Wörterbuchnetz
Netz-Navigator
 
 PfWB Kalb (Bd. 4, Sp. 18)   PfWB Schieß-klicker (Bd. 5, Sp. 966)   PfWB Herum-huckler (Bd. 3, Sp. 899) 
   Kalb n.:
1.
a. 'Junges von der Kuh', Kalb (kḁlb, seltener -a-) [verbr.], (kḁłb) [ KL-Lind], Kalf [vereinzelt lothr. SWPf], Pl. Kälwer (kelwər, -ę-); Dim. Kälbche, Pl. -er [WPf (ohne Ost-PS) NPf nördl. VPf], Kälwel, Pl. Kälwle [mittl. u. südl. VPf Ost-PS], Pl. Kälwlich [Bereich um Land]; vgl. bes. Christmann Kaulb § 7 b, Höh § 7 A 5, Bertram § 27, Heeger Südostpf. § 52; Zs.: PfWB Tochter-, PfWB Tütz-, PfWB Farren-, PfWB Ketten-, PfWB Kübel-, PfWB Kuh-, PfWB Milch-, PfWB Mutter-, PfWB Ochsen-, PfWB Rinds-, PfWB Stech-, PfWB Stier-, PfWB Welts-, PfWB Zugkalb. Die Bläß kriet e K. [RO-Dielkch verbr.], macht e K. [KU-Bedb, verbr.]. Die Kälwer saufe drei bis vier Woche, dann werre se abgewehnt [LA-Maik, verbr.]. Meer binnen dasjohr zwee Kälwer ab [verbr. Gal]; vgl. PfWB abbinden 1 a α. RA.: Wer gierig und viel trinkt, sauft wie e K. [ ZW-Battw]. Wer verblüfft dasteht, macht Aue wie e g'stochenes K. [ KU-Hundh].

[Bd. 4, Sp. 19]
Ein großer Dummkopf es dummer noch wie e K. [verbr. NPf]. Wer sich schlecht entwickelt, macht sich wie e grindich Saiche, wie e lausich Kälbche [Pirmas verbr. Gal]. Wer sich übergibt, macht e Kälbche [verbr. WPf NPf vereinzelt VPf], hot e Kälwel angebunne [LA-Gommh Hebel 29 NW-Kallstdt, verbr., auch Don Gal Buch]. Wer betrunken nach Hause kommt, hot e Kälbche hembrung [ PS-Höheinöd]. Der Säufer versauft 's K. im Mudderlaib [ BZ-Albw]. Ein Lümmel isch 's K. vunere wieschte Kuh [ PS-Erfw BZ-Dierb]. Jetzt kriegt 's Kälwel Lais, wenn man sich keinen Rat mehr weiß [ LU-Limbghf]. Den »Götzgruß« beantwortet man: Kih un Kälwer, die lecken sich selwer. Leck dich aach! [ Gal-Bagbg Dornf]. SprW.: Erschdes K. - e Gääs, zwettes K. - wer wääß? Drittes K. - sehn zu! Viertes K. - e Kuh. 'Erst das vierte Kalb gibt eine vollwertige Kuh' [ BZ-Dierb]. Wann 's K. versoff is, deckt de Bauer de Brunne zu [mancherorts, Hebel 48]. Aa e alt Kuh war emool e Kälbche [ KU-A'glan]. Wenn ein Gerichtsprozeß die Kuh gekoscht hat, kann aach 's K. noch druffgehe [ NW-Deidh]. BR. s. PfWB Februar. Volksgl.: 's erscht K. vume Rind ziekt mer net uf, mer verkaaft's [Fogel Beliefs Penns Nr. 745]. Eme K. schneit mer Hoor vum Schwanz ab un fiedert sie der Kuh, no plärrt sie net [Fogel Beliefs Penns Nr. 764]. Beim abnehmenden Mond darf man kein K. »abbinden« (abgewöhnen), dies muß im Zeichen des Löwen geschehen [Pfälzer Heimat 1931 Nr. 16]; vgl. auch Maurerschurz. KR.: s. PfWB Birne 1 a, PfWB Taler, PfWB Kanzel. a. 1409: Inname Gelt vß verkeuffter Frucht, ... Ferckeln, Zickeln, Fulle, kelbern [SSp Mgr. Baden 2½]. —
b. s. Zs. PfWB Hirsch-, PfWB Rehkalb. —
2.
a.
α. 'großer, dicker Hund', Kalb [ GH-Nd'lustdt], Kälwel [ LA-Edh]. —
β. s. PfWB Wasserkälbchen. —
b.
α. 'dummer, einfältiger Mensch', Schimpfw. du Kalb! [verbr.], Kälbche [ KU-Schmittw/O], Kalb Moses [verbr., PfId. 72]. Zs.: PfWB Blas-, PfWB Dumm-, PfWB Mai-, Mond(s)-, PfWB Mords-, PfWB Muhkalb. Syn. s. PfWB Tappes 1 a. —
β. Neckname für die Bewohner von KU-O'alb HB-Höch ZW-Mauschb, Kälwer. Zs. s. PfWB Talkalb. —
γ. s. PfWB Geschwisterkälblein. —
δ. s. April(en)kalb. —
ε. s. PfWB Nachtkalb. —
c. 'flegelhafte Mannsperson'; e K., e aldes K. [ IB-Gersh]; vgl. RA. unter 1 a. Syn. s. PfWB Rüpel. —
d.
α. 'eine besonders dicke Spielkugel'; e Kälwel [ PS-Winz]. Syn. s. PfWB Schießklicker. —
β. Kälwel 'flacher Stein im Kinderspiel'; Kälwele schmeiße. Es geht darum, flache Steine so über eine Wasserfläche zu werfen, daß sie aufspringend darübergleiten. Je öfter ein Stein die Wasserfläche berührt, desto mehr Kälbchen werden gezählt [ LA-Böbing Don-Schowe Torscha]. — Südhess. III 1045 ff.; RhWB Rhein. IV 61 ff.; LothWB Lothr. 271; ElsWB Els. I 432; Bad. III 51.

