spëhe, stf.spëhen, stv. I, 1.spëhen, swv.spëhen, stn.spëhendic, adj.spëht, stm.speht, stm.spehten, swv.spehten, stn.spehter, stm.Spëht-hart, stm.Spëhtes-hart, stm.spehtic, adj. in überspehtic.spëhunge, stf. in ûʒspëhunge.speich, m. f.speiche, m. f.speiche, swf.speichel, swstf. vgl. speich;speicheln, swv.speicholter, stf. swf.speien, swv.spei-katze, f.spei-rede, f.spei-vogel, stm.spei-wort, stn.spël -lles, flex. lles stn.speldig, s. spaltic.spële-man, s. spilman.spëlgen, stv. I, 3.spëling-boum, f.spëllen, swv.spël-mære, stn.spëln, s. spiln.spëlte, swf.spëlte, f.spëlze, f.speltel, stn.spëlter, m. f.spilter, m. f.speltic, s. spaltic;spelticlich, in vierspelticlich.spelunke, swf.spëlze, s. spëltespen, stf.spên, s. spân, spëhen.spêne, s. spân, spëhen.spënâlde, s. unter spënel.spëndære, stm.spënde, stswf.spëndel, s. spënel, s. spënelincboum.spëndel-boum, s. spënel, s. spënelincboum.spënden, swv.spënder-ambet, stn.spëndiere, swm. s. v. a. spendære.spënel, f.spënelinc, stm.spinlinc, stm.spillinc, stm.spënelinc-boum, stm.spenen, swv. s. v. a. spanenspenge, stn. s. a. a. gespengespengel, stm.spengelëht, adj.spengeler, stm.spengler, stm.spengelîn, stn.spengel, stn.spengeln, swv.spengen, swv.spengunge, stf.spen-kar, stn.spenne, stn.spennen, swv.spennic, adj.spennic, adj. s. v. a. spænec.spennisch, adj.spêns-grüen, s. spângrüen.spenst, stfn. s. v. a. gespenst,spenstec, adj. in gespenstec, widerspenstecspensten, swv. in entspensten.spen-sû, stf. s. v. a. spenvarchspen-swînlîn, stn.spënt, s. spënde.spënt-bier, stn.spënt-korn, stn.spënte, s. spënden.spen-varch, stn.spen-vihe, stn.spër, s. spör, spâr, sperre.sper, s. spör, spâr, sperre.spër, stn.sperbære, s. sperwære.spërbirn-boum, stm. s. v. a.spër-boum, stm.spër-brëchen, stn.spër-bruch, stm. vgl. spërkrach.sperc, m. f.sperke, m. f.sperche, m. f.spêre, s. spære; | NLexer FindeB spëhe stf. (BMZ II2. 496b)prüfendes, aufmerksames betrachten, untersuchung, erforschung, kundschaftung, aufpassen, lauer Trist. Geo. Troj. den dunket des nâch sîner spehe, wie er ein michel ros sehe Lanz. 8109. diu krâ mûset umb und umb mit spehe Mf. 133. sô ist her Walther in der selben spehe Wartb. 79,6. sîn spehe wachet dir ze schaden Msh. 2,221 b . ich hüete mich vor ir spehe ib. 1, 117 a . die minnegernden, die sich durch wîp der spehe wol underwunden j.Tit. 4016. swer den andern begrîfet an der spehe Augsb. r. M. 175,22. wer spech oder lâgenen ûf den andern hât S.Gall. stb. 4,118. 294. Chr. 5. 50,25. man sant ain späch ûf in ib. 4. 106, 5. also dasz sie spech hetten, wann das volk ausz der stat züeg, dasz sie die strasz verlegten ib. 3. 150,6 ; persönl. die kundschafter Gudr. 730,1. sô schaffe dû dîne spê Rul. 90,13. an die stat brâhte sie diu spê (: ê) Dietr. 3251. seiner veint spech dô lag Ot. 488 a ; was erschaut wird: an im lît der sælden spehe alles das, was das glück nur erspähen kann Parz. 164,15 ;
spëhen stv. I, 1. (BMZ II2. 496b)sehen, zu folgern aus spëhe, spahen, spæhe. zu skr. spaç nhd.schauen , gr. σκέπτομαι , lat. specio Curt. 3 159. Fick 2 215. 912 ;
FindeB spëhen swv. (BMZ II2. 497a)schauen, betrachten ( suchend od. kundschaftend, beurteilend od. wälend ). abs. a.Heinr. Walth. Parz. Ms. dâ frou Melde spehent gât Lieht. 47,29. wir wellen baʒ besên die burg und noch furbaʒ spên Ernst 2304. mit den augen sp. Nib. 549,1. mit dat. als mir diu ougen kunnen sp., mit prüfung der eignen augen Parz. 404,8 ; oder mit untergeord. s., allgem. ( niht spehen unnütze spahte Berth. 500,16. dise zwên vür wâr man bî den besten speht Loh. 4152. 5235. ich spehte die gelegenheit der rîterlîchen arbeit Wwh. 287,23. ein bœse man phlegt ze sp. ein guote rede Wg. 134. diu wunder wolte er gerne sp. Goldem. 4,12. so beginnet ir denn fröude sp. Virg. 1092, 13. wer die üppichait wil sp. diser welt Vintl. 377. gût und bôse dinge spên Schb. 330,11. do sant er botten dar, daʒ sy die statt spechetind Hb. M. 261 ); refl. dîn nâher sehen spehe sich Msh. 2,355 a . sich sp. sehen lâʒen Troj. 17089. — mit an, nâch, ûf, umbe, ûʒ, be-, ent-, er-, ge-, ver-;
FindeB spëhen stn. durch spehen noch durch melden Lieht. 393,15. 407,28. Karlm. 12,40. 15, 35. dieplich spehen Renn. 14123 ;
spëhendic adj. (BMZ II2. 497b)prüfend, sich auf etw. verstehend Frl. ml. 29,5. FindeB spëht stm. (BMZ II2. 490a)specht, graculus, merops, picus Dfg. 267 c . 358 c . 433 c . Msh. 2,139 a . hân ich iu den speht erschoʒʒen? Hpt. 6. 501, 160. md. specht Albr. 33,447. — vgl. Kuhn 4,12. 6,349. 15,377 f. .
speht stm. (BMZ II2. 475a)schwätzer Jüngl. 591. — zu spahen, spaht;
NLexer spehten swv. (BMZ ib. )laut sprechen, schwatzen Ls. Wolk. dâ ich sî hôrte spehten mit zühten sunder brehten Heinz. 103,83. wie laut sie spächt Ring 20 b , 36. — mit ge-;
spehten stn. (BMZ ib. )Griesh. Ls. ( lies 1. 563,152). Ring 42 d , 15 ; spehter stm. (BMZ ib. )schwätzer Berth. 448,25. Spëht-hart Spëhtes-hart stm. (BMZ II2. 490b)waldgebirge, worin viele spechte sind: Spessart. Spehthart Helmbr. 37. Spehteshart Kchr. 18422. Parz. 216,12. Troj. 25172. Spehtshart Nib. Wwh. j.Tit. 3474. bei Förstem. altd. namenb. 2,1287 schon 1000 die contr. form Speshart, woraus nhd. Spessart entstanden ist. | |