schmusen schw.: 1.a. 'erzählen, plaudern, viel und lange reden, schwätzen', schmuse (mūsə) [verbr., Müller Dietschw 66 Karch Gimmdg/ Muttstdt 235 PfId. 126 Kühn Schnitze I 253 Kühn Hamet 133 Schäfer Lotegorisch 51 Don-Schowe Torscha Gal-Dornf Obl PfH 26/1975 29], schmouse (mousə) [ HB-Webh], schmiese (mīsə) [Krämer Gal 189 Buch]; Part. Perf. g(e)schmust (gəmusd, gmūsd) [verbr., Gal-Bagbg], geschmiest [Krämer Gal 189]; vgl. PfWB Geschmuse, PfWB osern, PfWB Schmus; Zs.: PfWB ab-, PfWB an-, PfWB be-, PfWB verschmusen; Syn. s. PfWB schwätzen; schmuse gehe [ ZW-Bottb]. De Jud schmust [ FR-O'sülz]. Hör halt in Gottes Name 's Gebrebel (Gepröpel 'Nörgelei') an un losse schmuße un diwwere (dibbern 'erzählen') [NPfGV 8 1934]. RA.: Er schmust 's Bloo vum Himmel erunner [ ZW-Battw]. SprW.: Am viele Schmuuse es kä Brooche 'Segen' 'Reden ist Silber, Schweigen ist Gold' [Thielen So rerre mer 109]. — b. 'gegen Entgeld vermitteln, makeln, den Unterhändler spielen', schmuse [ KU-Kaulb Schmittw/O], schmiese [ Don-Schowe Torscha Gal-Brig Dornf Josbg Lindenfeld Ugartsberg]. — c. 'jemandem zureden, jemanden überreden, mit vielen Worten zum Kauf bewegen, besonders bei einem (Vieh-) Handel oder Geschäftsabschluß', oft in Bezug auf Juden gebr. [LA-Essing, Krämer Gal 189]; vgl. PfWB aufschmusen. — d. 'schönreden, um eine Heirat zu stiften' [ KU-Schmittw/O]. Sie schmust iwwerall, aß sich (daß sie sich) nemme (nehmen) solle [ PS-Schmalbg]. — e. 'schmeichelnd reden, schöntun, umwerben, jemandem gute Worte geben' [mancherorts ges. Pf, Bernhard 164 Müller Dietschw 66]; vgl. PfWB herumschmusen; ääm sch. [ KL-Mackb]; sieß sch. [ KB-Kriegsf]; e bissel sch. [ FR-Gr'niedh]. Der kann sch.! [ RO-Dielkch]. Er schmust sieß [Frankth]. Er muß sch. 'er muß einem gute Worte geben' [ FR-Beindh]. Der schmust widder [ NW-Frankeck]. — f. 'langatmig, langweilig erzählen, dummes Zeug reden' [ KU-Albess Hachb Obw/Tiefb Trahw]; dumm sch. [ RO-Odh]. — 2. 'liebkosen, zärtlich sein, streicheln', bes. von Kindern [KU-Altkch Roßb Trahw KL-Hoheck Queidb KB-Kriegsf FR-Bobh Frankth Grünstdt NW-Dürkh Lambr Weidth Neustdt SP-Dudhf LA-Göckling Kirrw BZ-Pleisw/O'hf Spirkb Wilgws Bergz (Kamm 58) GH-Max'au Schaidt Glass II 58]; Syn. s. PfWB schmeicheln 1. Die Katz schmust [ PS-Busbg LU-Alsh/Gr NW-Niedkch]. Doch schmust er e bißje / [Bd. 5, Sp. 1205] mol drauß mit seim Liesje [Burgey Keschte 48]. Mit Kinner schmuse, duschur (tuschur 'stets') schmunzle, / Dess war vun jeher so sein Art [Kühn Hamet 11]. Kumm geh mittmer hääm, / ich will mittder schmuse [Damm Nachtdischlamp 42]. Schmuse geht fix in de Schejer [Kraus Arwed 44]. Wie soll so e Poet vom Schmuse dichte, / wenn er viel sahn derf, awer nix vom Schmuse? [Kraus Pläseer 61]. — 3. 'suchen, heimlich nachsehen, stöbern', schmuuse [IB-Ensh (Glass II 58)]; in de Säck sch. 