Wörterbuchnetz
Pfälzisches Wörterbuch 
 
Dummer-jan bis Dumm-kopf (Bd. 2, Sp. 607 bis 608)
 
   Dummer-jan m.: = PfWB Dummkopf, Dummerjan (ˈdumərjān) [ KU-Schmittw/O], (-jan) [NW-Haßl Spey LA-Venn Kühn Hamet 104]. — Im zweiten Wortteil wird niederdeutsch Jan 'Johann' gesehen; vgl. DWB DWb. II 1519. — Südhess. I 1818; RhWB Rhein. I 1557; Bad. I 591.
 
 
Tümmer-loch s. Tümpelloch.
 
  
Dummes m.: = PfWB Dummkopf, Dummes [ KU-Rothsbg Schmittw/O]. Südhess. I 1819; RhWB Rhein. I 1557; Bad. I 591 and. Bed.
 
  
dumm-fromm Adj.:
1. 'leichtgläubig', dummfromm [ LU-Opp NW-Frankeck BZ-Dierb]. —
2. e dummfrommer Mensch 'ein Frömmler' [ LU-Oggh]. — Südhess. I 1819.
 
  
Dumm-futte f.: 'dummes Mädchen', Schimpfw., Dummfutt [ LA-Nußd]; vgl. PfWB Dummkopf. Zum Grundw. s. PfWB Futte. — -hammel m.: = PfWB Dummkopf, -hammel [ ZW-Schmitshs].

[Bd. 2, Sp. 608]

 
   Dummheit f.:
1. 'Mangel an Einsicht und Urteilskraft, Torheit', Dummheit (dumhaid) [verbr.]. Die Dummhäit guckt'm zu de Aue eraus [ KU-Schmittw/O]. RA.: Wann die Dummheit gekrönt werre deet, kreecht der die greescht Kron [Hebel 20]. Wann er fär sei D. Steier bezahle mißt, käm'm de Hussjee 'Gerichtsvollzieher' nimmi aus'm Haus enaus [Kaislt, verbr. NPf]. Wann D. besteiert werre dät, wär der äner vun de Hökschtbesteierte [ PS-Saalstdt]. Wann dem sein D. weh deet, deet er Daa un Nacht kreische [Hebel 20, verbr. NPf Don-Bulkes Gert Gal-Dornf Brig Buch-Illisch]. SprW.: Gutheit is e Stick vun de D. [ KU-Diedk PS-Saalstdt Don-Gottlob]. D. un Stolz wachsen uf eem Holz [KB-O'wies, verbr. Don Gal Buch]. D. muß bestroft werre [ Rußl-Spey]. —
2. 'törichter Streich, unsinniges Zeug', meist Pl. Er macht Dummheide [KL-Morlt, verbr.], Dummhääde [ IB-Ballw ZW-Wiesb KL-O'sulzb Fischb Queidb Ramst BZ-O'ottb Schweighf], Dummheede [verbr. SWPf BZ-Nd'horb], Dummhaade [ BZ-Steinf]. SprW.: Die Dummhäide koschde Geld [KU Schmittw/O]. Die erscht Dummhet is Verlowe, die zwett is Sterwe, die greescht is Heiradegehn [ HB-Kirrbg]. Syn. s. PfWB Narrheit. — Südhess. I 1819/20; RhWB Rhein. I 1556/57; LothWB Lothr. 111; Bad. I 591.
 
  
Dummian m.: = PfWB Dummkopf, Schimpfw., Dummjan (ˈdumjan) [ KU-Schmittw/O KL-Wörsb PS-Hermbg]; Dummjan vun Gajdobra (Ort in der Batschka) [ Don-Schowe]. — Nach dem Muster von Grobian gebildet; vgl. auch PfWB Dummerjan. — Südhess. I 1820; Schwäb. II 454 Dummianus.
 
  
Dumm-kalb n.: = PfWB Dummkopf, Dummkalb [ KU-Schmittw/O]. — -koller m.:
1. Gehirnkrankheit bei Pferden, -koller [verbr.]; vgl. PfWB Schlafkoller. Das an D. leidende Pferd reagiert nicht auf Griffe in die Ohren und auf Zurufe, schläft beim Gehen ein und stürzt oft auf die Knie. —
2.
a. 'Pferd, das vom D. befallen ist' [ KU-Schmittw/O]; vgl. PfWB Massik. —
b. 'Tölpel', bes. als Schimpfw. gebraucht [ KU-Bedb]; vgl. PfWB Dummkopf. — Südhess. I 1820; RhWB Rhein. I 1557. — -kopf m. : 'dummer, beschränkter Mensch', beliebtes Schimpfw., -kopp [verbr.]; dafür auch PfWB Dummann, PfWB Dummbeutel, PfWB Dummerich, PfWB Dummerjan, PfWB Dummes, PfWB Dummfutte, PfWB -hammel, PfWB Dummian, PfWB Dummkalb, PfWB -koller 2 b. PfWB -schädel, -stiefel; weitere Syn. s. bei PfWB Tappes 1 a. — Zu PfWB dumm 1 c β. — Südhess. I 1820; RhWB Rhein. I 1557; Bad. I 591.