Wörterbuchnetz
Mittelhochdeutsches Handwörterbuch von Matthias Lexer 
 
nâhe bis nâhen (Bd. 2, Sp. 18 bis 20)
 
nâhe, adv. vgl. nâch u.vgl. nâhen adv.
næhe, adj. s.  v.  a. nâch,
næhe, adv.
næhe, stswf.
næhe, swf.
næhede, stf.
næhe-lîchen, adv.
nâhe-ligenheit, stf.
nâhen, adv. s.  v.  a. nâhe: vgl. nâhent;
nâhen, swv. vgl. nâhenen;
nâhen, stn.
næhen, swv. vgl. næhenen.
næhen, s. næjen.
næhe-nâlde, swf.
næhende, stf.
nâhene, adv. s. nâhen;
nâhenen, swv. s.  v.  a. nâhen.
næhenen, swv. s.  v.  a. næhen.
nâhen-kristen, m.
næhen-lîche, adv. vgl. nâchlîche, nâhentlîche.
nâhent, adj.
næhent, adj.
nâhet, adj.
nâhent, adv. s.  v.  a. nâhe, nâhen:
nâhet, adv. s.  v.  a. nâhe, nâhen:
nâhentec, s. nâchwendec.
nâhent-lîche, adv. vgl. næhenlîche, vgl. nâchlîche.
nâher, s. nâch, nâhe;
næher, s. nâch, nâhe;
næhern, swv.
nâhet, stf. s. nât.
nâhet, adj. adv. s. nâhent;
næheten, swv.
næhic, adj.
næhner, s. nâhen.
nähper, s. nabegêr.
naht, stf.
naht, stm.
naht-arbeit, stf.
naht-bar, s. nâchbûre.
nahtbaur, s. nâchbûre.
naht-behalde, stf.
naht-belîp, stmn.
naht-blicz, stm.
naht-brant, stm.
naht-brenner, stm.
naht-brôt, stn. vgl. nahtleip.
naht-brût, stf. vgl. nahthulde, vgl. nahtvar, vgl. nahtvrouwe, vgl. nahtweide.
naht-diep, stm.
nahtec-heit, s. nehtecheit.
nahte-gal, stswf.
nahtegale, stswf.
naht-einigunge, stf.
naht-einunge, stf.
naht-eise, stf. vgl. nahtvorhte.
nahten, swv.
nähten, adv. s. nehten.
nähtint, adv. s. nehten.
nahten-galle, s. nahtegal.
nahtes, adv. s. naht
naht-etzen, stn. vgl. nahteinigunge, nahtweide;
naht-ëʒʒen, stn.
naht-ganger, s. nahtgenger.
naht-gebërc, stn.
naht-gëlt, stn.
naht-gênde, stm.
naht-gengel, stm.
naht-genger, stm.
naht-gesanc, stmn.
naht-geschelle, stn.
naht-gesihte, stn.
naht-geswulst, stf.
naht-gewant, stn.
naht-glîmel, stn.
naht-got, stm.
naht-grabe, swm.
naht-gruobe, swf.
naht-gürtel, stm.
naht-horn, stn.
naht-hirte, swm.
naht-hûbe, swf.
nâht-hüeter, stm.
naht-hulde, swf. s.  v.  a. nahtbrût, s.  v.  a. nahtvar, s.  v.  a. nahtvrouwe, s.  v.  a. nahtweide
naht-hunger, stm.
naht-huoste, swm.
naht-huote, stf.
nahtig, s. nehtec, s. nehten.
nähtig, s. nehtec, s. nehten.
nahti-gal, s. nahtegal.
naht-imbîʒ, stm.
naht-iule, swf.
nahtûle, swf.
nâchtl, s. nâchteil.
naht-lâge, stf.
naht-lanc, adv.
naht-leip, stm.
naht-lich, s. nehtlich;
naht-lîcheit, stf.
naht-lieht, stn.
naht-lûʒer, stm.
 NLexer FindeB nâhe adv. (BMZ II. 285b)(BMZ II. 287b) contr. nâ, comp. nâher, næher, contr. nâr ( Msf. 123,8. Gr. Rud. 24,3. Albr. 7,64. Karlm. 258,38. Pf. üb. 7,368. Ssp. 1. 15 ), nêr Rothe Elis. 2066, sup. nâhste, næhste, contr. nâst, næst, nêst —: nahe, allgem. u. zwar: nahe, in der, in die, aus der nähe räuml. ie nâher und nâhe Msh. 2,334 a . dar nâher! Helmbr. 1874. verre unde nâhe quâmen ûʒ allen deme lande lûde Elis. 9322. nâhe geborn, verwant Pf. üb. 173,11. 21 , zeitl. nâhe bî der selben zît Elis. 4195. n. bî der stunde ib. 4575. n. in dem jâre ib. 5018. nêhst, nächstkünftig Chr. 1. 440,20 ; n. in, eng eingeschlossen, fest u. tief a.Heinr. 521 ; in innerlich tief berührender, namentl. verletzender, schädlicher weise ( nâhe gândiu riuwe Lanz. 7507. er tuot mir wê sô nâhe als ich im liebe trage Msh. 3,321 b . n. gân, ligen mit dat. Msf. 46,21. 195,31. Troj. 17768 ; genau, nahe ins auge fassend, deutlich Walth. Trist. Pass. ; beinahe, fast Pass. ; wolfeil, billig, nôhe geben Germ. 3. 412,24. nâhe veile Ab. 1,353, comp. næher, nâher, wolfeiler Amis L. 1772. Dür. chr. 763 a . Chr. 2. 311,30; 5. 162,9. 276,28, contr. nâr Eracl. 591. 658. sup. nêchst, nêst, billigst Chr. 263,5. 88,34, vgl. Lexer nâch u.vgl. Lexer nâhen adv.;
 
