| Netz-Navigator | ||||||||||||||||||||||||||||
| PfWB Deckel (Bd. 2, Sp. 177) | PfWB ab-deckeln (Bd. 1, Sp. 17) | |||||||||||||||||||||||||||
1. 'abnehmbarer oder aufklappbarer Verschluß von Gefäßen und Behältern', Deckel (degəl) [allg.]; Dim. Deckelche [fast allg.], Deckele [mancherorts mittl. u. südl. VPf]; de Deckel ufmache, ufklappe, erunnernemme [allg.]; der D. vun der Pann, vum Hawwe, vum Dippche, vum Korb, vum Krug, vun de Dodelad (vom Sarg) [allg.]; vgl. PfWB Deckelkorb, PfWB -krug. Zs. Abort-, PfWB Abtritts-, PfWB Pfannen-, PfWB Pfeifen-, PfWB Bier-, PfWB Puffer-, PfWB Faß-, PfWB Hafen-, PfWB Kannen-, PfWB Kessel-, PfWB Sprung-, PfWB Uhrendeckel. Zs. mit Bezeichnung des Materials: Pappen-, Blech-, Glasdeckel. VR.: Deck de Deckel uf die Pann usw. s. PfWB Pfanne 1 a; Deckel, Deckel iwwer die Pann usw. s. PfWB Sonne. Neckreim: Schwarzbach is e schääni Stadt, Speyerbrunn e wischdi Stadt, Mickewiß e guri Stadt; Elmstään e Salzkischt, Appedaal de Deckel druf [VPf]; Varianten s. bei PfWB Appenthal, PfWB Bettelsack, PfWB darüber 1, PfWB Scheißkübel. SprW.: Uf jedes Dippche paßt e Deckelche 'Jedes Mädchen findet einen passenden Mann' [KU-Trahw, verbr., auch Don Gal Buch]; Var. s. bei PfWB passen 1 a, PfWB Tüpfen, PfWB finden, PfWB Hafen, PfWB krumm, PfWB schepp. — 2. a. scherzh., spöttisch, umgspr. für 'Schädeldecke', vgl. PfWB Schanddeckel. Syn. s. PfWB Kopf. Ich hau der uf de D. [PS-Burgalb, verbr.]. Der hot was uf'm D. 'ist gescheit' [ BZ-Annw]. — b. α. 'Kopfbedeckung', bes. 'breiter, alter Hut'; de D. schmeiße 'Hut abnehmen zum Gruß' [ NW-Hardbg]. E neie D. will se aa! [Hartmann Teemaschin 23]. RA.: Deckel ab, de Kaffee kocht!, dabei nimmt ein Kind dem anderen die Mütze vom Kopf [ KU-Kaulb]. Zs. PfWB Schabbes-, PfWB Schagrillendeckel. — β. 'veralteter Frauenhut, alte Frauenhaube'; e alder D. [verbr. VPf], e Deckelche [ FR-Grünstdt]. — c. 'Augenlid' in PfWB Augbrau-, PfWB Augendeckel. — d. ' Teigdecke auf dem Apfelkuchen', vgl. Deckelapfel-, PfWB Deckelkuchen. — e. 'Verschluß der gefüllten Honigzelle', vgl. PfWB abdeckeln. Es sinn schun D. uf de Rooße [ Gal-Dornf]. — f. 'Buchdeckel'. [Bd. 2, Sp. 178] 's Buch hot steife D. [allg.]. — g. Deckelche 'Pantoffelheld' [ Don-Tscherwk]. — Südhess. I 1447/ 48; RhWB Rhein. I 1301/02; Saarbr. 44; LothWB Lothr. 82; ElsWB Els. II 669/70; Bad. I 447.
|
| |||||||||||||||||||||||||||
|
| |||||||||||||||||||||||||||
| © 2010 by Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier Home | Impressum | Kontakt | ||||||||||||||||||||||||||||