 

  -klicker m.: '(großer und wertvoller) Klicker, mit dem auf andere Klicker (vgl. PfWB Setzklicker) »geschossen« (geworfen oder gerollt) wird', Schießklicker [KU-Erdb, verbr. NWPf mancherorts WPf NPf nördl. VPf vereinzelt übrige VPf]; Klickerbez. allg. sowie nach Beschaffenheit und Funktion: Achat, PfWB Achatklicker, PfWB Albert 2, PfWB Albertsklicker, PfWB Auge 4 i, PfWB Aule, PfWB Bäck, Backarsch, Bäckklicker, Patscher 8,

[Bd. 5, Sp. 967]
PfWB Berbs, PfWB Berta 2, PfWB Pertscher, PfWB Pick, PfWB Picker 4, PfWB Pickes, PfWB Pickser, PfWB Pinker, Blaffer(t) 3 c, Blaufuchs 2, PfWB Bleibumpel, PfWB -klicker, -kugel 2, -linslein, -walze, -werfel, PfWB Bock 5, PfWB Polack 4, PfWB Polacker, PfWB Polackes, PfWB Bollales, PfWB Bollauge 2, PfWB Bollen 1 d, PfWB Bolz 2, PfWB Bolzer, PfWB Bombe 2, PfWB Pritscher, PfWB Pritschklicker, PfWB Pritschling, PfWB Brulle, PfWB Puckert 2, PfWB Bull 1 a, PfWB Bullensklicker, PfWB Buller, PfWB Bummerax, PfWB Bumpel 2, PfWB Butzklicker, PfWB Dampfwalze 2 b, PfWB Taube 3, PfWB Dickkopf II 2 d, PfWB Titsch, Tocker(t), PfWB Tonklicker, PfWB Doppelschuß, PfWB Dotz 3, PfWB Traube 2, PfWB Treffer 2, PfWB Trumpel 2, PfWB Druschel 2, PfWB Tüpfelschuß, PfWB Eikugel, PfWB Eisen 2 c, PfWB Eis(en)galle 2, PfWB Eisenklicker, -kugel, PfWB Erbse 2 a, PfWB Erbser, PfWB Erdbollen, PfWB Erdchen, PfWB Erdklicker, -kugel 2, PfWB Finzchen, PfWB Fleischklicker, -kotzer, PfWB Fuchs 2 d α, PfWB Galle 3, PfWB Gerbs'chen, PfWB Gewinner 2, Gip(s)klicker, -murmel, PfWB Glas 2 d, PfWB Gläß, PfWB Glasbäbel, -bombe, -brulle, -bull(er), PfWB Glaser 3, PfWB Glaskartätsche, PfWB -klicker, -kloß, -kugel 1, PfWB Glucke 5, PfWB Glücksklicker, -vogel 2, PfWB Gockel 2 d, PfWB Golo 2, PfWB Gopel 2, PfWB Grünchen, PfWB Gukert, PfWB Haferwalze, PfWB Handtasche 2, PfWB Hartsteinklicker, PfWB Harzchen, PfWB Harzer, PfWB Hechel, PfWB Huß 2 c, PfWB Kachelchen, PfWB Kaiser 2 c, PfWB Kalb 2 d α, PfWB Kalkschisser, PfWB Karo 