 
FindeB næhe adj. (BMZ II. 293a)s. v. a. Lexer nâch, nahe Flore 5651. j.Tit. 5896 ;
 
 
næhe adv. nahe. md. nêhe Elis. 5296 ;
 
 
FindeB næhe stswf. (BMZ II. 293b) md. nâhe, nêhe, contr. nâ, nê: die nähe, vom orte Herb. Jer. bî Ravensburc ein klôster lît, der Podemsê mit næhe eʒ kan erreichen Loh. 3336. swaʒ diu næhe im vürsten het gezeiget ib. 5106. der wære lieber Indîâ gewesen in der næhe ib. 5507. komt uns der keiser in die næhe ib. 4002. eteslîcher was im doch in guoter næh (: geschæh) ib. 5175. tougen spehen in rehter næhe Msh. 1,113 a . ob er keiner næhen in iergen hæte gesehen Alexius 132,1035. Elis. 4192. an dîner ougen nêhe Pass. 387,39. daʒ ich in rechter nêhe mit ougen sî gesêhe ib. 123,11. in offelîcher nêhe vor mînen ougen ib. 127,46. er wolde dâ hin komen an eigenlîcher nêhe ib. 378,56. in die nêhe kumen ib. 6,93, loufen 331,69. do gwan mir aine an ain nechen Fasn. 322,14 ; von der zeit Herb.
 
 næhe swf. s. v. a. nâwe, næwe. md. nêhe: als Claus die nêhen zu Castel ( bei Mainz ) versûmet hât Frankf. brgmstb. 1460 vig. III. p. Valent.
 
 FindeB næhede stf. (BMZ II. 293b)nähe, md. nêhede Griesh. denkm. 11, nêhde, nêde Jer. vgl. næhende.
 
 
næhe-lîchen adv. (BMZ ib. )beinahe Nib. 1980,4. md. nêhelîchen PuS. 60 c .
 
 nâhe-ligenheit stf. das naheliegen Myst. 2. 392,13.
 
 FindeB nâhen adv. (BMZ II. 284b) gekürzt aus nâhene (BMZ II. 294a) Gen. s. v. a. Lexer nâhe: nahe ( nâhen bî im Gen. D. 94,35. in dem gou dâ bî nâhen ib. 101,28. nâhen und wîten Exod. D. 143, 35. nâhen und verre Dietr. 2324. Mgb. 238, 33. n. pei, zuo ib. 9,14. 77,34 etc. sô nâhen bei uns Chr. 1. 441,3. der wec dem stein nâhen gie Kindh. 79,67. kumt im der wirt sô nâhen Albr. 1,1019 ); n. in, eng eingeschlossen, fest u. tief Lieht. 45,16 ; in innerlich tief berührender, namentl. verletzender, schädlicher weise ( nâhen sprechen Büchl. 1,1459. Msf. 187,23. j.Tit. 2458. Krone 2440. ein teil mir al ze nâhen gât Roth denkm. 51,90 ); beinahe, fast Myst. Such. vil nâhen Mgb. 158,1. 202,32 u. o.; comp. næhner, näher: mirst leit, deich dir niht næhner noch bin bî gelegen Otn. A. 466. næchner Hätzl. 2. 54,113 ; nähner, wolfeiler Chr. 5. 242,4. vgl. Lexer nâhent;
 
 
FindeB nâhen swv. (BMZ II. 294a) prät. nâhete, nâhte; contr. nân, prät. nâte: nahen, sich nähern intr. Wwh. Pass. da sî begunden nâhen in jêmerlîchem schalle Elis. 5960, mit dat. Nib. Iw. Parz. ir unheil nâhet in dô Gen. D. 14,3. 18. dâ nâhet in daʒ zît Kchr. D. 27,31. liebe mêre ir nâchten Ernst 5269. dem stade ich ie baʒ nâte Albr. 14,66, mit präp. zuo Nib. dô Jacob ze dem tôde nâhete Gen. D. 105,17. zuo dem urfär n. Mgb. 182,24 ;— unpers. mit abhäng. s. eʒ nâhet, daʒ ich scheiden muoʒ Msh. 1,211 b , vgl. Msf. 95,5. dâ von sô nâhet, daʒ ir im werdet heimlich Flore 4819, mit dat. Leys. do eʒ im bôse nâhte Flore 5150. iʒ nâhet mir zuo dem tôde Kchr. D. 29,25 ;— refl. nu sich die zît ist nâhen, daʒ Pass. 99,71. sich n. zuo Geo. Gen. D. 13,12. Wg. 1190. mit ge-, vgl. Lexer nâhenen;
 
 
nâhen stn. (BMZ ib. )das nahen Nib. ;