Wörterbuchnetz
Netz-Navigator
 
 PfWB Zornissel (Bd. 6, Sp. 1641)   PfWB Wespe (Bd. 6, Sp. 1271) 
   Zornissel f.: 'Wespe', Zornessel [ GH-Zeisk]; vgl. PfWB Hornissel 1 b und K. 391.

 

   Wespe f.:
1. 'Gemeine (Deutsche) Wespe (Vespa vulgaris oder germanica), Paravespula', im Unterschied zur größeren Hornisse 1 a (Vespa crabro), Weschp (web, węb) [verbr. WPf mittl. Pf vereinzelt

[Bd. 6, Sp. 1272]
übrige Pf Bertram § 241 Castleman Zwbr. 31 Christmann Kaulb 9, 61, 88 Höh 80 Hussong Kirkel 172 Juner 104 Mang 87 Müller Dietschw 71 Schneckenburger 49 Danner Penns 168 Lambert Penns 177 Krämer Gal 241], Weschpt (wębd) [ KU-Reichsth], Weps (wębs) [ ZW-Nd'aub], Waschp (wab) [ RO-Rehborn], Wefz (wefds, węfds) [PS-Harsbg LU-Friesh Maud Mundh SP-Berghs Harths Mechth Ottstdt W'see BZ-Dörrb GH-Berg Freckf Jockgr Scheibhdt Schwegh Vollmw Westh Heeger Südostpf. 8 Heeger Tiere II 15 Krämer Gal 284], Wafz (wafds) [ LU-Altr], Mefz (mfds) [ SP-Dudhf Heiligst], Weschpel (webəl, wębəl) [ KU-Albess Bledb Breitb Dennw/Frohnb Diedk Ehw Herschw/Petth Hüffl Konk Körbn Krottb Kus O'alb Schellw WD-Niedkch IB-Rohrb PS-Fehrb Lu'wink NW-Neidfs LA-Edk Gal-Dornf], Wischpel (wibəl) [ZW-Bottb Dellf Rieschw Walshs PS-Bobth Bruchw/Bärb Bundth Busbg Erfw Hirschth Nünschw Rumb Ruppw Schönau Windsbg NW-Esth Frankeck BZ-Kap/Drusw Schweighf Steinf GH-Kand Mindlach Schaidt Vollmw PfL 11. 9. 1925]; Pl. Weschpe [mancherorts WPf], Wischple (wiblə) [Heeger Nachl. (PS-Busbg) Lambert Penns 179]; vgl. K. 391 und PfWB Hornisse 1 b, PfWB Stecher 2 b, Wesper(t), PfWB Zornissel; Zs.: Hor-31186.01, PfWB Schlupfwespe. Die Weschbe sin gern drangang [Kröher Lyoner 50]. Se ... sin wie die Weschbe uf de Stroß rumgebrust [Kröher Lyoner 64]. E Fenschter hoschte uffgeblockt / unn so die Weschpe angelockt [Schneider Dillje 109]. Wiedich wilde, wieschde Weschpe! / Weeschte wu die Weschpe neschte? / Weschpenescht im Giwwelend, / Weschpeneschter an de Wänd; / Wieschder, wilder Weschpedeiwel, / Winzich, wunzich Weschpeweiwel; / Weschpedeiwel gnawwert, gnewwert, / Weschpeweiwel wiehlt un wewwert ... [Birmelin Penns Gezw. 37]. Volksgl.: Wammer Weschpe banne will, sächt mer dreimol in eem Ochdem: Stech mich net / Bis der Deiwel der Sege sprecht [Fogel Beliefs Penns Nr. 2073]. Volksmed.: De Stich vun ere W. muß mer gleich ausdricke [ KL-Reichb]. —
2. 'ein lebhaftes, unruhiges Kind', Wispel [Gimmel in: PfL 11. 9. 1925]. — Die (heute dominierenden) Formen auf Weschp, Weschpt sind beeinflußt von lat. vespa; ahd. wefsa, wefs, wespa; wepsia (Ahd. GlossWb. 702); mhd. wefse, wespe ( Lexer Lexer III 723); Weschpel, Wischpel sind möglicherweise zum Verb wespeln zu stellen ( DWB DWb. XIV, I,2 610). — RhWB Rhein. IX 452/53 Wespe, IX 587 Wispel; LothWB Lothr. 545 Wischpel; ElsWB Els. II 795 Wefz, 875 Wespe, Wespel, ALA II 180; Hess.-Nass. IV 640/41 Wespe, Wespel; DWB DWb. XIV, I,2 604 ff.