| Pfälzisches Wörterbuch | ![]() | ||
Brummel bis brummen (Bd. 1, Sp. 1284 bis 1285) | |||
Brummel, f. brummelig, Adj. Brummel-kopf, m. Brummel-köze, f. brummeln, schw. Brummel-ochse, m. Brummel-sack, m. Brummels-beere, f. Brummelsbeerblätter-tee, m. Brummel-suppe, f. brummen, schw. Brummer, m. Brummes, m. Brumm-geschirr, n. Brumm-hummel, f. brummig, Adj. brümmisch, Adj. Brumm-kater, m. Brummler, m. Brummlerei, f. Brummlerin, f. Brumm-sack, m. Brumm-schädel, m. Brummse, f. Brummsel, f. Brummser(t), m. Brummser-öl, n. Brumms-kopf, m. Brumms-mücke, f. Prunde Brunellen-kraut, n. Brunkel, n. brunkelig, Adj. brunken, schw. brunkig, Adj. brunkig Brunnel-kraut, n. Brünnel-stück, n. Brunnen, m. Brunnen-äcker, Pl. Brunnen-berg, m. Brunnen-biet, n. Brunnen-blech, n. Brunnen-bohrer, m. Brunnen-dach, n. Brunnen-eier, Pl. Brunnen-eimer, m. Brunnen-fest, n. Brunnen-gasse, f. Brunnen-gebot, n. Brunnen-graben, n. Brunnen-graber, m. Brunnen-haus, n. Brunnen-herr, m. Brunnen-imbiß, m. Brunnen-kammer, f. Brunnen-kasten, m. kette, f. Brunnen-kopf, m. Brunnen-kranz, m. Brunnen-kresse, f. Brunnen-krönung, f. Brunnen-krug, m. Brunnen-lied, n. Brunnen-loch, n. Brunnen-macher, m. Brunnen-nase, f. Brunnen-pfütze, f. Brunnen-platz, n. Brunnen-putzen, n. Brunnen-putzer, m. Brunnen-rad, n. Brunnen-rätsche, f. Brunnen-rech, m. Brunnen-rinne, f. Brunnen-rohr, n. Brunnen-röhre, f. Brunnen-sarg, m. Brunnen-schau, f. Brunnen-schlag, m. Brunnen-schwengel, m. Brunnen-see, m. Brunnen-stange, f. Brunnen-stein, m. Brunnen-stickel, m. Brunnen-stock, m. Brunnen-stube, f. Brunnen-stück, n. Brunnen-stütze, f. Brunnen-teuchel, m. Brunnen-trog, m. Brunnen-tröger, m. Brunnen-walze, f. Brunnen-wasser, n. Brunnen-wiese, f. Brunnen-wolf, m. Brunnen-wurzel, f. Bruno brunsen Brunser | 1. 'brummendes Insekt', vgl. PfWB Brumme, PfWB Brummer 1. a. = PfWB Hummel, Brummel [ NW-Mußb Neustdt LA-Hainf Walshs GH-Bellh]. — b. = PfWB Hornisse [ NW-Weidth]. — 2. 'unfruchtbare Kuh' [ KB-Morschh Boland]; vgl. PfWB Brummelkopf 3, PfWB Brummer 2 b, PfWB Brummler 2 b, PfWB Brummlerin 1. — 3. 'Löwenzahn' in der Zs. Farrenbrummel. — Südhess. I 1171; RhWB Rhein. I 1046. 1. 'mürrischer, nörglerischer Mensch', Brummelkopp [ RO-Semb PS-Hetths]; vgl. PfWB Brummbär. — 2. = PfWB Hornisse, vgl. PfWB Brummel 1 b. Au, was hot mich der Brummelkopp do g'stoche! [ LU-Fußgh]. — 3. 'unfruchtbare Kuh', vgl. PfWB Brummel 2 [ RO-Semb]. — Südhess. I 1171. — -köze f.: 'scheltendes Frauenzimmer', keez [Kühn Hamet 100]. Zum Grundw. s. PfWB Köze. 1. vom Menschen. a. 'mit halblauter, tiefer Stimme sprechen, murmeln'. Mer häärt'n als brummele [LA-Gommh, verbr.]. Er brummelt vor sich hin [Zweibr, verbr.]. Er hot was in de Bart gebrummelt [LU-Opp, verbr.]; vgl. PfWB brummen I 2 b. — b. 'murren, nörgeln' [allg.]; vgl. PfWB brummen I 2 c. — 2. von Tieren. a. Die Kuh (De Ochs) brummelt 'gibt leise Töne von sich' [verbr.]; vgl. PfWB brummen I 1 b. — b. De Gaul brummelt, als Zeichen der Zufriedenheit, z. B. beim Einschütten des Futters [ KB-Bubh BZ-Dernb]; vgl. PfWB brummen I 1 c. — c. Die Katz b. [Bd. 1, Sp. 1285] 'schnurrt' [ BZ-Gossw]; vgl. PfWB brummen I 1 e. — d. Die Biene (Hummle) brummle 'summen' [verbr.]. SprW.: Wu's brummelt, hocken drin 'Wenn von jemand etwas erzählt wird, dann ist auch etwas Wahres dran', wie das Brummen im Bienenstock auf anwesende Bienen schließen läßt [ LU-Böhl]; vgl. PfWB brummen I 1 f. Der Hummel, er brummelt, wu's blummich un sunnich [Birmelin Penns Gezw. 36]. — 3. subst. das Brummle, eine Krankheit des Rindviehs [ KU-Schmittw/O]. — Südhess. I 1171; RhWB Rhein. I 1046; Saarbr. 38; LothWB Lothr. 68; Bad. I 345. 