Wörterbuchnetz
Netz-Navigator
 
 PfWB Stande (Bd. 6, Sp. 424)   Lexer stendel (Bd. 2, Sp. 1175) 
   Stande f.:
1. 'großer, hoher Standbehälter aus Steinzeug (früher Holz), zum Konservieren von Fleisch, Gemüse u. a.', Stann [RO-Rehborn LA-Nd'hochstdt Venn BZ-Dernb GH-N'potz, Heeger Südostpf. 30 PfId. 136 Gen. m. (?)]; Pl. Stanne [ LA-Venn]; vgl. PfWB Ständer; Zs.: Butter-, PfWB Fleisch-, PfWB Käse-, PfWB Kraut-, PfWB Kühl-, PfWB Rüben-, PfWB Spülstande. 's Flääsch kummt aus de St. [ LA-Nd'hochstdt]. Allis kummt jetzt in e Schdann, / die mit Wasser werd vesähne [BZ-Stein (Ehrhardt 91)]. a. 1786: 1 stand [WernbgVormR 100]. —
2.
a. 'Rückentragegefäß für Trauben oder Wein', Stann [BZ-Dernb Dörrb Gleisz Kap GH-Freckf, Kamm 62], Stonn [ BZ-Nd'horb Pleisw]; Dim. Stännel [ BZ-Dernb]; Dim. Pl. Stännelich [ BZ-Dernb]; Syn. s. PfWB Lagel 2 f. —
b. 'Stellfaß als Hohlmaß', 40 Liter [ BZ-Kap GH-Minf], 40 Liter Most, 50 Liter Wein [Schmitt Billh. 182]. a. 1535: Item 14 alby den bendern vor ein stendel (Dim.) ein Essigfaß ein kubel in die kuchen [ZweibrLSchR]. a. 1596: 2 Newer Stendell (Dim.) Inns bierhaus [WerschwSchR Bl. 613r]. — Mhd. stande 'Stellfaß, Kufe' ( Lexer Lexer II 1136). — RhWB Rhein. VIII 520; LothWB Lothr. 493 Ständel; ElsWB Els. II 604; DWB DWb. X, II,1 734 ff.; DWB DWb. X, II,1 737/38 Ständel als Dim. zu Stande.

 

 stendel stmn.s. v. a. Lexer stande, s. v. a. Lexer stander: biota Dfg. 74 c . ein st. mit schlêhenkumpost Mone z. 16,261 ( 1402 ).