'die Taschen eines Kleidungsstückes durchsuchen' [IB-Ensh (Glass II 58)]. Hasche willer in da Schublaad geschmuusd fa e Ripp Schoggelaad! [IB-Ensh (Glass 58)]. — Abl. zu PfWB Schmus (Wolf 5039). — RhWB Rhein. VII 1518; LothWB Lothr. 456; ElsWB Els. II 489; Schwäb. V 1017/18; Hess.-Nass. III 312; Kluge-Seebold22 645; DWB DWb. IX 1135; Kluge Rotw. 438. | | schwätzen schw.: 1. 'berichtend reden, sprechen, sich unterhalten', durchaus ohne negative Wertung, schwätze (wędsə, wedsə) [verbr. SWPf mancherorts ges. Pf, Karch Gimmdg/Muttstdt 37 Beam Penns 99 Buffington-Barba Penns 159]; Part. Perf. g(e)schwätzt (gəwędsd, gwędsd) [verbr.]; das Wort ersetzt, zusammen mit pappeln 2 a, PfWB reden1 und PfWB sprechen die in K. 54 dargestellten Bez. plaudern 1 und PfWB sprachen; Syn. s. PfWB plaudern 1 und PfWB sprechen; hart (laut) sch. 'laut reden' [ IB-Heckdh, mancherorts]; herrsch sch. 'herrisch, d. h. hochdeutsch reden' [IB-Ensh (Glass II 26)]. Ich han em gut geschwätzt 'Ich habe ihm gute Worte gegeben' [ HB-Nd'gailb, IB-Hass]. Un schrejb so, wie ich schwätze ... vochelfrej [Kraus Arwed 11]. Musch härter sch., Bub, ich verstenn dich sunscht nit! [IB-Ensh (Glass 113)]. Mir schwätze, dischbedeere, zänke, lache [Kraus Pädcher 31]. Die Leit, as in dem Städtel wuhne, schwätze Deitsch [Buffington Penns Var. 240]. Der Tschim (PN Jim) hot net sch. kenne [PennsDeitschEck 12. 4. 1941]. 'S Friddzje hadd viel geschwäddzd, weller deheem joo nie hadd ebbes sḁḁn däärfe [Hussong Kirkel 160]. Er hat nie viel geschwätzt un erscht recht nit laut [Kraus Putscheblum 61]. Soviel de schwätscht ... das än isch klar: Im Denke sin mir ejch voraus [Kraus Putscheblum 22]. Un niemand kann dort (nämlich in Frankreich) pälzisch schwätze / Un weeß die Pälzer Sprooch zu schätze [Münch Werke I 118]. Grad nor meer Pälzer schwätze noch / Die uralt Mensche-Ursprungs-Sprooch [Münch Werke I 43]. RA.: In die Luft (de Wind) nei sch. 'unnötig, vergeblich reden' [GH-Lingf, Beam Penns 99]. Er hat viel geschwätzt, awwer wennich g'saat [ PS-Saalstdt]. SprW.: Denk dreimol eb (ehe) d' schwetscht [Fogel Prov. Penns Nr. 282]. Kinner un Närre (Narren) schwetze die Wohret [Fogel Prov. Penns Nr. 1859]. Wer viel schwetzt, liegt (lügt) viel [Fogel Prov. Penns Nr. 1924]. Mer schwätzt viel, wann der Daag lang is [Beam Penns 99]. Volksgl.: Wann ems rechte Ohr beißt, schwätzt ebber gut vun em [Fogel Beliefs Penns Nr. 375]. Wammer hinnerscht-verderscht schwätzt, is mer hinnerscht-verderscht ufg'stanne [ebd. Nr. 1997]. [Bd. 5, Sp. 1574] Wann em die Hoorspelle 'Haarnadeln' net bleiwe wolle, will ebber zu em sch. [ebd. Nr. 285]. Wammer Oier setzt, derf mer net am Disch devun sch., schunscht kumme sie (nämlich die Küken) net gut raus [ebd. Nr. 880]. Wammer mittwochs oder freidags vun de Hexe schwätzt, here sie 's, mitaus (außer, nach engl. without) mer sagt: Saidreck fer die Ohre [ebd. Nr. 1294]. — 2. 