Wörterbuchnetz
Netz-Navigator
 
 PfWB Einfalts-pinsel (Bd. 2, Sp. 782)   PfWB Tappes (Bd. 2, Sp. 97)   PfWB Zipfel (Bd. 6, Sp. 1626) 
  Einfalts-pinsel m.:
1. 'einfältiger, dummer Mensch', auch Schimpfw., Äänfaltsbensel [LA-Venn Wey NW-Haßl verbr. NPf Lambert Penns 47]; vgl. PfWB Einfalt 1. Syn. s. PfWB Tappes 1 a. —
2. 'dünkelhafter, hochmütiger Mensch', Einfaltsbensel [KB-Stauf]; vgl. PfWB Pinsel 4. — Südhess. II 81/82; RhWB Rhein. II 80; Bad. I 652.

 

   Tappes m.:
1.
a. 'täppischer, linkischer, schwerfälliger Mensch, Tolpatsch', Tappes (tabəs) [fast allg. WPf RO-Nd'mosch Kalkof Schönbn Rockhs Imsw Gundw Lohnsf Münchw Semb KB-Göllh NW-Ellstdt GH-Freckf verbr. Don Gal Buch Kühn Hamet 139], (dabəs) [fast allg. VPf verbr. NPf selten WPf Heeger Tiere I 21 Lambert Penns 36], Dappis [ PS-Erfw GH-Rh'zab], Pl. Dappese [ FR-Bockh]. Zs. PfWB Bauern-, PfWB Dill-, Hanstappes. Syn.: PfWB Affenzipfel 1, PfWB Alber, PfWB Alberkolben, -stock, PfWB Bajaß 4, PfWB Patscher 2, PfWB Bläß 5 a, PfWB Boben 2, PfWB Brothaken, PfWB Talpen, Talper(t), PfWB Talpes, PfWB Täpel2, PfWB Tapeler, PfWB Tapert, PfWB Tapes, PfWB Tapp, PfWB Täpp, PfWB Tappch(e), PfWB Tappdrein, PfWB Tappel, PfWB Tappeldedel, -hans, PfWB Tappen 4, PfWB Tappesel, -hannes, PfWB Tappian, Tappindieschüssel, PfWB Tappmajor, -nickel, PfWB Täpps, PfWB Tappsack, -schab, -schädel, -schak, PfWB Tappsdrill(e), PfWB Tapsack, PfWB Tatscher, PfWB Taumel 2, PfWB Deisem 2 b β, Dilltapp, PfWB Dollbohrer, PfWB Dollen, PfWB Toller, PfWB Dolles, PfWB Tollhering, Dollweck, PfWB Tolo, PfWB Tolpatsch, PfWB Tölpel, PfWB Torschen, PfWB Dottel, PfWB Trampel(tier), PfWB Trappmartel, PfWB Trottel, Dumm-

[Bd. 2, Sp. 98]
beutel, -kopf, PfWB Tunkes, PfWB Turmel, PfWB Türmel, PfWB Dusseltier, PfWB Einfalt, PfWB Einfaltspinsel, PfWB Esel, PfWB Fladen, PfWB Flädes, PfWB Flappch, PfWB Flappes, PfWB Flegel, PfWB Gimpel, PfWB Gipskopf, PfWB Hahnebampel, Hamballen, PfWB Hammel, PfWB Hansjockel, PfWB Hansdollen, PfWB Hebel, Heuochs, -stollen, PfWB Hohlkopf, Hoidoi, Hollehoh, PfWB Holmen, PfWB Holzbock, PfWB Hoppeldoppel, PfWB Hornochs, -vieh, PfWB Hospel, PfWB Hospes, PfWB Hottendottel, PfWB Jochnagel, Jokkel, PfWB Kalb, PfWB Kamel, Kaufnähz, PfWB Kloben, PfWB Knochenkopf, PfWB Knotteler, PfWB Kolben, PfWB Koller, PfWB Kolmen, PfWB Kristkind, PfWB Lahmarsch, Lale, PfWB Lapparsch, PfWB Latschen, PfWB Linksweiler, Lormen, PfWB Lottel, PfWB Maulesel, Mond-, PfWB Muhkalb, PfWB Musterkolben, PfWB Nulpe, Ochs, PfWB Ochsenjockel, -kolben, PfWB Rindsbeutel, -kambuffel, -kamel, -vieh, PfWB Schaf, PfWB Schafskopf, Schakes, PfWB Schalpes, PfWB Salomon, PfWB Schlappes, PfWB Schlappohr, PfWB Schöps, PfWB Schoten, PfWB Schussel, PfWB Schwachkopf, PfWB Simpel, PfWB Staber, PfWB Staches, PfWB Stallpferd, PfWB Stickel, PfWB Stiefel, PfWB Stierbeutel, PfWB Stock, PfWB Stoffel, PfWB Stollen, PfWB Stollhaken, PfWB Stolperhannes, Stolperian, PfWB Stolperjockel, -nickel, PfWB Storren, PfWB Strohkopf, PfWB Suppentrudler, PfWB Wasserkopf, PfWB Wellenbock, PfWB Wolltapen, PfWB Zwerchsack, PfWB Zipfel. Weitere Syn. als subst. Adjektiva s. PfWB überzwerch. Das isch e rechter Dappis [ PS-Erfw]. Du alder Dappes! [ BZ-Dernb]. Der Tappes rennt iwerall werrer! [ KL-Reichb]. Der Tappes kann noch net sein Schuhbännel binne [ KU-Schmittw/O]. —
b. 'Mensch, der die schmutzigen und unangenehmen Arbeiten macht'. Er muß de Tappes for die annere mache [ KU-Schmittw/O Bedb]. Ich bin nore do, for de Tappes se mache [ LU-Limbghf]. —
c.
α. 'eine überaus große männliche Person', Tappes [ KU-Hachb]. —
β. 'Mensch, der sich ungebührlich benimmt', Tappes [ IB-Gersh Bierb]. —
γ. 'Feigling', Dappes, Schimpfwort [ KU-Odb]. Syn. s. PfWB Feigling. —
δ. 'Verrückter', Tappes [ ZW-Wiesb Bottb]. —
ε. die Leyische Tappese, Uzname der Bewohner von IB-Ormh, das einst Besitz der Grafen von der Leyen war. —
2. 'Fehler, Ungeschicklichkeit'. Du hoscht wiððer e großer Tappes gemach [ Don-Werb]. — Zu PfWB tappen. — Südhess. I 1372/ 73; RhWB Rhein. VIII 1067; Saarbr. 208; LothWB Lothr. 80; ElsWB Els. II 700; Bad. I 422.

