tuom, stmn.tuom, stm.tuom-brobest, stm.tuom-probest, stm.tuom-brobstîe, stf. swf.tuometuomerîe, stf.tuom-hërre, swm.tuomhërren-pfrüende, f.tuom-kirche, stf.tuom-lich, adj. in vertuomlich.tuom-mül, stf.tuomnisse, stf. in vertuomnisse.tuom-pfaffe, swm.tuom-probest, s. tuombrobest.tuom-schaft, stf.tuom-stift, stn.tuom-tëchan, stm.tuom-voget, stm.tuom-vrouwe, swf.tuon, s. tuomtuon, v. an.tuon, stn.tuonder, s. doner.tuonen, s. tuon.Tuonouwe, n. pr.Tuonowe, n. pr.Tuonawe, n. pr.tup-ber, stn.tûpel, stn.tûpeler, stm.tupfen, stm. n.tupfen-market, stm.tupflîn, stn. s. topfe.tupf-stein, stm.tuppel, s. tübel.tuppen, s. tupfen.tür, stf.türe, stf.tûr, s. tiurtûr, stf.tûre, stf.tür-angel, mf.tür-bant, stn.turc -kes, flex. kes stm. vgl. torkeln, turm.Turc -kes, flex. kes stswm.Türke, flex. kes stswm.Turke, flex. kes stswm.tûrde, s. tiurde, tûr, tiurde.tûre, s. tiurde, tûr, tiurde.tûren, s. tiurde, tûr, tiurde.türe, s. tür;ture, s. tür;türel, s. türlîn.türelîn, s. türlîn.turen, s. turn, dûren, tiuren.tûren, s. turn, dûren, tiuren.tûren, swv.türenlîn, s. türnlîn.tür-geswelle, stn.turggîs, s. türkîs.tür-hâke, swm.tür-hüeter, stm. vgl. torhüeter;tür-hüeterinne, stf.tür-huote, stf.tûrin, stm.Türke, s. Turc;Turke, s. Turc;türke, swm. vgl. turkeman.türkel, stm. s. v. a. türkîs,Turke-lant, stn.türkel-tûbe, s. turteltûbe.turke-man, stm. s. v. a. türkeTürkîe, stf. n. pr.turkîs, stm.turkîs-borte, swm.türkisch, adj.turkópel, stm.turkopelier, stm.turkoys, s. türkîs.turkoyte, swm. s. v. a. turkopelturlen, swv. türmelntûr-lich, s. tiurlich;tûr-lîche, adv.türlîn, stn.türlîn-sperrer, stm.turloye, swm.turm, s. turn.turm, stm.türmel, stm.turmel, stm.türmel, adj.turmelic, adj.türmeln, swv.turmeln, swv.türmeln, stn.türmelunge, stf.türmen, swv. s. v. a. türmelntürmic, adj.turmîs, stn. | tuom stmn. (BMZ III. 133b) md. tûm dûm, tôm dôm, abgeschliffen dûn ( Lexer vürstentuom ) —: macht, herrschaft. des keisers tûm behalten Alsf. G. 4359. sun, der nâch vater tôd landes tûm ( var. tûn) solde treiben und auch haben Christ. s. 100 ; würde, stand, lebensverhältnisse: kristenlîcheʒ t. = kristentuom Ssl. 252. küniglich tûm = künectuom Lcr. 250,41 ( 1507 ) ; würde, besitz, eigentüml. zustand: gip von dîner gnâden tuome mir dînes lobes anevanc Msh. 1,68 a ( od. zum folgd. tuom gehörend? ), s. die zalreichen composs. mit tuom; urteil, gericht: tûmes, dûmes, tômes tac, jüngster tag Roth. R. 799. 3610. 4286. 540. dômes dach Karlm. 82,23. gt. dôms zu skr. dhâman ( nhd.sitz, heimat, macht, würde, gericht etc. ) von skr. dhâ nhd.setzen, stellen , gr. τίθημι Fick 2 101. 776. Curt. 3 238. Gsp. 113. vgl. tuon.
FindeB tuom stm. (BMZ III. 133a) daʒ t. Loh. Germ. 3,362. md. tûm, dûm —: bischöfl. kirche, stiftskirche, dom, cathedralis ecclesia, matricula Dfg. 106 c . 351 b . Nib. Mai , Lieht. Konr. ( Al. 1326. Silv. 93 ). Jüdel , Myst. der oberste tuom in Prag Chr. 4. 59,1. ûf dem tûme Ernst 3634. in den t. gên Serv. 388. Ga. 2. 628,341. er gienc in daʒ tuom Loh. 3065. 471. er wart in daʒ t. getragen ib. 7605. von im daʒ t. mit wîhe wart beregenet ib. 7596. in dem tuom ein messe lesen ib. 3455. zeime tuome ein metten singen j.Tit. 5562. den singôʒ an ziehen zuo dem tuome Ga. 2. 627,305. tumb Chr. 1. 400,16. 408, 4; 5. 56,1. si brâchten die lîch zû dem dûme Elis. 5734. bildl. die habent ir pfruond' in aller êren tuome Msh. 2,143 a ; domstift, collegialstift: iegleicher tuom, dâ ain pischof weisel ist der kôrherren Mgb. 294,1. halber tumb weltlîcher kôrherren Mb. 5,525 ( 1436 ). — ahd. dôm aus lat. domus.
FindeB tuom-brobest tuom-probest stm. (BMZ I. 261a)domprobst Loh. 3245. Helbl. 2,829. Ga. 1. 194, 48 (tômprobst Ls. 2,638 ). Berth. 38,26. 40,14. 41,22. Mgb. 206,8. Md. ged. 4,17. 138. Ssp. 1. 2,1. N. v. B. 328. Mb. 38,148. 158 f. 517. 41,186. 195 ( 1296 — 1345 ). Kopp 112 1311 . Chr. 1. 93,12; 5. 60,15 ;
FindeB tuom-brobstîe stf. domprobstei Miltenb. stb. 19 a . Rta. 1. 284,26. 28. 31. tûmprobste swf. ib. 285,3. tuome sô im diu tunewengel unde die tuomen enphallent Pf. arzb. 2,4 d . tuomerîe stf. thûmerei, domherrenwürde Dür. chr. 695. thummerye, canonia Dfg. 95 c . NLexer FindeB tuom-hërre swm. domherr, canonicus, matricularius Dfg. 95 c . 351 b . Msh. 2,218 b . Theoph. 21. 40. Ga. 2. 629,369. 77. Mb. 38,386. 40, 187. 219 f. ( 1307. 38 ). Chr. 1. 57,3. 93, 11; 11. 502,5. tumbherre ib. 5. 22,33. dûmherre Rta. 1. 295,10. duome herre N. v. B. 116. tûmeherre Jen. st. 72. tuomhërren-pfrüende f. canonia Dfg. 95 c . tuom-kirche stf. cathedralis ecclesia, matricula Dfg. 106 c . 351 b . tuom-lich adj.in Lexer vertuomlich.
tuom-mül stf. herrschaftl. müle Gr.w. 1,188. | |