'viel, unbedacht, zur unrechten Zeit, sinnlos, dumm reden; plappern, schwatzen, ausplaudern', auch von Schülern, die unerlaubt während des Unterrichts reden [verbr., Bernhard 169 Krämer Gal 195]; Zs.: PfWB ane-, PfWB vor-, PfWB zusammenschwätzen; Syn.: PfWB anscheln, PfWB ausbringen 4, PfWB auspatschen, -plappern, -platschen, -quatschen, -tragen 1 b, -tratschen, PfWB balatschen, PfWB balbeln, PfWB baljaschen 4, PfWB balzen1 3, PfWB pappeln 3-5, PfWB päppern 1 a, PfWB parlassen 1, PfWB parlatschen, PfWB parlen, PfWB baseln 1, PfWB basen 1, PfWB patscheln 6, PfWB patschen 8, PfWB patterschen, PfWB bawatschen, PfWB blaffern 2, PfWB plappern, PfWB plätchern, PfWB platschen 5 e, PfWB pludern, PfWB präambeln, PfWB pratscheln, PfWB brutscheln 2, PfWB daherfaseln, -kodern, -pappeln, -quatschen, -reden, PfWB taratschen, PfWB täschen, PfWB tatschen 4, PfWB tattern 1, PfWB tollen 1, PfWB trotteln1 4, PfWB tratern, PfWB tratschen1 1, PfWB durchhecheln 2 a, -rätschen, -ziehen, PfWB fabeln 2 c, PfWB faseln2 1, PfWB verzapfen 2 b, PfWB fimmeln1, PfWB flankieren 1 b, PfWB fozen, PfWB gackern 2 a, PfWB gacksen 2 c, PfWB hammeln 2, PfWB herkotzen, -machen, -patschen, -platschen, -plaudern, PfWB irrplaudern, PfWB käsen 2, PfWB kaspern1 1, PfWB kauen 2aβ, PfWB klappern 2cα, PfWB klatschen 2a, PfWB klopfen 2d, PfWB kodern 2a, PfWB kohlen 1a, PfWB kollern2 3, PfWB kösen 2 a, PfWB kotzen 3 a, PfWB lawatschen, PfWB maien 2 dβ, PfWB maulen 1b, PfWB mutzen 2, PfWB oren 3a, PfWB orgeln 2b, PfWB quasseln 1, PfWB quatschen 2, PfWB quatschmaulen, PfWB räsonieren, PfWB ratschen 2, PfWB sabbeln, PfWB salbadern, PfWB schlabbern 2, PfWB schlappern 4, PfWB schmusen 1a, PfWB schnabeln 2, PfWB schnäbern, PfWB schnäppern 2, PfWB schnattern 2, PfWB schnudeln 7b, PfWB schwadeln, PfWB schwadronieren, PfWB schwafeln, PfWB schwallen, schwappeln 3, PfWB schwippeln, PfWB seichen 4, PfWB wäschen, PfWB watscheln, PfWB welschen; dumm Zeig (Blech, Käs, Mischt, Babb, Kappes, Unsinn) sch. [ KB-Weihf, mancherorts]; schleecht sch. [ FR-Grünstdt]. Schwätz doch net! [ KB-Eisbg]. Schwätz kää dumm Zeig! [ BZ-Rinnth]. Schwätz doch kenn Kohl! [ BZ-Albw]. Wer hot dann do widder g'schwätzt? [ LU-Opp]. Dau schwätscht, mer mennt, deer hätt's en de Kopp geräänt [ WD-Niedkch]. Mannslejt werre grob un frech, / schwätze viel un meischtens Blech [Kraus Putscheblum 52]. RA.: aus de Schul sch. 'Wissen um interne Dinge nach außen weitergeben' [Bd. 5, Sp. 1575] [ HB-Kirrbg, mancherorts]; sich dumm un dirmelich sch. 