| Netz-Navigator | |||||||||||
| PfWB Schlämpen (Bd. 5, Sp. 1022) | PfWB Schlampes (Bd. 5, Sp. 1023) | PfWB Hammel (Bd. 3, Sp. 617) | |||||||||
[Bd. 5, Sp. 1023] Schlämbe [IB-Erfw/Ehling PfId. 123]; Syn. s. PfWB Schlampes 2. Rhein. VII 1232.
| 1. a. 'Schlamm, Schlammbelag, Schmutz', Schlampes (lambəs, lḁmbəs) [ ZW-Dellf FR-Quirnh]. — b. 'Fettschicht auf der gekochten Milch' [ KU-Eßw]; vgl. PfWB Schlampen, PfWB Schlappen 2 c, PfWB Schlappes 6. — c. 'Schweinetrank' [Don-Lenauheim Tscherwk]. — 2. 'nachlässiger, unordentlicher, saumseliger, träger Mensch' [ IB-Rubh ZW-Kl'bundb KL-Queidb Rodb Spesb KB-Orb]; Syn. (auch geschlechtsspezifische Bez. für schlampige, unordentliche Männer, Frauen; Weitere Syn. s. PfWB Drecksack 1 a): Äschenputtel 1, PfWB Backdrossel, PfWB Badascher 2, PfWB Balger, PfWB Bampel 2 b, Bampelarsch, Bampeler, Bampelgeorg, -han- [Bd. 5, Sp. 1924] nes, -meier, -sack, -schwanz, -wams, Bampes, Pappdrossel, Beele 1, PfWB Pelz 2 b, PfWB Besem 3, PfWB Pintsch, PfWB Bockschelle, PfWB Polack 2 a, PfWB Potchen 2, PfWB Pudel1 2 b, PfWB Bürstenbinder 3, PfWB Butz1 2, PfWB Butzkrug, PfWB Daberes, PfWB Taumel, PfWB Täumelmichel, PfWB Deisem1 2 b α, PfWB Dottel 1 b, PfWB Trämpeler, PfWB Tränsche 2, PfWB Dreckamsel 2 a, -arsch 2 a, -atzel, -bampel, -bandel, -barg, -bartel, -beele, -bolle, -bürste 2, -butz(en) 2, dulle, -eber, -ferkel, -fink, -hammel 1 a, -hamster, -hannes, -igel, -jockel, -kathel, -kerl, -knottel, -knuschel, -krulle 2, -kruste 2, -lappen, -liese, -mensch, -mohrle, -mutter, -nudel, -odel, -patsche, -peter, -pine, -pudel, -ribbel, -rudel, -sack 1 a, -sara, -sau 1 a, -schlampel, -schlappe, -schwanz, -schwein, -spatz, -sulgen, -suse, -tier, -ursel 1, -uttel, -vogel, -wutz, PfWB Drehangel, -arsch, -bändel, PfWB -hahn(en) 2, -mich-herum, -peter, -pinsel, -quetsche, -schwanz, -wedel, -wendel, PfWB Trottel1 1 a, PfWB Trottelarsch, PfWB Drückmännchen 2, PfWB Drückser 2, PfWB Trulle1 2, PfWB Duppel1 1, PfWB Turmel 2, PfWB Dusel 3 b, PfWB Eule 2 b β, PfWB Fahne 5, PfWB Veiolerin, PfWB Vettel, PfWB Fetzen 3 b β, PfWB Firlefanz, PfWB Flappe, PfWB Flappes 2, PfWB Flatsch 3, PfWB Flatsche 2 b, PfWB Flatscher 3 c, PfWB Flohpeter, PfWB Freund 1 c α, PfWB Fuchtel 3 a, PfWB Gammel 1, PfWB Gampel 1 b, PfWB Gamschel, PfWB Gautsche 2, PfWB Gautschel 2, PfWB Gnustergrete, PfWB Goje 3 a, PfWB Gottestrendel, PfWB Griebe 2 e, PfWB Halbgehenkter, PfWB Hammel1 3 c α, PfWB Hampelbampel, PfWB Hampertarsch, PfWB Hannebampel 1, PfWB Hanneslangsam, PfWB Heidengretchen, PfWB Heidenmensch 2, PfWB Heidenpotchen, PfWB Heidesin 2 b, PfWB