Wörterbuchnetz
Netz-Navigator
 
 PfWB Klapper-rose (Bd. 4, Sp. 272)   PfWB Sonn-tag (Bd. 6, Sp. 176)   PfWB Sonntag-abend (Bd. 6, Sp. 177) 
  Klapper-rose, Kläpper-f.:
1. 'Klatschmohn (Papaver Rhoeas)', Klapperros, -rous, s. PfWB Rose [nördl. WPf KL-Alsbn mancherorts nördl. u. mittl. VPf vereinzelt übrige Pf, vgl. K. 241], Kläpper- [IB-Gersh Eschring]. Syn.: Pfaffen- 1, PfWB Pferdsblume 1, Plapper- 2, PfWB Platschrose 2, PfWB Tintenblume, PfWB Dulle1 1b, PfWB Feldmagen 1, PfWB -mohn, PfWB Feuerblume 1, PfWB -rose, PfWB Flackerblume, PfWB -rose, PfWB Flapperrose, PfWB Flatschblume, PfWB -rose, PfWB Flatterrose 1, PfWB Franzosenblume, PfWB Fuchs 2 c, PfWB Gackel1 2 a, PfWB Grindmagen, PfWB Kaffeeblume 1, PfWB Klapperblume, PfWB -mohn, PfWB Klatschblume, PfWB -mohn, PfWB -rose, PfWB Kornblume, Madame, PfWB Magel, PfWB Mag(en)samen, PfWB Mamfel, PfWB Mohn, PfWB Mohnblume, PfWB -rose, PfWB Rosenkraut, PfWB Rotglocke, PfWB Sonnen-, Sozen-, Stempel-, PfWB Sternenblume.
2. = PfWB Pfingstrose 1, Klapperros [mancherorts östl. NPf u. nördl. VPf, vgl. K. 41, Wilde 189]. Syn. s. PfWB Batonjerose. — Südhess. III 1373; RhWB Rhein. IV 627/28; ElsWB Els. II 290; Bad. III 150.

 

   Sonn-tag, Sonnen- m.: 'der Wochentag nach dem Samstag', Sunndaa, -dag, -daach, Verbr. s. PfWB Tag [verbr., Henn Mda.-Int. 79; Lambert Penns 151 Krämer Gal 200], Sonn- [ KU-Dennw/Frohnb Diedk]; Zs.: Advents-, Palmen-, Pfingst-, Dreifaltigkeits-, Erbes-, Fastnachts-, Funken-, Juden-, Kirbe-, PfWB Ostersonntag; de Weiße S. 'der Sonntag nach Ostern, an dem die katholischen Kinder zur Erstkommunion gehen' [GH-Kand, verbr. in kath. Orten]; zur Bez. bestimmter Sonntage vgl. neben den obigen Zs. die Artikel Palmen 3, PfWB Palmtag, PfWB Pfaffenfastnacht, PfWB Dreifaltigkeit 2, PfWB Fastnacht 2 a, PfWB Okuli. 's lait S. 'Man läutet den Sonntag ein (am Samstagabend)' [ LU-Böhl, mancherorts]. Seit am S. is er do [ KB-Kriegsf]. Am S. muß er beichde gehn [ KL-Reichb]. De Parre werd am S. ingefehrt 'in sein Amt eingeführt' [ ZW-Ernstw]. Sollemass Kättche aa fas Imms omm näckschde Sunndaa inlaale? [Glass II 29]. Des is de nei Rock (Männerrock) for S. [ NW-Frankeck]. Heit isch S., do werd nit g'schafft [ PS-Erfw]. Ob 's mielich wär, de Sunndaa druf / Ees aus de Dääf (Taufe) se hewe? [Ranssweiler 76]. RA.: Die hot de S. un de Werdag an ääm Bännel, von

[Bd. 6, Sp. 177]
einer, die sonntags wie werktags die gleichen Kleider trägt [ KL-Hirschhn]. SprW.: 's is net alle Dag S. [ Gal-Dornf, mancherorts]. BR.: Wie am Freidag, so am S., nämlich das Wetter [ BZ-Albw, GH-Nd'lustdt]. Wie de Freidag am Schwanz, so de S. ganz [ GH-Knitth, mancherorts]. Wie de Freidaach sich neicht, so de S. sich zeicht [ BZ-Stein]. Wie 's Wedder am S. sell sein, stellt sich am Freidagmiddag schun ein [ GH-Schaidt, mancherorts]. Was de S. will han, fangt de Freidag schun an [ FR-Bockh]. Wann's am Freidag rechent, rechent's aach am S. [ NW-Frankeck]. Regnet's S. vor de Meß, die ganze Woche nit vergeß [ GH-Schaidt]. Volksgl.: Wie dein S., so dein Doresdag (Todestag), d. h., wenn man den Sonntag heiligt, hat man einen guten Tod [ BZ-Dernb]. Der S. gilt als Glückstag [ KL-Weltb]. VR. s. PfWB Lehrer, PfWB Leinenweber, PfWB Montag, PfWB montags. a. 1304: an deme sunnendage nach unser vrowen dage [Spey-Urk. 179]. a. 1350: an dem nehsten sunnentag nach der liehtmesse [StArch. Darmstadt HanLicht. Nr. 391]. a. 1364: Montag nach dem wissen Suntage [Glasschröder UrkKG (Spey)]. a. 1443: am fritag odir sondage gebe man zu lesten eßen etwan stockfisch odir grune fisch [Zweibr II 541 Bd. 1]. a. 1529: uff suntag letare [GgHospR]. a. 1565: des Suntags Oculi [WerschwSchR]. — RhWB Rhein. VIII 222 ff.; LothWB Lothr. 513; ElsWB Els. II 666.

 

   Sonntag-abend m.: wie schd., Sunndagowend, -daa-, -daach-; -owed, -omend, u. a., s. PfWB Sonntag u. PfWB Abend [verbr.]. Am S. komm ich [ KL-Reichb]. VR.: Heit is Kerb un morje is Kerb / bis de S. / Wann ich bei mein Schätzche kumm, / saan ich hibsch gen Owend [ KU-Bedb, Don-Neu Werb]; Var. s. PfWB Kirbe 1 a. Rhein. VIII 225. —