Wörterbuchnetz
Netz-Navigator
 
 LothWB Doder (Bd. 1, Sp. 94a)   ElsWB Dutter (Bd. 2, Sp. 729b)   PfWB Dotter (Bd. 2, Sp. 386) 
  Doder I[dódər, Pl. dódə Fo. Falk. u. s.; douden D. Si.] m. Toter, Leiche: se han en D. im Wasser funn. —  ElsWB els. 2, 727 Totener.

 

  Dutter I, Dotter [Tùtər allg.; Tòtər Lohr Dehli.; Pl. ebs., doch –ə Hüss.] m. Eidotter. Rda. Er meint, sini Eier hän zwei D. er sei etwas Besseres als Andere Str. ‘Heert merr ych, se hän zwai Dutter by-n-ych d'Eyer’ Co. Pfm. II 6; s. auch Ei 1. In abgekürztem Verfahren zählen die Jungen von 1—10 so: Eier, Dutter, acht, nün, zëʰn Co. Neckerei unter Kindern: Im Wald is e Heck, in dëre Heck is e Boim, uf dëm Boim is e Nëst, in dëm Nëst is e Ei, in dëm Ei is e Dutter, in dëm Dutter is e Has, un dër schisst dir grad uf d Nas! Dü. Var.: ‘s isch e Bàhm, un uf dem Bàhm isch e Nast; Un uf dem Nast, do isch e Nescht; Un in dem Nescht, do lé-jt en Ei; Un in dem Ei, do isch e Dotter, Un in dem Dotter isch e Haas, Der lahft de Dumme iwer de Nas’ Dehli. JB. XI 71. Var. s. Stöber Volksb. 125; JB. XIX 283. — Bayer. 553.

[Bd. 2, Sp. 730a]

 

   Dotter m.:
1. 'Eigelb', Dotter (dǫdər, dǫdÄr) [verbr.], Dorrer (dǫrər) [ KU-Schmittw/O Hundh ZW-Gr'bundb KL-Matzb LA-Knöring GH-Leimh], Doller (dǫlər, dǫlÄr) [KU-Bedb Kaulb Hefw (neben Dotter) Herschw/Petth Gumbsw RO-Gundw Schiersf KL-U'sulzb Lind], Doller [verbr.Gal], Dottere (dǫdərə) [SOPf (Nachlaß Heeger)], Dorrere (dǫrərə) [ ZW-L'wied], Dotteres (dǫdərəs) [ NW-Geinsh]. Zs. PfWB Eidotter. RA.: Er glääbt, sein Eier hän zwää Dotter, vom Prahlhans [Land]. Volksgl.: Wann en Dotter en Brockl Dreck (vgl. PfWB Dreck 2 c) hot, gebt sell Oi en Hahne [Fogel Beliefs Penns Nr. 891]. AR.: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, in dem Nescht esch e Ei; in dem Ei esch e Dotter; auf dem Dotter steht geschrieben, daß die Buben die Mädchen lieben [ BZ-Billh]. —
2. 'Feldsalat (Valerianella olitoria)', Dotterche [ KU-Diedk Blaub Kus], Dorrerche [ KU-A'glan Körbn Eschau Ehw Albess], Dollerche [KU-Hundh Bedb Hohöll Dennw/Frohnb Patb Eßw Kus Rutsw/G Föckbg Lohnw Ehw Bosb Hüffl Wahnweg Friedhs Etschbg Kollw KL-Gimsb u. Umg.]. Syn. s. PfWB Feldsalat. In einer Rechnung des Oberamtes Blieskastel von 1786 wird unter Feldfrüchten und Gartengemüse auch Toller genannt. — F.: Auffallend ist die verhältnismäßig starke Verbreitung von Doller in einem größerem Gebiet der NWPf und unter den Galizienpfälzern, bei denen der Übergang t>1 sonst kaum bekannt ist. Wenn nicht von einer mhd. Nebenform *toler ausgegangen werden kann, so müßte angenommen werden, daß t>l zumindest in diesem Wort schon zeitig im 18. Jh. eingetreten ist und früher weiter verbreitet war als in der Gegenwart. — Südhess. I 1612; RhWB Rhein. I 1427; LothWB Lothr. 94; ElsWB Els. II 729; Bad. I 520.