Herrgottstrendler, PfWB Himbam, PfWB Hosenlottel 1 b α, -lotter 2 b α, Kreuzlahm 2, PfWB Lackel 2, PfWB Laffer 1, PfWB Lahmel1, PfWB Lahmgedrehter, PfWB Lampel 2, PfWB Lämpel1 1, PfWB Lappe 2 c, PfWB Lappel, PfWB Lapperes, PfWB Lappes1 2, PfWB Lappländer 1 a, PfWB Lappschwanz, PfWB Latschen2 1, PfWB Leimsieder 1 a, PfWB Liedrian, PfWB Loppchen 1, PfWB Lose1 2, PfWB Lotsche1, PfWB Lottel 1, PfWB Lümmel 2, PfWB Lump 1 a, PfWB Lumpenaas, -ding, -mensch, -tier 2 a, PfWB Lumpes 1 a, PfWB Lunze 2, PfWB Lurmen 1, PfWB Madam 1 e β, PfWB Mamme1 2 d, PfWB Maschores 1 c, PfWB Matscher, PfWB Matze, PfWB Matzelfrack, PfWB Mauseknottel 2 a α, PfWB Meindein, PfWB Moke 2 b, PfWB Morastkachel, PfWB Motte1 2 a, PfWB Mule 2, PfWB Muschel2 3, PfWB Muskedonner 1 c, PfWB Mussudel, PfWB Mutsch1, PfWB Nessel 3 a, PfWB Nest 2 h, PfWB Nottel, PfWB Ottilie 2 a, PfWB Räkel 2, PfWB Reißteufel 2 b, PfWB Ringel 2, PfWB Rotzgeorg, -käfer, -löffel, PfWB Rupfgans, PfWB Rußkübel, PfWB Rütsche 3 a, PfWB Sack 5, PfWB Sappchert, PfWB Sara 2 a, Sauaas, [Bd. 5, Sp. 1025] -bandel, -barg, -bartel, -besem, -butz 2 b, -ferkel, -igel, -kalle, -krappen, -loch 2, -lose 2, -mensch 1, -ringel, -rudel, -täsche, -teufel, -tier 2 a, -verrecker, PfWB Schampel 1 d, PfWB Schindaas 1 b β, PfWB Schlabberes 1 b, PfWB Schlackel 1 a, PfWB Schlafeule 2, -haube 3 b, -kopf 1 b, -mütze 2, -ratz 2, PfWB Schlampampel, PfWB Schlampamper, PfWB Schlampampes, PfWB Schlampari, PfWB Schlampbeele, PfWB Schlampe, PfWB Schlampel, PfWB Schlämpen, PfWB Schlamper, PfWB Schlampergrete, -käthe, PfWB Schlamperin, PfWB Schlampert, PfWB Schlampertin, PfWB Schlamphahn, -pfeife, -sara, PfWB Schlampine, PfWB Schlamprian, PfWB Schlampuri, PfWB Schlappe 2, PfWB Schlappel, PfWB Schlappen 3 b, PfWB Schlappenadam, -mutter, -vater, PfWB Schlapper1, PfWB Schlapperkäthe, -tasche 2, PfWB Schlappes 1 a, PfWB Schlappgrete, -hannes, -madam, -mamsell, -peter, -sack, -sau, -schwanz 3, -sibylle, -susel-, PfWB Schlaraffe 3, PfWB Schleifarsch, PfWB Schleife 8, PfWB Schlendrian 1, PfWB Schlenkerbine, -liese, PfWB Schleppmadam, PfWB Schlocker 2 a γ, PfWB Schlotte 6 a, PfWB Schlumper 1, PfWB Schluri 1 b, PfWB Schlurian, PfWB Schlunze 2, PfWB Schmierfink 1, -jakob, -jockel, -krämer, -lappen 3 a, -liese, -sack, PfWB Schmutzfink, -hammel, -jockel, PfWB Schossel1 2 a, PfWB Schoten 1 h, PfWB Slowake 2, PfWB Socken 2 a α, PfWB Sudeler 2 a, PfWB Sudelersin, PfWB Sudelliese, PfWB Susanna 2 a, PfWB Susemarie, PfWB Sutte 1, PfWB Zampel, PfWB Zottel, Zotteler, PfWB Zottelbock, -krämer. — Südhess. V 366/67; RhWB Rhein. VII 1234.