1. = PfWB Hummel, Brummelochs [Gal-Landtr]. — 2. = PfWB Brummbär [KU-Schmittw/O Pirmas Heeger Tiere I 6]. — Südhess. I 1172; RhWB Rhein. I 1046; Bad. I 345. — -sack m.: = PfWB Brummbär; e alder Brummelsack [ LU-Friesh]. 1. 'Schelte'. 's gebt Brummelsopp [ KU-Bedb Schmittw/O], -supp [ KB-Kriegsf LU-Oggh]; 'Schimpfen der Ehefrau beim späten Heimkommen des Mannes' [NW-Hardbg LA-Venn Kühn Hamet 100]. So dut die Frää mit Brummelsupp ehr Mannsbild regaliere [Keiler 71]. — 2. = PfWB Brummbär [Pirmas (Otterstetter 262: ältere Gener. der unteren Stände)]. — Zu PfWB brummeln 1. — Südhess. I 1172; RhWB Rhein. I 1046; ElsWB Els. II 369; Bad. I 345/46. I. 'einen tiefen, dumpfen Ton von sich geben', brumme [allg.]. 1. von Tieren. a. De Bär brummt [allg.]. In übertr. Bed. die RA. de Bär brumme losse 'sich tüchtig regen'. [Kaislt]. — b. Die Kuh brummt, von der dem Rindvieh eigenen dumpfen Stimme [verbr.]; vgl. PfWB brummeln 2 a. — c. De Gaul b., bes. beim Anziehen des Wagens [ LU-Alsh]; vgl. PfWB brummeln 2 b. — d. De Hund b. 'knurrt' [ PS-Gersb Busb RO-Schweisw KB-Bennhs LU-Alsh NW-Wachh Niedkch GH-Max'au]. — e. Die Katz b. 'schnurrt' [ PS-Busbg BZ-Albw]; vgl. PfWB brummeln 2 c. — f. Die Hummle brumme 'summen' [ KU-Schmittw/O]. De Bien (das Bienenvolk) brummt [ KU-Krottb]. Var. zu dem SprW. bei brummeln 2 d: Wu's brummt, sein ach dren [ KB-Bischh]; wann's brummt, hocken aach drin [Lu'haf u. Umg.]. — 2. vom Menschen. a. 'brummen wie ein Tier'. Er brummt wie e Bär [verbr.]. RA.: Er es so dumm, daß er brummt [KB-Kriegsf, KU-Kaulb Schmittw/O KL-Fischb LU-Opp NW-Hardbg Hebel 15]. — b. 'mit halblauter, tiefer Stimme sprechen'. Er brummt was vor sich hin [ Gal-Dornf], brummt in de Bart [ KU-Schmittw/O [Bd. 1, Sp. 1286] FR-Bockh]; vgl. PfWB brummeln 1 a. — c. 'murren, nörgeln'. Er dut de ganze Dag brumme [LU-Opp, verbr.]. SprW.: Nor net brumme, 's werd schun kumme 'Nur Geduld!' [KU-Rothsbg, verbr., auch Don Gal Buch]; vgl. PfWB brummeln 1 b. Zs. PfWB anbrummen. — 3. von Dingen. a. Mer häärt was brumme [ LA-Gommh, allg.]. 's hot bloß e bissel gebrummt, von einem leisen, dumpfen Ton [ NW-Freinsh]. — b. 's Feier brummt (im Ofen) [ KB-Kriegsf LA-Venn Gal-Dornf]. — c. De Moscht b. 'gärt heftig' [ KB-Zell]. — d. De Wind b. [ NW-Frankeck LU-Alsh]. — e. 's brummt mer in de Ohre, vom Ohrensausen [KU-Bedb, verbr.]; vgl. PfWB Ohrenbrummen. Mer brummt de Kopp, vor Schmerzen, vor Sorgen [ KU-A'glan, allg.]; mei Schädel b. [verbr.], de Sumser b. [ LU-Altr]; vgl. Schädelbrummen. Mein Kopp b. wie en Mihlrad [ SP-Harths]. — f. vom dumpfen Geräusch in den Gedärmen. Mer brummt de Bauch [ ZW-Ixh RO-Breunigw GH-Kuhdt], ... de Mage, bei Hunger [ LA-Wollmh, ZW-Mörsb PS-H'eischw KB-Dannfs]. Dut em halt de Maae brumme, hallen em zehn Gail net uf [Kühn Schnitze II 65]. — II. übertr. 1. 'schnell gehen, schnell fahren'. Er is gebrummt [ Gal-Dornf]; brumme losse [KL-Lind Pirmas (Otterstetter 211: vornehmlich untere u. mittl. soziale Schichten)]. RA.: Loß de Deiwel brumme! 'Mach dir keine Sorgen!' [ NW-Rödh, PS-Ruhbk]. VR.: Loß de Deiwel brumme, saa, ich wär net do; saa, ich wär in de Scheier im Gebindche Stroh (aus einem Tanzlied) [ Gal-Dornf]. — 2. 'schlafen'; äns brumme [ LA-Mörzh, WD-Hoof]. Syn. s. PfWB schlafen. — 3. 'eine Gefängnisstrafe absitzen'. Er muß brumme [allg.]. Zs. PfWB abbrummen. Er hot acht Dag se brumme kriegt [ LU-Friesh]. Er hat e Johr gebrummt [Kus]. Un der Hannes muß naun brumme, dann er hockt im Bolles drin [Kühn Schnitze I 54]. — 4. Dem brummt's 'Er ist verrückt' [ KB-Stett Spey]. — Südhess. I 1172/73; RhWB Rhein. I 1043; Saarbr. 38; LothWB Lothr. 66; Bad. I 346.
| ||
| © 2002—2010 by Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier Home | Impressum | Kontakt | ![]() | ||