Wörterbuchnetz
Mittelhochdeutsches Handwörterbuch von Matthias Lexer 
 
spruch bis sprüngel (Bd. 2, Sp. 1120 bis 1122)
 
spruch, stm.
spruch-brief, stm.
sprüchelîn, stn.
spruch-liute
spruch-man, stm.
sprüeʒe, swm. in spiegelsprüeʒe.
sprûg, s. spriu.
sprûger, s. spriu.
sprunc -ges, flex. ges stm. vgl. sprinc.
sprung, flex. ges stm. vgl. sprinc.
sprundel, s. sprindel.
sprunge, adj. in gransprunge hôchsprunge
sprüngel, stn.
sprunkelëht, adj. s.  v.  a. sprinkelëht
sprünkelëht, adj. s.  v.  a. sprinkelëht
sprûsen, s. prûsten.
sprûtz, s. spriuʒe;
sprütze, s. spriuʒe;
sprütze, swf.
sprützen, swv.
sprûwe, s. spriu.
spruʒ, stswm.
spruʒʒe, stswm.
sproʒ, stswm.
sproʒʒe, stswm.
sprûʒen, s. sprieʒen.
spruʒ-val, adj.
sprüʒʒel, stm.
spüelach, stn.
spüele, stn. s.  v.  a. gespüele.
spüelen, swv.
spüel-gelte, f.
spüel-keʒʒel, stm.
spüel-napf, stm.
spüel-waʒʒer, stn.
spûen, s. spîwen.
spûgen, s. spîwen.
spûl-, s. spüel spuol
spulc -ges, flex. ges stm. in gespulc;
spulgen, swv.
spün-bette, s. spanbette.
spüne, stf. n.
spune, stf. n.
spünne, stf. n.
spunne, stf. n.
spünec, adj.
spünne-bruoder, stm.
spünnen, swv.
spünne-verhelîn, stn.
spünne-widerîn, adj.
spun-runst, vgl. spinrust.
spunt, stswm.
punt, stswm.
-e, stswm.
spunt-hol, stn.
spunt-holz, stn. s.  v.  a. spunt
spunt-loch, stn.
spunzenieren, stn. s.  v.  a. sponsieren
spunzieren, s. sponsieren.
spunz-wërc, stn.
spuole, swstm.
spuol, swstm.
spuolen, swv.
spuoler, stm.
spuol-geziuc, stm. stn.
spuol-gezouwe, stm. stn.
spuol-îsen, stn.
spuol-man, stm.
spuol-seil, stn. stf.
spuol-sproʒʒe, swm.
spuol-wurm, stm.
spuol-ziuc, stm.
spuon, s. spanen.
spuon, vb.  an.
spuot, stf.
spuot, adj.
spuotic, adj. swv. in vramsp
spuotigen, adj. swv. in vramsp
spuowen, s. spîwen.
spür, stn. f. s.  v.  a. spor,
spur, stn. f. s.  v.  a. spor,
spüren, s. spürn;
spurer, stm.
spur-galze, s. spargolze.
spurge
spur-halz, adj.
spür-hunt, stm.
spurkel, f.
spurkel-mânôt, stm.
spürn, swv.
spüren, swv.
spürn, stn.
spürnen, swv.
spür-ouge, swn.
spurzâte, f.
spürzeln, s. spirz
spürzen, s. spirz
spurzel-wërc, stn.
spût, s. spuot, s. spiutzen.
spûtzen, s. spuot, s. spiutzen.
 FindeB spruch stm. (BMZ II2. 538b)was gesprochen wird, wort, rede, spec. vom schönen dichterischen ausdrucke gebraucht. allgem. ( do manic guoter spruch geschach, die in schimpfe eineʒ gein dem andern sprach Loh. 1014. die vrowen mit süeʒen sprüchen rîch kunden schôn enpfâhen den künic ib. 1664. wære ich nû an sprüchen wîs Ulr. Wh. 177 c . schalc in sînem munde wundebernde sprüche treit Konr. lied. 25,14. ir sint bœser sprüche rîch und scheltent mînen herren Ls. 2. 525, 773. nieman sol daʒ rechen ob ich hôhe sprüche hân Msf. 146,36. swenn ich vor ir stân und sprüche ein wunder vinde Msh. 1, 126 a . der wil sich mînen süeʒen sprüchen leiden ib. 2,30 a . mit swinden sprüchen ûf einen bicken ib. 332 b . sprüch und rîme beider bin ich ungewaltic Reinfr. B. 12750. ir lob ersprengen mit spruchen Elis. 57 ); nicht gesungenes kleineres gedicht Ms. Beh. nû hœret den sprüchen Helmbr. 1651. lieder oder sprüche Ab. 1,53 ; ausgezeichneter ausspruch, sinnspruch, sentenz Mgb. Myst. Rsp. ; sprichwort Iw. Walth. Frl. ; zauberspruch: der walt erkrachen begunde vor ir sprüchen Troj. 10539 ; richterlicher od. schiedsrichterl. ausspruch Halt. 1709. Hadam. 521. Chr. 10. 254,19. Mw. 370 1391. Rcsp. 1, 28 ( 1388 ). Schm. Fr. 2,700 ( 1459 ) ; anspruch, rechtliche forderung od. klage Halt. 1709. zuo einem spruch setzen, gewinnen Mh. 2,683. Uschb. 2, nemen Chr. 2. 123,8. 10. 124,16. 134,6 etc. — zu sprëchen.
 