'viel reden' [IB-Ensh (Glass II 82)]. a. 1534: wer under der Mesz oder Predig vff dem Kirchoff zu schwetzen ghet oder vor dem Kirchthor, zu allen zeitten so dick vnd vill man ein erwüscht (erwischt), ein pfundt wachsz geben yn die Kirch [MHVPf. VII 53 (Weist. LU-Neuhf)]. — Südhess. V 894 ff.; RhWB Rhein. VII 2026 ff.; LothWB Lothr. 472; ElsWB Els. II 532. | | PfWB schwätzen das Wort ist im ganzen Geb. als -ęts- verbr. (-ts- auch Nfrk) [an der uSaar n. einschl. Saarbg-Kreuzw Sinz Beuren Kelsen Serrig Greimerath, weiter den Hochw hinab, dann an der Mos in Trier-Ld, Wittl, Bitb, SPrüm, SWDaun --; im Siegld neben -ęts- auch -adə (aus dem Prät.); Eup-Stdt -atsə; Gummb-Derschlag -atən (< schwätzen u. klatschen)]; Prät. fehlt durchweg, Part. gəwęts(t) [doch gəwat in Merz bis zur oben angegebenen Linie von -tsən, n. dieser L. -āt im Geb. von -tsən; weiterhin gəwat in Koch, NPrüm, Malm, Ahrw-N u ODürenb, MüEif (u. -ęts), SOSieg Waldbr (in diesem Geb. auch Prät. -at), Siegld (Prät. auch -adə); -wt Geld-Aldekerk; statt er wętst in May-Polch, Waldbr-Rossel -at] schw.: 1. von Menschen, reden, sprechen; im Rhfrk u. Mosfrk, wo sprechen fehlt u. reden mehr »prahlerisch sprechen« bedeutet, ist schw. neben sagen das einzige Zeitw. für den einfachen Begriff [et es net, vor davan se schw. (redden), et es nuren vor [Bd. 7, Sp. 2027]
ət se san eigentlich geht mich das Folgende nichts an, aber man kann es ja doch erwähnen Saarl]; im Rip dient schw. gleichfalls für den einfachen Begriff; daneben steht redden »die Kunst des Redens verstehen, Wichtiges sagen«, kallen »sich gemütlich unterhalten« u. sprechen »sich äussern« (doch als Lehnwort empfunden); im Nfrk gilt kallen u. spreəken für den einfachen Begriff, u. schw. bedeutet »unerlaubt, lästig schwatzen, dummes Zeug reden, etwas übermässig herausstreichen«, diese verächtl. Bed. kann das schw. aber überall im Zusammenhang der Rede annehmen, bes. in Vergleichen u. Wendungen (auch babbeln, bäbbeln, bubbeln, protten, quatschen, rätschen, schnaddern, sprachen (-:-). a. absol. ohne Nennung des Inhaltes; dat Kend kann at (schon) schw.; der (nach einem Schlagenfall) kann net mih schw.; schwätz doch (emol)! so rede doch; he wiərd gearbet on net geschwätz; schwätz (mer) net! Ausr. der Verwunderung beim Anhören einer schwer glaubhaften Erzählung [schwätze (doch)! Siegld], bei Winkelzügen; ech loss en schw.; den hürt sech gern schw.; der es net, wie er schwätz er ist falsch, ein Heuchler; et es geschwätz nicht wahr Rip, Rhfrk, Mosfrk (bei den verächtl. Bed. Allg.). RA.: Dat Kend kann schw. wie en Alen (Alter) Rip, Allg., — schwätzt wie en alen Mönch altklug Bitb-Wissmannsd. Mer mosse schw., wie enem de Mul (de Schnawel) gewassen es, — wie mer et gelihrt hät Sieg, Allg. Der schwätzt grad wie en Kirchehelliger spricht das R schnarrend Goar-Boppard, — e Bouch (Buch) gelehrt Saarbg. Der schwätzt wie e Reche