-, Adj. katzen Katzen-acker, m. Katzen-auge, n. Katzen-bach, m. Katzen-balg, m. Katzen-balken, m. Katzen-bank, f. Katzen-bänkler, m. Katzen-blume, f. Katzen-bohrer, m. Katzen-buckel, m. katzen-buckeln, schw. Katzen+-bühl, m. Katzen-darm, m. Katzen-dreck, m. Katzen-drecker, m. Katzen-drücker, m. Katzen-eck, n. katzen-falsch, Adj. Katzen-fell, n. Katzen-fleisch, n. Katzen-fressen, n. Katzen-fresser, m. katzen-freundlich, Adj. Katzen+-furt, f. Katzen-futter, n. Katzen-galgen, m. Katzen-gebälk, n. Katzen-gebiß, n. Katzen-geist, m. Katzen-gejauner, n. Katzen-gekreische, n. Katzen-gekrisch, n. Katzen-gesang, m. Katzen-gichtern, Pl. Katzen-gold, n. Katzen-graben, m. katzen-grau, Adj. Katzen-grind, m. Katzen-haar, n. Katzen-hafern, m. Katzen-haut, f. Katzen-heinrich, m. Katzen-hochzeit, f. Katzen-hutzel, f. Katzen-jagd, f. Katzen-jammer, m. katzen-jammerig, Adj. katzen-jammerisch, Adj. Katzen-kammer, f. Katzen-kater, m. Katzen-kerbel, m. Katzen-knüppel, m. Katzen-kopf, m. Katzen-korb, m. Katzen-kralle, f. Katzen-kraut, n. Katzen-lager, n. Katzen-lästchen, n. Katzen-lauf, m. Katzen-läufer, m. Katzenlauf-balken, m. Katzen-läufer Katzen-liebe, f. Katzen-loch, n. Katzen-machen, n. Katzen-maller(t), m. Katzen-marder, m. | 1. wie schd. Kadolik (kadoˈlig) [KU-Brück LU-Oggh Land], Kadollik (kaˈdolig) [ BZ-Dierb GH-Kand]; vgl. PfWB katholisch 2. — 2. 'Blüte des Feldmohns mit zwei schwarzen Flekken auf dem Blütengrund', Kinderspr. [Wilde 131]; vgl. PfWB Protestant 2, PfWB Jude 2h. — Südhess. III 1183; Bad. III 86. 1. wie schd., kadolisch (kaˈdōli) [verbr. WPf u. NPf vereinzelt nördl. VPf, verbr. Gal], kadollisch (kaˈdoli) [verbr. VPf PS-Erfw]. Der isch k. [LA-Gommh, verbr.]. Dort isch 's kadollisch Kerch'l [ LA-Nd'hochstdt]. Sie trinke aus'm katholische Fässel, weil man vor ihm beim Zapfen knien muß [Neustdt]. Des isch e kadollischer Kreizkopp, abfällig von einem Katholiken [GH-Kand, verbr.]. Do kennt mer kadolisch werre! Ausruf der Mutter beim Toben der Kinder [Gal-Dornf, Don-Schowe, Schandein handschr. Notizen]. — 2. subst., als übliche Bez. für 'Katholik'. Des isch en Kadollischer [LA-Gommh, verbr. VPf O-PS], e Kadolischer [KU-Bedb, verbr. WPf u. NPf]. — Südhess. III 1183/84; RhWB Rhein. IV 264; LothWB Lothr. 279; ElsWB Els. I 479; Bad. III 86. [Bd. 4, Sp. 117] 1. 'zart, allzu weich', vom Fleisch junger Tiere, von jungem Gemüse, von unausgebackenem Brot, mit Übertreibung auch vom Holz der Nadelbäume, kätsch (kęd) [verbr. mittl. u. südl. VPf O-PS PfId. 75]. Der Vatter hot aus der Stadt Ochseflääsch gebroocht; das isch doch was anneres wie so Flääsch vume kätsche Ding 'von einem Kalb' [ PS-Erfw]. Mer hen hait de erschde Roppsalat far des Frihjohr g'hat; er isch awer noch nit gut, er isch noch sou k. [ LA-Edk]. Des Holz vun dere Dann isch k. [ LA-Gommh]. — 2. 'sexuell unreif'. Des Mädel isch noch k. [ KL-Fischb LA-Ilbh Rhodt GH-Zeisk]. — Von Heeger Südostpf. § 27c zu mhd. quāt, kāt 'Kot' gestellt; davon das Adj. quatic, kātic, Nebenform quōtig. Die Endsilbe zu -ich, -isch gewandelt; Synkope des -i- wie in Habich > Habsch, närrisch > närrsch; vgl. auch äbich, ebich > äbsch. — Südhess. III 1184; RhWB Rhein. IV 265 katsch; LothWB Lothr. 283; ElsWB Els. I 483; Bad. III 86.
| ||
| © 2002—2010 by Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier Home | Impressum | Kontakt | ![]() | ||