| Pfälzisches Wörterbuch | ![]() | ||
Fänze bis Färber-kraut (Bd. 2, Sp. 1039 bis 1040) | |||
Fänze, Pl. Farbe, f. färbeln, schw. -farben färben, schw. farben-blind, Adj. Farb(en)-kasten, m. Färben-kasten, m. Farb(en)-stift, m. Färber Färberei, f. Färber-kraut, n. Färbers-mann, m. Färber-strauch, m. Färber-zitz, m. farbig, Adj. Farb-kasten Farb-stift Faree, (Gen. Färge(r) färig Variole Farisäer, m. Farkel farmen färm-jahr färm-jährig Farn, m. färn Färner Färner-stall, m. Farn-kraut, n. Färnsel färnseln Farr, m. Farre, m. Farr(e)n, m. Farr-brummel Farre Farr(en)-berg, m. Farr(en)-beutel Farr(en)-blume, f. Farr(en)-fleisch, n. Farr(en)-geißel, f. Farr(en)-geld, n. Farr(en)-haut, f. Farr(en)-kalb, n. Farr(en)-kopf Farr(en)-kunz, m. Farr(en)-mummel, m. Farr(en)-säckel, n. Farren(s)-beutel, m. Farr(en)-schwanz, m. Farr(en)-sehne, f. Farren(s)-kopf, m. Farren(s)-rute, f. Farren-spitze, f. Farren-stall, m. Farren-stück, n. Farren(s)-wiese, f. Farren(s)-treiber, m. Farr(en)-wackel, m. Farr(en)-wadel, m. Farr(en)-watschel, m. Farr(en)-wiese farrig, Adj. Färrle Farr-mummel Farrmummels-blume, f. Farr-ochs, m. Farr-rind, n. Farr-wadel Farr-wiese Vartee Farze, f. m. Farzer(t), f. m. Färzer, f. m. Fasan, m. Fasanen-ei, n. Fasanen-feder, f. Fasanen-hahn(en), m. Fasanen-hünkel, n. Fasanen-jagd, f. Fasanen-nest, n. Fasanen-wald, m. Fasanerie, f. Vasasch Fasche, f. Fäsche, f. fasche, Adj. Faschen-gras, n. Fäschen-gras, n. Faschen-holz, n. Faschnachts-küchelchen Faschine, f. Fäschine, f. Fase Fäse Fase, f. Faset, f. | 1. 'Farbempfindung', Farb (farb, faÄb) [vorn. WPf NPf nördl. VPf Nordwestteil der mittl. VPf LA-Nd'hochstdt GH-Zeisk], (fab) [ KB-Immh], (fḁrb) [KU-Wolfst Kaulb Kreimb KL-Lind mittl. u. südl. VPf], (fǫrb) [Südteil der südl. VPf PS-Erfw], (fārb) [mancherorts mittl. VPf, bes. Städte], (fāb) [ PS-Dahn], (fḁrəb) [verbr. Südteil der mittl. VPf u. Orte um Spey], Färb (fäÄb) [KL-Lind (junge Gener.) Hoheck], (färəb) [ BZ-Dernb]; Pl. -we (die Angaben für mittl. VPf nach Bertram §§ 28, 33, 181, 189, für südl. VPf nach Heeger Südostpf. §§ 3, 52). Auslandspfälzer: Farb, Pl. Farwe; Lambert Penns 53: Farb u. Farreb. Zs. PfWB Gesichts-, PfWB Haar-, PfWB Haut-, PfWB Himmels-, Maus-, Rosenfarbe. Des Klääd do hot e schääni F. [ NW-Kallstdt, allg.]. Sie hän Blumme in alle Farwe [Kaislt, allg.]. Er hat e fresch F. [WD-Niedkch, verbr.]. Sie hot gar kän F. em Gesicht, von einer Bleichsüchtigen [FR-Bockh, verbr.]. Ich hun alle Farwe vor de Aue gesiehn, beim Schwindelanfall [KU-Schmittw/O, verbr.]. Der Wein hot e scheni F. [ NW-Wachh]. RA.: Er hat e F. wie Kreuznacher Inschelt (Unschlitt) [Hebel 13]. Er redd wie e Blinder vun de Farwe [ KL-Kindsb]. — 2. 'Farbstoff'; F. for de Zaun se streiche [ KB-Bischh, allg.]. Die F. es beim Wäsche ausgang [ KU-Bedb, allg.]. Zs. PfWB Eier-, PfWB Öl-, PfWB Wasserfarbe. — 3. 'Spielkartenfarbe'; die anner F. ausspiele [verbr.]. Welli F. is Trump? [KL-Enkb, verbr.]. RA.: Do muß mer jetzt F. bekenne 'die wahre Meinung sagen' [LU-Opp, verbr.]. — Südhess. II 353/54; RhWB Rhein. II 294/95; LothWB Lothr. 133 Farw; ElsWB Els. I 138; Bad. II 14. [Bd. 2, Sp. 1040] dann die eigenen Trümpfe mit voller Wirkung auszuspielen', färwele [Kaislt, verbr.]; vgl. PfWB Dorf 1 a (II 344 Z. 34 ff.). — Südhess. II 354; RhWB Rhein. II 296 and. Bed.; DWB DWb. III 1325. 1. a. 'farbig machen', färwe (-ä-, -ǟ-) [allg.]; Stoff f. [verbr.]; Oschtereier f. (früher mit Nuß- und Zwiebelschalen oder Gras, jetzt mit gekauften Farben) [verbr.]. Den VR. vom Eierfärben s. PfWB Ei (II 741 Z. 49 ff.). Wann de dein letschde Hose aach noch kaputtmachscht, kannschde d'r de Oorsch (Arsch) bloo färwe losse [ KU-Schmittw/O]. Androhung von Schlägen: Wann de noch emol die Hosse verreischt, krieschde de Hinnere bloo gefärbt [ KU-Trahw]. — b. übertr. '(von einer Sache) ein falsches Bild geben' [ KL-Lind]. — 2. sich f. a. 'eine Farbe annehmen'. Die Wolke färwen sich rot (geel, schwarz) [FR-Bockh, verbr.]. Die Trauwe färwe sich [ KB-Zell, allg. im Weinbaugebiet]. — b. 'erröten'. Sie hot sich gfarbt [Beam Penns 30]; vgl. PfWB verfärben. — Südhess. II 355; RhWB Rhein. II 295/96; LothWB Lothr. 133; ElsWB Els. I 139; Bad. II 14/15.
| ||
| © 2002—2010 by Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier Home | Impressum | Kontakt | ![]() | ||