| 1. a. 'männliches Schaf'. α. 'unverschnittener Schafbock', Hammel (haməl, haml) [WPf NPf nördl. VPf vereinzelt übrige Pfalz], (-ḁ-) [verbr. mittl. u. südl. VPf seltener übrige Pfalz]; vgl. PfWB Hammelsbock. — β. 'verschnittener Schafbock' [vereinzelt WPf]. — γ. 'Schafbock allg.' [mancherorts, bes. mittl. u. südl. VPf]. — b. 'Schaf allg.' [mancherorts]. Zs. PfWB Haus-, Schafhammel. Man lockt das Tier: Hämmelche, komm! [ RO-Rehborn]; Hammele, komm! [ GH-Schwegh]. Unterschieden werden: weiße Hämmel aus Württemberg, schwarze H., deitsche H. (groß und mit guter Wolle), franzeesische H. [ LU-Opp]. — c. 'weibliches Schaf' [ KB-Kerzh LU-Iggh SP-Schiffstdt BZ-Rinnth]. Zs. PfWB Mach-, PfWB Mutterhammel. — d. Dim. 'junges Schaf', Hämmelche, Hämmele [verbr. mittl. u. südl. VPf]. — Vergleiche u. RA.: Er is geduldich wie e H. [ LU-Opp]. Er hängt de Kopp wie en kranker H. [ PS-Lautschw]. Er laaft wie e H. [ NW-Frankeck]. Er huscht (hustet) wie e kranker H. [ LA-Gommh]. Wann's numme Hämmel wären, dät mer se schieße, von den Rebwürmern [ LA-Maik]. SprW.: Es gehn viel geduldiche Hämmel in äne Stall [ LU-Opp]. Spiel der Mutter mit [Bd. 3, Sp. 618] dem Kleinkind: Beide stoßen mit den Köpfen zusammen und sprechen Hammelche, H. (oder Hammele, H.), Stutzebock [verbr.]. Brauchtum: de H. erausdanze (auf der Kirbe) [ IB-Wolfh]; vgl. PfWB austanzen, PfWB Hammelstanz, PfWB Kirbehammel. Juchhu, hot er gekrische, so laut wie en Baureborsch, wu bei de Kerwe de H. rausdanzt [Hartmann Unkel 5]. Volksgl.: In der Zeit vom 24. Dezember bis 6. Januar kann man nachts am Bachufer einen weißen H. sehen [ LA-Rhodt]. Zs.: PfWB Bach-, PfWB Bill-, PfWB Hütten-, PfWB Lotsch-, PfWB Nachthammel. a. 1508: ein meiger sie schuldig meim hern dem vogt ... zu pfingstenn ein hamell [Pf-Weist. II 630 (IB-Gersh)]. a. 1514: do wir die Schaff vnd hemel haben verkaufft [GgHospR 10]. — 2. a. Dim. 'Kalb', vorn. Kinderspr., Hämmelche (auch Hammelche) [verbr. WPf LA-Edk BZ-Gossw], Hämmerle [ GH-Büchbg]; vgl. Hämmeschen, PfWB Hammuh 2. Lockruf: Kumm, Hämmelche, kumm! [KU-Kaulb, verbr., auch Don Gal Buch]. — b. 'Kuh', bes. in Lock- und Scheuchrufen: Komm, H. [ KU-Obw/Tiefb Altkch Körbn PS-Th'frösch BZ-Dernb W'rohrb]; Hammelche (Hammele), komm!, H., da! [verbr., auch Don Gal Buch]; Hammelche, fort! [ RO-Ransw]; steh, Hammele! [Heeger Tiere I 11]. Zs.: PfWB Pfingst-, Kuh-, PfWB Muhhammel. — c. 'Zuchtstier', Hammel [ Rußl-Alexanderf]; vgl. PfWB Farr(en) 1. — 3. auf den Menschen angewandt. a. Kosename für das Kind. Du bischt aa mein Hämmelche [ NW-Kallstdt], moin lieb H. [ LU-Opp]. — b. Pl. Hämmel, Neckname für die Bewohner von ZW-Krähbg KL-Wörsb LU-Alsh SP-W'see. — c. abfällige Bez. α. für einen unordentlichen, schmutzigen Menschen; du dreckicher H. [ RO-Teschmosch]. Zs.: PfWB Dreck-, PfWB Fett-, PfWB Floh-, PfWB Laus-, PfWB Mist-, PfWB Sau-, PfWB Schmutz-, PfWB Speck-, PfWB Stinkhammel. — β. für einen dummen, einfältigen, gutmütigen Menschen. Des isch en H. [LA-Herxh, verbr.]; en dummer H. [BZ-Ingh, verbr.]; e rechder H. [PS-Busbg Rockhs Land]. Zs.: PfWB Bauern-, PfWB Blöd-, PfWB Dumm-, PfWB Gassenhammel. Syn. s. PfWB Tappes 1 a. — γ. für junge Rekruten, Pl. Hämmel [ LU-Opp]. — δ. für Bummler, Pl. Hämmel [ KU-Erdb]. — ε. für einen Menschen mit schlechten Eigenschaften überhaupt; neidischer H. [ FR-Beindh]; geschorener H. [KU-Erdb, verbr.], auch gescherder H. [ PS-Nünschw], g'schorder H. [LA-Edh GH-Neubg Keiler 31]. Alle Bez. auch als Schimpfw. gebraucht; dazu: Du dääwer H., zu einem, der nicht hört oder nicht hören will [ RO-Dielkch, LU-Opp]. Ehr Hämmel!, zu unselbständigen Menschen [NW-Freinsh, verbr.]. Zs.: PfWB Geiz-, PfWB Mai-, PfWB Mast-, PfWB Neid-, PfWB Schlaf-, PfWB Streit-, PfWB Wollhammel. — Südhess. III 74/75; RhWB Rhein. III 176 ff.; LothWB Lothr. 226; ElsWB Els. I 334; Bad. II 544.
| |||||||||
| |||||||||||
| © 2010 by Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier Home | Impressum | Kontakt | |||||||||||