Wörterbuchnetz
Netz-Navigator
 
 PfWB Leber-wurst (Bd. 4, Sp. 855)   PfWB Tante (Bd. 2, Sp. 77) 
  -wurst f.: wie schd., -worscht [verbr., Don-Tscherwk Krämer Gal 140], -wärschdel Dim. [ LA-Ilbh], -wurscht [ IB-Ensh], -warscht [KU-Bedb Lambert Penns 99], -waascht [Danner Penns 94]. Pfälzische Gerichte: Lewwer- un Grieweworscht dorchenanner [ KB-Kerzh]; Saure Grumbeere un L. [ebd.]. Lewwer bleibt roh fer L. [ LU-Opp]. Vun de Gänslewwer macht mer L. un Paschdeere (Pasteten) [ KU-Schmittw/O]. Der Pannhas un die Lewwerwascht / Sin alles gut gerode [Birmelin Penns Poems 31]. Dart wu die Bauere die Lewwerwärscht blanze, / Un wu die zwee Seifzer im Schtiwwelrohr danze [Birmelin Penns Gezw. 70]. VR.: Hackel di Hackel die L.! / Morge kummt die Dante. / Hot e Sack voll L. / For die Musikante [Feierowend 5/1950 2]; Var. s. PfWB Dade 1, PfWB Tante 1 a. RA.: Er spielt die gekränkt L. [KB-Kriegsf Krieger 36], die beleidigt L. [Neustdt]. Die macht e Gesichtel wie e gekränkti L. [Feierowend 24/1953]. Südhess. IV 219; RhWB Rhein. V 266.

 

   Tante f.:
1.
a. 'Schwester eines Elternteils', Tande, Dande [allg.]; dafür früher Base, Gote. Ich geh zu meiner T. [allg.]. In Verb. mit dem Personennamen stellt man in älterer Mda. das Wort T. nach: Lenchetande; heute sagt man unter dem Einfluß der Umgspr. auch schon oft: Tande Lenche. Mei T. war am Sterwebett un hat 'm Unkel die Aue zugedrickt [ KL-Reichb]. Die Tande Anna hot in de Kich 's Regiment g'fihrt [Kunnrädel 25]. VR.: Heit is Kerb un morje is Kerb, morje kummt die Tante; bringt e Sack voll Lewwerwerscht for die Musikante [ KU-Diedk]. Zs. PfWB Bastante. —
b. 'Schwester eines Großelternteiles' [verbr.]. Zs. PfWB Großtante. —
c. 'ältere weibliche Verwandte', insbesondere von ledig gebliebenen Verwandten [verbr.]; e (alt) T. [verbr.]; T. bleiwe 'ledig bleiben' [ KU-Bedb]; e T. gewe, dass. [ KU-Adb]. Zs. PfWB Erb-, Sägmehltante. —
d. 'Patentante' [verbr. WPf]; vgl. PfWB Gote. —
e. 'Hebamme' [ BZ-Bindb]. Syn. s. PfWB Amme. —
f. 'jede fremde Frau', in der Kinderspr., auch 'Handarbeitslehrerin' [ HB-Schwarzb]. Zs. PfWB Laus-, PfWB Schul-, PfWB Stricktante. —
2. übertr. 'Abort'. Er is bei de T. [KU-Bedb, verbr.]. Er muß zur Tantche [ LU-Opp], zur Tante Meier, uf die T. Meier [NW-Freinsh, verbr.]. Ich geh in T., ich bin in de T. [ GH-Neubg]. Syn. s. PfWB Abtritt. — F.: In der mittl. VPf nach Bertram § 223 dandə; sonst fast allg. tandə bzw. tḁndə, sporadisch da-, dḁ-. Das Wort wurde, wie das nicht apokopierte -e am Wortende zeigt, auf dem Umweg über die Schriftspr. übernommen. — Südhess. I 1356; RhWB Rhein. VIII 1053/54; LothWB Lothr. 79; ElsWB Els. II 695; Bad. I 417/18.