Wörterbuchnetz
Netz-Navigator
 
 PfWB Sauer-ampfel (Bd. 5, Sp. 782)   PfWB Rachen-putzer (Bd. 5, Sp. 339) 
  -ampfel, -ampfer, -ämpferichm.:
1. 'Sauerampfer (Rumex acetosa und acetosella)', Sauerrampel (sauərrambəl, -rambl) [mancherorts ges. Pf, Heeger Südostpf. 29 Schandein Bav. IV,2 240 Schneckenburger 40 Wilde 2 Penns-DeitschEck 10. 7. 1937 Buch-Illisch], Saurampel [KU-Lohnw LU-Friesh Don-Lenauheim], Saurammel [ KB-Mauchh], Sauerhambel [Krämer Gal 180], Surampel (sūrambəl) [lothr. SWPf, Wilde 2], Suurrommbel [IB-Ensh (Glass 116)], Sauer- (r)amper (sauərrambər, sauəramber) [mancherorts mittl. u. südl. VPf HB-Hombg KB-Kriegsf, Wilde 2], Sauerrampe [Pirmas], Saurampe [ BZ-Dierb], Sauerrampler [vereinzelt (Wilde Notizen) PS-Rodalb (Bernhard 146)], Sauerrammel (sauərrammel) [KU-Roßb Kus RO-Winnw, Wilde 2], Sauerrummel [ KU-Theisbgstg], Sauerrumpel [ZW-Dellf PS-Burgalb, Wilde 2], Saueramb(e)rich [mancherorts Gal], Saueremberich [NWPf (Wilde 2)], Sauerhamberich (-hambəriχ) [ RO-Feilbg], Sauerlemberich (-lembəriχ) [ RO-Finkb], Sauerramschl [KB-Biedh Eisbg Kirchhbol (Wilde 2)]; vgl. PfWB Ampfel. Die Kinn esse S. [ KU-Schmittw/O]. RA.: Merr meent, du hättscht S. gefreß, wenn jemand ein böses Gesicht macht [KL-Queidb (Wilde 4)]. Kindern, die etwas angestellt haben, ruft man zu Geh nor hääm, dei Mudder hot schun S. for dich gericht [Land (Wilde Notizen)]. —
2. 'saurer, minderwertiger, schlechter Wein', Sauerrampel (-rambəl) [verbr. VPf vereinzelt WPf, Krieger 7 Wilde 261 Feierowend 29/1950 5], Sauerrampe (-rambə) [ LA-Böching Maik Nußd Wollmh], Sauerrampler (-ramblər) [PS-Rodalb (Bernhard 146) NW-Forst Königsb LA-Gleisw], Saueramfer [ LA-Burrw], Sauerrambambel [ ZW-Battw]; Syn. s. PfWB Rachenputzer 1 a. — F.: Die verschiedenen Varianten sind alle als Ableitungen zu mhd. sûr-ampfer ( Lexer Lexer II 1325) zu betrachten. — Südhess. V 92/ 93; RhWB Rhein. VII 790 ff.; LothWB Lothr. 513; ElsWB Els. I 40; Hess.-Nass. III 45/46.

 

  -putzer m.:
1.
a. 'minderwertiger, schlechter Wein; Tresterwein, Haustrunk', -butzer [KU-Albb Albess FR-Albsh A'lein LU-Altr NW-Frankeck Niedkch Kallstdt Wachh LA-Venn BZ-Annw PfId. 111 Schandein Bav. IV,2 387 Wilde 261 Krieger 7 Feierowend 29/1950 5], -botzer [Don-Lenauheim]; Syn.: PfWB Apfelpuff, PfWB Birnenbumpes, -puff, -schnakel, PfWB Plämpel 2, PfWB Plämpelbrühe, PfWB Brühe 3 a, PfWB Bruttel 1 c, PfWB Buckskin 2, PfWB Puff 2, PfWB Bumpes 4, PfWB Buppes, PfWB Traubenpuff, Taglöhner(s)-, PfWB Drachentöter, Treber-, PfWB Dreimännerwein, PfWB Tresterwasser, -wein, Trink-, Drücker-, PfWB Trunkwein, PfWB Dullianer, PfWB Dullianerbrühe, PfWB Turko 2, PfWB einsperren 3, PfWB Essig 1, PfWB Fusel 2, PfWB Geplämpels, PfWB Gesöff 1, PfWB Gori 1, PfWB Gückes 1, PfWB Gullianer, PfWB Hannes-setz-dich, PfWB Hausblume, -friedensbruch, -mops, -trunk, PfWB Hohenastheimer, PfWB Hypothekentilger, PfWB Jakob 2 e, PfWB Jakob-setz-dich, PfWB Jankes, PfWB Joli, Kikeriki(k) 3, PfWB Kommunist 2, Konrad-setzdich, PfWB Krambutsch, PfWB Kratzer 2 c, PfWB Kutscher 2, PfWB Lackeltackel, PfWB Lacksbrühe, PfWB Lagageri, PfWB Lappelbrühe, PfWB Lauer, PfWB Läuerbrühe, PfWB Läuerer, Laug(en)sbrühe, PfWB Machbach, -buck, PfWB machen 1 b, Mokkel, PfWB Moppel 8, PfWB Mops 6, PfWB Moses 3, PfWB Nabelnaß, PfWB Nachwein, PfWB Nebelzerstörer, PfWB Rackelgackel, PfWB Radetzky, PfWB Rampaß, PfWB Ranzenrisser, PfWB Rappis, PfWB Rappser, PfWB Rassibulli, PfWB Rattengackel 1, -gesüffs, -gückel, -gift 2 a, Säckelsbrühe, Säk-

[Bd. 5, Sp. 340]
ker 2, PfWB Säckerwein, PfWB Sauerampfel, PfWB Sauerampfelbrühe, Saufzig, PfWB Saugesüff, PfWB Saurach, PfWB Schamas, PfWB Schember, PfWB Schieferwein, PfWB Schilcher, PfWB Schlingel, PfWB Schnalzer, Schnurrgickel, PfWB Schorlemorle, PfWB Sudelbrühe, PfWB Weiberklopfer.
b. 'scharfer Schnaps' [NWPf (Thielen 89) KL-Enkb]. —
2.
a. 'Schreihals' [ KL-Enkb]. —
b. 'Meerrettich' [KB-Albish (Wilde 172)]. — Südhess. IV 1172; RhWB Rhein. VII 13; ElsWB Els. II 131. —