Wörterbuchnetz
Netz-Navigator
 
 PfWB nahe (Bd. 5, Sp. 52)   LothWB nah (Bd. 1, Sp. 376b) 
   nahe Adj.:
1. adj. 'nicht weit entfernt, unmittelbar folgend'.
a. lok., Pos. noh (nō), Kompar. neher (nēÄ, nējÄ), Superl. neegscht (nēgd), nägscht (nęgd) [verbr., Christmann Kaulb 74 Müller Dietschw 52 Schneckenburger 57 Höh 90 Otterstetter 44 Krämer Gal 153], Pos. noh u. nooch (nōx), Kompar. neher u. neecher (nēχÄ), Superl. neegscht (nēgd) [Heeger Südostpf. 28 Kamm 48], Pos. neh [RO-Gundw Kaislt Schneckenburger 56], näh [ KU-Ulm Gal-Obl Sap]; ganz nächscht beim Haus [Don-Lenauheim]. 's Gewidder is noh do [ LU-Alsh]. RA.: 's Hemd is em näher wie de Rock, von einem Egoisten [Krieger 28], is em nächschder wie 's Reckel [ Don-Schowe]. Spottvers auf GH-Zeisk: O Zääskäm, o Zääskäm, du liegscht sou noh am Wald; die Zwiwwle sin verfrore, fer de Knowloch esch's sou kalt [ GH-Nd'lustdt]. SprW.: Rechder weit eweg eppes, als näh nix [ KU-Ulm]. Wann die Not am greeschde is, is Goddes Hilf am neegschde [ KU-Schmittw/O]. 14. Jh.?: es were fer oder nohe [PfWeist. 238 (NW-Deidh)]. a. 1463: Item 2 morgen daz nest an fursters bangarten [HornbGb.]. a. 1592: vber dem nehisten maulwurffs Thall da der weisse Stein angehet [StArch. NW-Dürkh, D. 2, Grenzumgang]. —
b. temp.; Abl.: zu-, PfWB übernächst; d'rnächscht 'zunächst' [Schandein Ged. 244], s. PfWB der 2c; mit nächschdem 'baldigst' [NW-Deidh Beam Penns 73]. Die nächscht Woch kummt die Dreschmaschin [ ZW-Battw]. Die Flasch Woi werd begrawe un erscht 's nächscht Johr an de Kerwe widder rausg'holt [ LA-Gommh]. 's nächschde Mol geht's besser [ GH-Kand]. Un werklich, in der nächscht Sekunn, / Do kumme a die Zwockel schun [Münch Werke I 144]. a. 1344: chussen hie vnde sancte Georigen dage, der nu nehest kummet vber ein iar [OttbgUrkb. 426]. a. 1385: in den nesten XIIII tagen [ZweibrUrkb. 35]. a. 1480: von sant michels tag ane bisz vff die nesch fastnacht darnach volgend [HagbWeist. 7]. a. 1522: 4 malter habern ... syn des vergangen jar vff nester gethanner Rechenungen verrechent worden [LandsbgKellR]. —
2. adv.
a. 'beinahe'; vgl. PfWB fast 1, nur Superl. neegscht, nächscht [verbr., PfId. 99 Schneckenburger 57 Otterstetter 53, 194], neegsch [ KU-Roth], nengscht [Kühn Hamet 125]. 's is n. drei Uhr [ HB-Höch]. Es war zimlich neegscht Halbnacht 'Mitternacht' [Buffington Penns Var. 248]. Die Katze mache n. Stimme wie die klääne Kinn [ KU-Schmittw/O]. Dem sin die Aue n. aus em Kopp gefall (vor Verwunderung) [ KU-Bechb]. Er frißt ääm n. 'macht ein unfreundliches Gesicht' [ KU-Ulm]. Einen VR. s. PfWB Müller. —
b. 'eng, vertraut'. Mer sen noch ganz nächscht en der Freindschaft 'Verwandtschaft' [WD-

[Bd. 5, Sp. 53]
Niedkch, verbr. WPf NPf], ganz noh verwandt (noh in de Verwandtschaft) [KB-Bubh, verbr.]. Vgl. PfWB weitläufig. — Südhess. IV 904 ff.; Rhein. VI 59/60; Lothr. 376/77; ElsWB Els. I 752 nach II.

 

  ElsWB  PfWB nah [nâ Falk. Sgd.;Fo. D. Si.; nó Ri. Hom. Rom.;Bo. — Steigerung: nǽər, nǽkt; néχər, negt Ri., nôst Si.] adj. nahe: ’s Hemd isch necher ass d'r

[Bd. 1, S. 377a]
Rock Ri. Noch Frind, od. in der Frindschaft sin nahe verwandt sein Ri. Hom. Rom. Ha. Noch am Brett sin dem Tode nahe sein ibid. Noch am Schnabbe sin kaum einer Gefahr entrinnen ibid. I han necher dohin für mich ist es näher Ri. ’S nit necher gen nicht nachgeben ibid. De nohsten Ort der nächste Ort Si. Von nächst wird ein weiterer Komparativ gebildet nächster: der Wê (Weg) isch nächster Falk. — Zs.