Wörterbuchnetz
Netz-Navigator
 
 Lexer krenke (Bd. 1, Sp. 1720)   RhWB Kränke (Bd. 4, Sp. 1374) 
 NLexer FindeB krenke stf. (BMZ I. 875a)schwäche, schwachheit, geringheit, mangelhaftigkeit Parz. daʒ bringet mir die krenke Hadam. 234. 142. vernemt an ir krenke wie ir dît Helbl. 2,1247. der werlte freude k. Neidh. 66,29. aller koste k. j.Tit. 5498. vgl. 1859. 4875. 5283. 6026 ; teil des leibes zwischen rippen u. hüfte Wolfr. ;

 

 Kränke, Kränkde Allg., u. zwar -ęŋk [-ŋkə, –ŋdə OBerg]; doch -ęŋgt Merz, Saarbg, Trier, Bitb [-i-], Koch, Prüm, Malm, SMonsch; -ŋdə Eusk, Köln (u. -ŋk), Bergh, Dür, Jül, Aach, Monsch, SNfrk bis Geld-Pont, Mörs-Birten, dann rrhn. MülhRh, NBerg f.: 1. Pl. dazu -ə(n) jede Krankheit; dat as en bis (böse) Kr.; den hot de Kr. of em Leif, — en Kr. övver sech, — hat en bis Kr. ankregt; de Kr. os op der Kihr; de Kr. hat de Kihr die Gefahr ist vorüber Allg. im Geb. von Kränkt (daneben Krankhet), im übrigen Geb. mehr letzteres Wort, während Kr. nur noch von alten Leuten gebraucht wird. RA.: En hot honnert Kr.ən on äm (einem einzigen) Dag Saarbg. De Reichmannskr. on de Ärmerleitsschold es der Welt bekannt Saarbg-Faha. Op Fraulecktskränkten on Hondslämden (-lahmheit) stellt (get) mer net vill Prüm-Ihren. — 2. Sg. t. a. eine bestimmte Krankheit. α. bei Menschen; de Herzkr., de Brostkr.; bes. die Fallsucht, en de Kr. fallen; op der Stross kräg ene Mann de Kr. Allg.; fallende Kr. Saarbg-Körrig, Bitb, Prüm-Kopp Reuth Sevenich, Daun-Lissing, Malm-Schoppen, Schleid-Wollseifen, Bo-Alfter Mehlem, Jül-Bourh, Selfk; de kodd (böse) Kr. Dür-Stdt, — de wide (wütende) Kr. Kreuzn; Seuche, bes. Schwindsucht WMosfrk; Kinderkrämpfe, an de Kr. falen Bitb, NBerg, Ruhr, Mörs, Geld; Nervenkrankheit Gummb; de kal Kr. kaltes Fieber Dür; de ful Kr. Faul-, Trägheit Rip. RA.: De hot die Kr. en er ist witzig Goar-OWesel; der Bu hat die Kr. em Leib ist ein durchtriebener Schlingel Saarbr. Hen hät de fresse Kr. on de leie (liegende) Plog (Plage) der Faulenzer Schleid-Dreiborn. E hät de Kr. em Portmannee er hat kein Geld Rip. We süff (säuft) wie en Sänk, de krit de Kr.; we friss wie en Der (Tier), de krit se noch ehr Köln-Stdt, Jül. — β. bei Tieren, Krämpfe NBerg, Ruhr, n. Ruhr, Klev, Geld, Mörs; Staupe bei Hunden, Tollwut Allg.; Schwindsucht bei Katzen Allg. — γ. bei Pflanzen, Peronospora am Weinstock Ahr; de Haverkr. Monsch. — δ. dat Dinge het de

[Bd. 4, Sp. 1375]
Kr. gekrigt ist entzwei Kobl-Bend, Allg. — b. in Flüchen, Verwünschungen; Kotz Kr.! Simm, Mörs; Mord Kr.! Köln-Stdt; Donner Kr.! Trier-Schleidw, MülhRh-Overath. — Krie de Kr.; hättschte de Kr.; do sollschte (doch) de Kr. krieə; nau krie (mer) doch de Kr.; datschte nore de Kr. kriescht; deich soll de Kr. holle! hol dich der Teufel, scher dich; oft ist diese Verwünschung so abgeschwächt, dass sie nur als Ausruf der Verwunderung gilt, och, krie de Kr., es dat wohr! Rhfrk, Allg.; hall's Maul on kreij de Kr.! Nahe; krie neinonneinzig Kr.! Birkf-Oberst; krie de wide (wütende) Kr.! Kreuzn, — de widig Kr.! Kobl-Vallendar; krie de Kr. un reit die Poss! Simm-Laufersw, Birkf, Dür; de Kr.; do soll doch de Kr.; dat dech de Kr.! Rip; ei, die Kr.! Nahe. Ech hauen dech, datste de Kr. kris! Rip, Allg. — Mer kennt jo grad de Kr. krieə! vor Ungeduld, Verzweiflung, Ärger Rhfrk, Allg.; mer soll de Kr. krige; et es, öm (för) de Kr. ze kr.! Rip, Allg.