 

   Zipfel m.:
1. allg. '(spitzes) Endstück von etwas', Zippel (dsibəl) [verbr., Bernhard 193 Christmann 13, 85 Hussong Kirkel 181 Juner 107 Karch Gimmdg/Muttstdt 50 Mang 96 Müller Dietschw 73 Schandein Ged. 253 Schneckenburger 23, 40 Wilms Alph. 57], Zeppel [Krämer Gal 247]; Zs.:

[Bd. 6, Sp. 1627]
PfWB Haar-, PfWB Bier-, PfWB Daumen-, PfWB Kuhzipfel. Zett werd gewehnlich fer'n Z. bedracht [Birmelin Penns Gezw. 34]. —
2.
a. 'spitzer, keilförmiger Teil eines Kleidungsstückes (Rock, Hemd, Frack)' [mancherorts]; Zs.: PfWB Bettdeck-, PfWB Bett-, PfWB Pussier-, PfWB Deckbett-, PfWB Hemden-, PfWB Rock-, PfWB Schurzen-, PfWB Wamszipfel; zwää Zippel eines achteckigen Schales bedecken den unteren Teil des Rückens, von einer Frauentracht [ NW-Weish/S]. G'rad alles hab ich schun prowiert / Met'm Z. vun meine Hosse [Claus 114]. RA.: Der Paffesack un der Schullehrersack werren nie voll; der eent hot keen Borrem, der anner hot keen Z. [ BZ-Dernb]. Du hascht schun e' Z. vum Bettuch in d' Hand 'Du bist müde' [Schandein Sprachsch.]. —
b. 'Wurstende' [vereinzelt]; Zs.: PfWB Wurstzipfel; e Zippelche Worscht [RO-Sippf]. RA.: Alles hot e Enn, nur die Worscht, die hot zwee Zippel (Pl.) [ FR-Tiefth]. 's bescht an de Worscht is des Stick zwische de zwää Zippel (Pl.) [ NW-Freinsh]. VR.: Die Worscht hot zwee Zeppel, / zwee Zeppel hot die Worscht (Forts. s. PfWB Wurst 1) [ Gal-Dornf]. —
c. 'Haarbüschel am Kuhschwanz' [ FR-N'lein]. —
d. 'Penis' [vereinzelt]; Syn. s. PfWB Schwanz 2 a. Rätsel: Riraribbel, / gehl (gelb) is de Z., / schwarz is 's Loch (Loch1 2 b), / wu mer de Riraribbel drin kocht (Möhre im Eisentopf) [Hebel 121, KL-Fischb Gal-Dornf Krieger 42 Wilde 68]. —
e. 'spitzzulaufendes oder bes. kleines Grundstück' [ KU-Diedk Rockhs LU-Altr LA-Wollmh]. —
3. Name für ein Paar Ziegen, Zippel un Zappel [ KU-Schmittw/O]. —
4. in dem VR. (Lied): Zum Zippel, zum Zappel, zum Kellerloch enein, / 's muß jo doch alles versoffe sein [KL-Fischb, vereinzelt, Kühn Kumödi 38 Birmelin Penns Gezw. 36]. —
5.
a. 'einfältiger, weichlicher, träger Mensch' [KU-Kaulb Schmittw/O lothr. SWPf NW-Geinsh Hardbg Haßl Neidfs Spey GH-Schwegh Germh Klein Prov. 247 Lambert Penns 184]; Zs.: PfWB Narrenzipfel; Syn. s. PfWB Schlampes 2, PfWB Tappes 1 a. —
b. 'zu Scherzen aufgelegter Mensch, Grimassenschneider' [GH-Schwegh Glass 134 Glass Klutzkopp 133]; Syn. s. PfWB Spaßvogel. Alda Z.! Härr jetz uff, uffem Schduhl erummsegunnsche! [Glass Klutzkopp 133]. —
c. 'hochmütiger, dünkelhafter Mensch' [ KL-Reichb PS-Nothw NW-Duttw Herxh Spey LA-Ilbh BZ-Hergw GH-Schwegh]; Zs.: PfWB Affen-, PfWB Hochmutszipfel; ingebildter Z. [ PS-Nothw]. —
6. Neckname für die Bewohner von KL-Bann, Zippel [ KL-Kindsb]. — RhWB Rhein. IX 760/61 Zibbel, 807 Zippel; LothWB Lothr. 558; ElsWB Els. II 911/12.