| Pfälzisches Wörterbuch | ![]() | ||
Gieße bis Gieß-kanne (Bd. 3, Sp. 314 bis 315) | |||
Gieße, f. m. Gießen, f. m. Gießel-graben, m. gießen, st. Gießen Gieß(en)-kopf, m. Gieß(en)-männchen, m. Gieß(en)-rose, f. Gießer, m. Gießerei, f. Gießfaß-schank, m. Gieß-kanne, f. Gießkannel-kopf, m. Gießkann(en)-knopf, m. Gießkann(en)-kopf, m. Gießkann(en)-rose, f. Gießkann(en)-schnabel, m. Gießkann(en)-stopfer, m. Gießkann(en)-zotte, f. Gießkanns-knopf, m. Gießkanns-zotte, f. Gieß-kopf Gieß-loch, n. Gieß-löffel, m. Gieß-zotte, f. Gieze Gift, n., m., f. Gift-bisser, m. Gift-blume, f. n. Gift-blümlein, f. n. giften, schw. Gifter, m. Gift-hafen, m. n. Gift-häfchen, m. n. Gift-hannes, m. Gift-herr, m. Gift-hütte, f. giftig, Adj. giftig-voll, Adj. Gift-keil, m. Gift-kraut, n. Gift-krotte, f. Gift-michel, m. Gift-milch, f. Gift-mischer, m. Gift-nessel, f. Gift-nickel, m. Gift-nudel, f. Gift-pastinake, f. Gift-pilz, m. Gift-pocke, f. Gift-sack, m. Gift-schisser, m. f. Gift-schisserin, m. f. Gift-schlange, f. Gift-schnake, f. Gift-schwamm, m. Gift-strauch, m. Gift-tropfen, Pl. Gift-tüpfen, n. Gift-zahn, m. Gig, f. Gigack Gigackel, m. Gigackes, m. gigagack Gigel-geige, f. gigeln, schw. Gigerl, m. gigen, schw. gigi Gigolo, m. Gik, f. giken, schw. Gik-galle, f. giks, Interj. Giks, m. Gikse, f. giksen, schw. Gikser, m. gilbsen gilfen, schw. gilgern, schw. gill gille Gille, m. gillen Gillen Gille-rambo, m. Gillchung, f. gilpsen, schw. Gilpser, m. Gimmeldingen, ON Gimpel, m. gimschen, schw. gimsen, schw. Gingala, m. ging-gang-gunk Ginggank, m. Ginkel, f. | 1. a. = PfWB Gießkannenkopf, die Gieß [ GH-Freckf Kand], der Gieße [ Don-Altkeer Gal-Brig Josefinend]. — b. = PfWB Gießkanne, Gieß [ Don-Lenauh Lovrin]. — 2. 'Altrhein-Lauf', Gieße (Pl.) [ LU-Opp]; vgl. PfWB Gießelgraben. Zs. PfWB Kranichgießen. — Südhess. II 1355; RhWB Rhein. II 1226; LothWB Lothr. 205; ElsWB Els. I 238; Bad. II 414. 1. a. 'durch Neigen des Gefäßes Flüssigkeit in etwas fließen lassen', gieße (gīsə) [verbr.]; vgl. PfWB schütten. Wein ins Glas g. [verbr.]. Zs.: PfWB abgießen 1 a, PfWB angießen 1 b, PfWB begießen 1 b, PfWB darangießen 1 a, PfWB daraufgießen 1 a, PfWB eingießen 1 a, PfWB vergießen 1 a, PfWB herunter-, PfWB hinunter-, PfWB übergießen. RA.: Wasser in de Wein g. 'beruhigen' [LA-Impfl]; en de Kopp g. 'lernen' [ FR-Bockh]; äne hinner d' Binn g. 'ein alkoholisches Getränk trinken' [BZ-Nd'horb, verbr.]; äne uf die Pann g., dass. [ FR-Albsh]. Sie gießt nor Olich in die Glut, jetz um so ärjer schlah'n die Flamme [Schandein Ged. 188]. — b. 'begießen'; de Gaarde (die Blume) g. [PS-Erfw, verbr.]; Duwak g. 'Tabaksetzlinge [Bd. 3, Sp. 315] angießen' [ LA-Gommh GH-Leimh]. 's Duch werd uf der Duchbleich gegoss [ KU-Schmittw/O]. Im VR. bei buckelig 1 a heißt es: Will mol in moin Gaarde geh, will moin Gaarde g. [ NW-Freinsh]. — 2. a. Blei g., um die entstandene Form als Orakel zu deuten [ LU-Opp]; vgl. PfWB Bleigießen. Volksgl.: Wammer die Krischtdag oder Neijohrnacht unner'me Baam en Kugel gießt, sehnt mer der Deiwel [Fogel Beliefs Penns Nr. 1333]. — b. Der Anzug is (sitzt) wie gegoss [ KL-Lind KB-Mauchh], wie an de Leib gosse [ IB-Bliesmg/Bolch]. — 3. unpers. Es gießt wie mit Kanne 'regnet stark' [ RO-Obd]; dass. kurz: 's gießt [verbr.]. BR.: Wann's 's ganz Johr net reent, an Fraleichnamsdag gießt's [ FR-Bockh]. — F.: Präs. Sing. 1: gieß, selten (vorn. NWPf) gieße; 2: giesch(t); 3: gießt; Pl.: gießen/gieße, zur Abgrenzung vgl. die Angaben bei beißen; Part. Perf.: gegoss/gegosse, zur Grenze vgl. die Linie gebroch/ gebroche auf K. 1. — Südhess. II 1355/56; RhWB Rhein. II 1224; ElsWB Els. I 238; Bad. II 415. 1. = PfWB Gießkannenkopf, Gießer [ RO-Gehrw KL-Mehlb Gal-Hanunin]. — 2. s. PfWB Aulen-, PfWB Poten-, PfWB Kannen-, PfWB Zink-, Zinn(en)gießer. — Südhess. II 1356; RhWB Rhein. II 1226; Bad. II 415. 1. wie schd., Gießkann [verbr.]; vgl. PfWB Gieße 1 b. Vergleiche: Es reent wie met Gießkanne [ KL-Reichb]. Er isch hoorich wie e G. [SP-Harths, verbr. VPf, Heeger Tiere I 26]. Er strahlt wie e G. [ LA-Roschb]. Ich bin häser (heiser) wie e G. [ GH-Zeisk]. Dem sein Gorjel (Gurgel) es wie e G. [ FR-Bockh]. RA.: Er kann e G. voll vertraache [ NW-Freinsh, LA-Gommh KB-Kriegsf]. a. 1746: Ein Güß Kann [Kurpf. 973— 976 (Invent. Flomersheim)]. a. 1764: 1 alte gieß Kandt [Kurpf. 1375 (Invent. Mackenbach)]. — 2. 'männliches Glied' in der RA.: Er hot sich die G. verboche 'hat sich eine Geschlechtskrankheit zugezogen' [Land, vereinzelt]. Syn. s. PfWB Schwanz. — Südhess. II 1356/57; RhWB Rhein. II 1225; LothWB Lothr. 205; ElsWB Els. I 445; Bad. II 415.
| ||
| © 2002—2010 by Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier Home | Impressum | Kontakt | ![]() | ||