immerfort Ottw-Schiffw, — en al Kaffimill mahlt Goar-Boppard, — en Elster Allg., — dat hej schümmt (schäumt), — dat öm de Schum för de Mul steht Mörs, Allg., — do kinnt mer en Arsch in de Seit krieə Simm, — wie e klän Kend kindisch, unvernünftig Nahe, Allg., — e K. von drei Johren Saarbg, — en Hosenbennel unglaublich dumm Trier, Bitb, Prüm, — en Schlapp Trier-Stdt, — en al Hot (ohne Bodem) (Rückentragkorb) Saarbg, — e Kalf May-Hatzenport, — en Sak voll Flih Saarbg-Serrig, — as wie wann de Zehn (Zähne) em rischt (erst) kemen (wössen, däten wossen) so kindisch Mosfrk, — wei de Wend geiht bald so, b. so Saarbg, — de Sau pisst Siegld, — en Peifendeckel prahlerisch Trier-Issel, — geschmert (gedrähnt »gedreht«) sehr geläufig Rip, — os wonn hen de Mond voll Brei hätt so undeutlich Prüm-Ihren, Allg., — e alt Fra, die kä Zähn meh hat Birkf, Allg., — als wenn er's mit Dausenden ze duhn hätt so laut Ottw-Elversbg. Schw. as kä Geld (sos hätten et de Fraen ömmer) Worte sind keine Taten Bitb, Prüm, Neuw, — kost gen G. Mörs-Xanten. Verspreche micht Schold, on Schw. as ke G. Prüm-Mürlenb. Gihste, kuck fir deich; schwätzte, bedenk deich! Trier-Stdt. Schwätz oder scheiss Bochstowen! heraus mit der Sprache Saar, Hunsr, uMos, Eif, — dar ich et lese kann Rhfrk. Et irscht gebiət (gebetet), da gess, da geschwatt! Prüm-Dahnen. Wo Alde schw., do sei stell Birkf-Mackenr. De Konner (Kinder) sollen net [Bd. 7, Sp. 2028]
schw., bos den Hond mot der Ax kennt, da s. se son: leg se nidder! Prüm-Ihren. Dau schwätz, bei dem dau bas! redest nach dem Munde Prüm-Ringhuschd. — b. mit Bestimmungen des Inhaltes oder modaler Art, nur von der Art des Schw., nie von direkter Mitteilung einer Sache (dafür sagen); er schwätzt in't Hunnert enin (eren), bes et Dausend voll es hört nicht auf zu schw. Rhfrk, Mosfrk, — H. inein Rees-Bislich, — H. för e Fettmännche (kleine Münze) Kref-Strümp; er schwätzt met zwei Meiler (Mäulern) spricht bald so, b. so Mosfrk, Rip, — met de Hänn (Händen) er gestikuliert Rhfrk, Mosfrk, Rip, — met de Auen blinzelt einen an Wittl-Reil, — met der Luicht (Luft) spricht mit sich selber Prüm-Daleiden, — de Wännen (Wänden) Trier-Conz, Zell-Briedel, Aden-Virnebg, — dem Düvel Sieg-Honnef, — sech selwer Allg.; der Bestechliche, Nachgiebige liesst mat sech schw. SPrüm, Allg.; der schwätzt öm nom Bart ihm zu Gefallen Koch; met enem üvver enen (jet), — van enem (jet) schw. Rip, Allg.; sich zum Geck (af-) schw. viel schw. Merz. RA.: Die schw. vun Arsch un Friederich von allen möglichen u. unmöglichen Dingen Simm. Der muss schw., un wenn's vun seim eiəne Arsch is Simm-Laub. Wenn mer vom Wolf schwätzt, dann es er net mih weit (von der Heck), — es er en der nähster Heck May, Daun; wemmer vom Honn (Hunde, Fuchs) schwätzt, as de Schwanz net weit devon