 
spruch-brief stm. schriftl. entscheidung des richters od. schiedsrichters Mw. 370 1391 . Rcsp. 1,28 ( 1388 ). Mone z. 4,199 f. Chr. 5. 420,7; 10. 254,16. Oest. w. 282,14.
 
 FindeB sprüchelîn stn. dem. zu spruch. der kunde manger hande sprüchelîn vinden nâch getihten Ls. 1. 537,34.
 
 spruch-liute Teichn. C. 208 a . Ukn. 488 1379 . Mh. 2,769. pl. zu
 
 
spruch-man stm. schiedsrichter, arbiter Dief. n. gl. 31 a . Voc. G. 180 a .
 
 sprüeʒe swm.in Lexer spiegelsprüeʒe.
 
 
sprûg sprûger s. Lexer spriu.
 
 
FindeB sprunc flex.-ges sprung stm. (BMZ II2. 546b) pl. sprunge u. sprünge: sprung, saltus Dfg. 509 b . allgem. ( den spr. erheben Aw. 3,217. manegen frischen spr. treten Helbl. 5,13. ob si gerne einen spr. tete Ls. 1. 501,33. ze sprunge stân Msf. 117,30. Jüngl. 234. 986. ir sprunge wâren wîte Laur. 1575. item 2 guldîn darumb ze springen ainen sprung in die wîte S.Gall. ord. 197. von sprunge gesenket wart sîn sper Lieht. 184,26. bildl. ûʒ dem leben in den tôt tet vil maneger einen spr. Dan. 5170. do ir lop in sprunge flouc Msh. 1,205 a . mîn sin was hôch in sprüngen ib. 2,14 a . so stât mîn herz in sprüngen hô Ls. 1. 55,26 ); sprung eines tieres, bes. galopp des pferdes, allgem. ( lêbarten sprunc Pass. 315,2. daʒ ros an manegen sprungen spranc Crane 1479. sîn ors vil kleiner sprunge spranc Lieht. 208, 23. in sprunge gên Troj. 3793. die ros in sprungin giengin Roth. R. 2642. 4964. Rul. 272,23. zusammengezogen ensprunge Eracl. 4731, ensprungen Lanz. 2989 ); das hervorspriessen Frl. fl. 12,24, ursprung, quell: mir ist unbekannt ir schînes sprunc Lieht. 1,19. waʒʒer daʒ ûʒ von sprunge gât, vom quelle kommt Msh. 2,230 b . von sprunge gên, anheben, beginnen Üw. H. 162, ebenso von sprunge varn Dietr. 3238, auch zur bezeichnung für die jugend s. zu Dietr. a. a. o. ). vgl. Lexer sprinc. — zu springen.
 
 
sprundel s. Lexer sprindel.
 
 
sprunge adj.in Lexer gransprunge , Lexer hôchsprunge ;
 
 
sprüngel stn. (BMZ II2. 548a) dem. zu sprunc Helbl.