Wörterbuchnetz
Netz-Navigator
 
 PfWB Luzerne (Bd. 4, Sp. 1078)   PfWB Stall-licht (Bd. 6, Sp. 415) 
   Luzerne1, Luzer f.:
1. 'Laterne, windsicheres Licht', Lozern (ˈlodsərn) [verbr. SOPf PS-Hintwdth NW-Haßl PfId. 89 Kieffer 52 Rohr 206], Lozer (ˈlodsər) [ BZ-Barbr O'hs], Luzern (ˈludsərn) [mancherorts SOPf KL-Landstl PS-Rodalb LU-Schauh Kühn Hamet 123], Luzer (ˈludsər) [KB-Bubh Harxh Lauth Niefh FR-Heßh Frankth Mühlh LU-Edigh NW-Deidh Iggb Journ. 1787 214 Lambert Penns 101 PSA K. 77], Lazern (ˈladsern) [ LA-Göckling]; vgl. K. 271; Zs.: PfWB Stall-, PfWB Sturmluzerne; Syn.: PfWB Lanter, PfWB Laterne. Hascht du die L. ausgemacht? [ LA-Insh]. E Lutzer hot er hinne fescht, / die leicht em oweds heem [PennsDeitschEck 23. 1. 1937]. Nau kummt aa bal der Lichty, er geht immer do verbei, / Mit Lutzer un mit Leeder, un ich denk, er kummt aa glei [Birmelin Penns Gezw. 136]. RA.: Mer geht e L. uf 'Mir fällt etwas ein, ich habe etwas begriffen' [ LA-Siebdg, LA-Mörzh GH-Steinw]. Du fliegscht jo do rum wie'n Hummel in re L. [Reichard Penns 430]. 'r geht do rum wie 'n Färz in re L. [Fogel Prov. Penns Supplement Nr. 1977]. a. 1472: eine lotzern [Seel Chronik von NW-Deidh 82]; a. 1571: Item 1 Lucern [WerschwSchR]; a. 1596: 1 New Lucern [ebd. Bl. 613r]; a. 1597: Sollen die lucernen

[Bd. 4, Sp. 1079]
machen [SSp Fasz. 636 Kriegs- u. Militärwesen]; a. 1603: 1 gleßerne vffgehenckte Lucern [Kurpf. 10442 d (Hemshof, heute Lu'haf)]; a. 1748: ein blechene lutzer [Kurpf. 973-976]. —
2. 'altes Haus' [ LA-Wollmh BZ-Blankbn Silz]; vgl. PfWB Laterne 2 c. — Zu mhd. lucerne, lutzer 'Lampe' ( Lexer Lexer I 1974, Lexer 1999), dieses aus (kirchen-)lat. lucerna 'Leuchte'. — ElsWB Els. I 636; Schwäb. IV 1356; DWB DWb. VI 1222.

 

  -licht n.: = PfWB Stall-laterne, Stallicht [ RO-Semb PS-W'fischb FR-Eppst LA-Gommh BZ-W'rohrb]; Syn. s. PfWB Luzerne 1. RA.: Alleweil geht mer e St. uff! [ PS-W'fischb, FR-Eppst]. —