Wörterbuchnetz
Netz-Navigator
 
 PfWB itzert (Bd. 3, Sp. 1318)   PfWB jetz(t) (Bd. 3, Sp. 1349)   LothWB jetz (Bd. 1, Sp. 267a) 
  itzert s. PfWB jetzt.

 

   jetz(t), itz(t), jetzundAdv.:
1.
a. 'in diesem Augenblick, soeben', jetz (jęds) [verbr., auch Don Gal Buch], jetzt (jędsd) [mancherorts], jatzt [ KL-Reichb], jetze [ KU-Kollw W'mohr IB-Reinh PS-Hetths FR-Quirnh], jetzet [mancherorts SPf], jetzer (jędsər) [vereinzelt], jetzert (jędsərd, jędsÄrd, jędsÄd) [mancherorts NWPf KB-Zell verbr. VPf], jetzerde [ KU-Mühlb KL-H'spey LA-Siebdg BZ-Gossw], jetzde [mancherorts SWPf], jetzder (jędsdər) [verbr. westl. WPf PS-Dahn], jetzdert [mancherorts NPf VPf], jetzerdem (jędsərdęm) [mancherorts Gal], jetzderde (jędsdərdə) [ KU-Brück BZ-Gräfhs Don-Tscherwk], jetzun(d) [NW-Haßl LU-Iggh BZ-Dernb Schandein Ged. 240], jetzundert [vereinzelt VPf], itz (ids) [KU-Rutsw/L Schandein Ged. 240], itzt (idsd) [ WD-Niedkch KB-Kerzh], itzert (idsərd) [ KU-Hundh Albess], jitzert [Kühn Schnitze I 202], itzund [Schandein Ged. 240], etzert (ędsÄrd) [ NW-Wachh Rödh], (ędsərd) [ PS-O'simt FR-Colgst NW-Wachh]. Er es (grad) jetzt kumm [ RO-Dielkch, allg.]. Geh jetzert! [ BZ-Dernb]. Jetz gebt's, von Schlägen [PS-Schmalbg, verbr.]. Was haner (habt ihr) jitzt? [ WD-Niedkch]. Noch jetz muß ich iwwer die dumm Geschicht lache [verbr.]. —
b.
α. 'zu dieser Zeit, nun'. Die Sunn hot jetzert kään Kraft mehr [NW-Kallstdt, verbr.]. Jetz odder nie! [verbr.]. Erscht jetz geht mer e Licht uf [ KL-Enkb]. Vun jetz oon raach ich kaan Sigarett mehr [ KB-Bischh]. Was han ehr jetzt in der Schul? [ KL-Reichb]. RA.: Jetz geht's ans Bockschere [Schandein Sprachsch. 56]. Die wollten immer so aarich hoch naus, jetzert sin se die Bach drunne [ Gal-Bagbg]. a. 1298: vffe irme hove vnd allem irme gude, daz sie itzent hant in deme dorfe zu Albesheim [OttbgUrkb. 217]. a. 1540: Die Gebäude sind inzwischen errichtet worden, daß sich itzt ein pfarrer wol betragen kann [PfWeist. II 530 (KU Flurskapelle)]. a. 1553: gedenkt keinem mann, der jetz im leben [ABlieskst 59]. a. 1608: von einer erblich verlihener wissen, so itzo vnderhanden Simen Stubenrauch [PfWeist. II 805 (FR-Gr'karlb)]. —
β. 'demnächst'. Ich heirat jetzt [PS-Fehrb, verbr.]. —
γ. 'neulich'. Er hat's itz verzählt [ KU-Rutsw/L]. —
2.
a. partikelhaft 'nun'. Wu han ich jetz nore mein Schirm stehegelosse? [ NW-Kallstdt]. RA.: Do hawwich jetzder de Salat! [ PS-Erfw]. —
b. als Einleitung zu einer Feststellung im Gespräch: Jetzt des mecht ich wisse, wie do äner verzehle kann, was bassiert isch, wann er net debei war [W. Gutting in Feierowend Nr. 16/1966]. — Südhess. III 960/61; RhWB Rhein. III 1169; LothWB Lothr. 267; ElsWB Els. I 414; Bad. III 26/27.

 

  jetz, jetzert [jets, jetsərt fast allg.] adv. jetzt: jetzert gehn m'r anfange! — Zs.