Wittl, Koch; wa mer schwäzt vom Gek, setzt er hanner der nihster Hek Prüm-Kopp; wovan mer schwätz, der os et iərscht bei der Heck Ahrw-Ramersb. So lang se noch vun äm (einem) schw., esse se noch nit vun äm Simm-Horn. — Viel schw.; der schwätzt vill, wann de Dag lang sein er nimmt's mit der Wahrheit nicht genau May, Allg., — wan de Däg kurz sen, äwwer noch mih, wan se langk sen Bitb-Ehlenz; de schwätzt esou vill vun sich wei zou sich Merz-Saarhölzb; der schwätz sech am Dag jet (en Zeug, Dreck) zesammen, — ene Küvvel (Pott, Stivvel) (voll) z. Rip, Allg.; en Kohhutt (Kuhhaut) voll schw. Siegld-Netphen; enem de Uhre (de Kopp) voll schw. Rip, Allg.; winnig, neit, nicks schw. Rip, Allg. RA.: Besser zovill gegessen wie z. geschwatt Waldbr, Neuw-Harschb. Schwätz selwer wenig on hiər viel! Birkf-Mackenr. — Mit Adv. u. präpos. Bestimmungen modaler Art; hart (hell) schw. laut; zort (höəsch) schw. leise; fein (härsch, der Schreft no) schw. hochdeutsch; platt schw. in der Mundart Allg. (s. d. W.); esu leierig schw. leiernd, langsam Bernk-Merschd; so schmerig schw. dass. Gummb-Vollmerhsn; klok (geschet) oder domm (enfällig) schw. Rip, Allg.; dau host gout schw.! gut reden, bist nicht in meiner Lage Birkf, Allg.; enem got schw. ihn beruhigen Neuw (kurköln.), Sieg, Waldbr; schen schw. schmeicheln Saargeb., Mosfrk; fein schw. dass. Neuw-Lorschd; blomig (blumig) schw. dass. Saarbg-Wilting; glätt schw. dass. Bitb; so blimelig schw. mit schönen Redensarten, verblümt Simm-Laub; fett schw. prahlen WBitb; schwätz deitsch! deutlich Rhfrk; eich schw. gleich d. met dir! mache dir den Standpunkt klar Rhfrk, Mosfrk; [Bd. 7, Sp. 2029]
äm schein äən't Gesicht schw. ihm schmeicheln Saar; dreist vam Brostlappe schw. frei heraus May-Polch; vun der Broscht ewegschw. Merz; der kann stondenlang schw. Rip, Allg. RA.: He schwätzt su hart (laut), als wenn en un (in) er Mill jungk gewes wär Daun. Der schwätzt so ämfällig, dat mer stumpe Zihn (Zähne) kriet Simm-Laub. Der schwätzt eso domm, mer meint, mer misst sich de Kopp verbennen (-binden) Merz. E ka got schw., awwer en liesst rauh leien (liegen) Bitb-Irrel. — Op sengen Hof (Haufen) schw. in seinem Interesse Rip; der schwätzt der jet op en Mau (Ärmel) er flunkert Gummb-Nümbrecht; us der Schull schw. ausplaudern Rip, Allg.; he hät en der Sch. (en der Kirch) geschwätz Rip, Allg.; on de Bart schw. undeutlich Prüm, Allg. an de Wand (Wind) schw. vergeblich Bitb, Allg.; er schwätzt mih henner sech be (wie) fir sech redet langweilig May-Saffig. — Änem ebbes (aus dem Sak) erausschw. herauslocken, –schmeicheln Mosfrk, Siegld; sich erausschw. aus einer misslichen Lage herausreden; sech erenschw. Mosfrk, Allg.; schwätz net lang hin on her! keine Winkelzüge Bitb, Allg., — (mir) net hinne (hinten) erum! Saargeb., Mosfrk; de