2 a, PfWB Kartatsche 2 a, PfWB Käseklicker, PfWB Katze 2 c, PfWB Katzenauge 2, PfWB Kegler, PfWB Kern II 4, PfWB Kieselklicker, PfWB Kitz, PfWB Klicker 1, PfWB Kloß 2 b, PfWB Klotz 1 c γ, PfWB Knällser, PfWB Knärbsel, PfWB Kneipser, PfWB Knirps 2, PfWB Knupper 5, PfWB König 4 c, PfWB Königin 3 a, PfWB Kopf 3 d π, PfWB Koralle 3, Krottenauge, PfWB Kugel 1 c α, PfWB Kuh 2 c, PfWB Lämpler, PfWB Lanze 2, Leim(en)gackel, PfWB -klicker, -klotz 2, -knausen, -kugel, -platsch, -scheck(en), -stratze, PfWB Lettenklicker, PfWB Linse 2 a, PfWB Luchser 2, PfWB Luisen, PfWB Machat, PfWB Machert 2, PfWB Machklicker, PfWB Mann II 2 b β, PfWB Marbel 2, PfWB Märbes, PfWB Marmel 2, PfWB Marmorkugel, PfWB Marmottchensstein, PfWB Mehlklicker, PfWB Milchklicker, PfWB Molles 3, PfWB Moloch 2, PfWB Moos 2, PfWB Moppel 4, PfWB Mops 5, PfWB Mopsler, PfWB Mürbsel, PfWB Murmel, PfWB Murmelstein, PfWB Mutter 4 c, PfWB Nestquack 2, PfWB Nickel 3, PfWB Nolze, PfWB Normalklicker, PfWB Ochsenauge 2 b, PfWB Qualle, PfWB Quatsch 4, PfWB Quinex, PfWB Rammkugel, PfWB Rampel, PfWB Ratzkugel, PfWB Rolle 1 h, PfWB Roller 1 a, PfWB rot 2 a, PfWB Rugeler, PfWB Rumpel, Rutzbull, Säckler 3, PfWB Schaf 3 c, PfWB Scheelauge 2, Scheibel-, PfWB Schiebelklicker, PfWB Schießer 2 b, Schießkugel, Schmeißer, Schmeißklicker, -kugel, Schnalzer, Schneller, Schosser, Schubeler, Schubelklicker, Schurbel, Schurgel, Schurgeler,

[Bd. 5, Sp. 968]
Schurgelklicker, Schuß, Schusser, Schwartenkracher, Selters, Setzer 4, PfWB Setzklicker, PfWB Siemchen, PfWB Silberhannes, PfWB Sodageorg, PfWB Spallkugel, PfWB Spielkugel, PfWB Stahlklicker, -kugel, PfWB Steinklicker, -kugel, PfWB Stratzklicker, PfWB Stutzer, PfWB Wagklicker, PfWB Walze, PfWB Weißkern, PfWB Werfel, PfWB Werfer, PfWB Werfklicker, PfWB Wolf, PfWB Zementklicker, PfWB Zwiebel. Südhess. V 287; RhWB Rhein. VII 1112.

 

   Herum-huckler m.: 'der wertvollste Klicker', Rumhuckler [ PS-Vinn]. Syn. s. PfWB Schießklicker.