kann enem defir schw. einen bereden Prüm-Burb; ebbes doherschw. dummes Zeug schw. Mosfrk, Allg.; un dodervun geschwätzt um dies zu erwähnen, zur Einführung eines Themas Simm; de schwätzt drop los on derwidder ohne Überlegung Sieg, Allg.; er schwätzt ganz dernewe irr Neuw-Datzeroth; schwätz net dröm (öm de Brei) eröm! keine Winkelzüge Rip, Allg.; sich losschw. bei äm durch vieles Geschwätz jede Zuneigung bei einem verlieren Merz. RA.: Der schwätzt alles hinnerscht vererscht (vorderst) durcheinander Simm-Horn. Mer schwäzt net onner dem Gedeks (Bettdecken) eraus man soll private Angelegenheiten nicht ausplaudern WBitb. De schwätz em Hohn drei Dag en Ei ze fröh erus Rheinb-Lüftelbg. E schwätzt sich dem Schwernut dor er lügt Merz-Saarhölzb. — Mit Obj., stets tadelnd; der schwätzt als ebbes redet daher Rhfrk, Mosfrk, — nur su jet Rip, — mar so wat Nfrk; wat der schwätzt, kann er net verantworde Kobl, Allg., — es so langk wie brät ist Unsinn Saarl; der schwätzt alle drei Dag e Wort ist mundfaul Saarbr; do drüvver schw. mir zwien och noch e Wörtche zesamme Rip, Allg.; Blömches schw. fein reden Altk-Herdrf; Blödsenn, domm (dorich) Gescherr, d. Zeug, d.ə Klaf, Dommerei, Blech, Dreck, Kappes, Klombatsch (Saarbr), Käs, Strih (s. d. W.) schw. RA.: De schwätzt e Gescherr, do kinnt mer stumpe Zihn (Zähne) krieə Simm, — e Zeig, mer kennt et käm Kind in de Hand gen Saarbr, — do kinnt mer en Arsch (Loch) in die Seit krieə Simm. Schwätz mer kä Blech, mer hon kä Mehl, vor Kuche ze backe (Wortsp. zwischen Blech »dummes Gerede« u. »Kuchenblech«) Simm-Horn. De (Wankelmütige) schwätz ho (heute) Höj (Heu) on moərn Ströh Siegld-OSetzen. — Obj. ein Nebensatz; der schw., wat e net verantworde kann, — wat em op de Zong lit, — wat et Züg hält usf. Rip, Allg. — c. prägnant; der schwätzt sech noch de Maul franselig [Bd. 7, Sp. 2030]
(fuselig) Mosfrk, Allg., — sech krippelig (krüppelig) Goar-Weiler, — sich kraus o klän Merz, — enen dut on labendig Rip, Allg., — e ganz Rad voll May-Galenbg, — sech de Mul lahm (wongk »wund«) Waldbr, Allg., — sich de Hals wond Saarl, — sech noch de Zong us dem Hals (Mond), — et Herz füər de Föss (Füsse), — de Long us dem Lif Rip, Allg., — et Hengesch (Gesäss) wongk (wund) Sol, — änem noch e Loch (Hor »Horn«) an (in) de Kopp (on en Seit) Bitb, Allg., — e Loch in't Ohr Wend-Heimb, — en Uhr vum Kopp Bitb, Allg., — dem Deiwel e Ohr eweg Rhfrk, — äm dat Fett (de Aue) vun der Supp, — die Butter vum Brot Rhfrk, — honnert Iəlen (Ellen) van äm Steck Merz-Nunk. — 2. mit andern Subj; die Spatzen schw. zwitschern Bitb; der Buch (Bauch) es am schw. er knurrt Rip, Allg.; die schlecht geschmierte Tür schwäzt knarrt Prüm-Rommersh; der gärende Most schwätzt Zell-Bullay. — Abl.: die Schwätzerei, dat Geschwätz (s. u.). |