brosmelîn, stn.BRÔT, stn.bëtelbrôtbërnbrotbîebrôtbotenbrôtbëtenbrôtengelbrôthaberbrôthalpbrôthimelbrôthofbrôtkusbrôtliutbrôtmannabrôtmorgenbrôtôsterbrôtschœnbrôtsûrbrôtswarzbrôttellerbrôtvorbrôtweiʒbrôtwibelbrôtbrôtbancbrôthûsbrôtbeckebrôtbeckerbrôtbeckerinbrœte, swv.brœtelære, stm.BRÖUC, stm.bröuchûsBROUCHE, swv.BRÛCHE, swv.gebrouche, swv.gebrouchlich, adj.BRÖUWE, swv.BROƷƷEBRÛBrubant, geogr. name.BRÛCHEBRÛCHE, swv.brûche, adj.gebrûche, swv.ungebrûchegebrûchunge, stf.gebrûchlich, adj.BRÜCKEBRUCKE, st. swf.BRÜCKE, st. swf.BRÜGGE, st. swf.schifbrückeslagebrückeswërtbrückevalbrückebrucker, stm.brucke, swv.brücke, swv.gebrücke, swv.BRÜEJE, swv.brüeje, f.brüende, stf.verbrüejebruot, stf.brüete, swv.gebrüete, swv.gebruote, stn.erbrüete, swv.verbrüete, swv.bruotec, adj.bruotesal, stn.brüetesal, stn.BRÜEL, stm.BRÜELE, swv.BRÜEVEBRÜGEL, stm.BrumbâneBRUMMEBRÛN, adj.purpurbrûn, adj.spiegelbrûn, adj.vîolînbrûn, adj.witschenbrûn, adj.brûnlûterbrûnvarbrûne, stf.brûne, swv.briune, stf.briune, swv.brûnese, swv.brûniere, swv.brûnât, stm.brûnît, stm.BrünhiltBRUNNE, swm.galgbrunnejuncbrunneküelbrunnequëcbrunne | Lexer FindeB brosmelîn stn. dimin. von brosme. myst. 1,374,28. Lexer FindeB BRÔT stn. brot. er bat si eines brôtes prechen Genes. fdgr. 11,31,40. eʒ ist ein wol gewanteʒ brôt daʒ dû frâʒ verswendest in bitterm spotte gesagt Gregor 2635. eʒ wære ein verworhteʒ brôt, daʒ ich hînte mit iu verlür Helmbr. 1730. dînen wætlîchen lîp den hâst du niht gewunnen von brôte und von brunnen von wasser und brot Gregor 2740. er aʒ diz ungesalzen maʒ âne brôt und âne wîn Iw. 148. ein stücke brôtes büchl. 2,210. brôt unde wîn Nib. 870,2. sine heten kæse, vleisch noch prôt Parz. 184,8. — ein leib brot. er leit im ûf ein bret ein brôt Iw. 127. ich sende iu zwelf prôt Parz. 190,10. — diz ist ein nôt, herre, daʒ man iuwer brôt mit dem lîbe zinsen sol Iw. 243. er hât wunderlîche site dâ er sîn brôt fristet mite Wigal. 1938. — bî dem Pliniʒœl ûf ein gras wart gesidel und wîter rinc genomn, dâ si zem brôte zu tische solden komn Parz. 803,26. irn gesâʒt nie über wirtes brôt derʒ iu mit beʒʒerem willen bôt Parz. 279,21. der wirt des brôt er aʒ Parz. 552,4. ein biderber wirt der geste wol enpfahen kan, und den fröide birt in sînem hûs bî sînem brôte MS. 2,151. b. — ir herzeliep, ir herzeleit deist aller edelen herzen brôt. sus lebent si noch und sint doch tôt, und ist ir tôt der lebenden brôt Trist. 232. daʒ lebende brôt gebære du Gfr. l. 2,2 ( lobges. 17 ). sprichw. ein swert, sweme sîn wart slac oder stôʒ dern embeiʒ niemer mêre brôtes, wander was des gwissen tôdes Lampr. Alex. 1359. ich weiʒ ouch, daʒ selten wirt bî eigem brôt ein milter wirt auf kosten anderer, mag einer leicht freigebig sein (? ) Vrid. 87,10. — swer ze vil gedrôt den vürhtet nieman umb ein brôt Vrid. 123,25. und frumet uns leider niht ein brôt a. Heinr. 1082. er ahte eʒ niht umbe ein brôt Gudr. 843,2. sine gæben für die selben nôt ze driʒec jâren niht ein brôt Parz. 226,22. ern gæbe niht ein halbeʒ brôt umbe uns noch umb sîn selbes tôt Trist. 8673. zwei hundert marc er ir bôt; der ahte si niht umb ein brôt altd. w. 1,53. — ein underaschen brôt unter der asche gebackenes brot Pass. Germ. 7,263. — gewîhteʒ brôt. dô sus des marcrâven mâc in sîner schôʒ unkreftic lac, er sprach hin zim mit herzen klage 'hâstu daʒ alle suntage in Francrîche gewîhet wirt? dehein priester dâ verbirt er ensegn mit gotes kraft ein brôt daʒ guot ist für der sêle tôt. daʒ selbe ein appt mir gewan dort vor sancte Germân. ze Pârîs daʒ ampt wart getân: in mîner taschen ichʒ hie hân. daʒ enpfâch durch dîner sêle heil: des geleites wirt si geil, ob si mit angest für sol gên und ze urteil vor gote stên W. Wh. 68,1. — der eimber lieht von golde rôt dar inne lac des wunsches brôt g. sm. 555. — umme brôt gên betteln myst. 1,162,4. 214,18. 245,4. brôtes halben, s. diu halbe.
Lexer bëtelbrôt bettelbrot. almuosen unde betelbrôt was sîn lîpnarunge Conr. Al. 407. Lexer NLexer bërnbrot eine abgabe in brot, welche die bürger von Straßburg wöchentlich an ihren bischof zu leisten hatten. daʒ brôt dem man sprichet bernbrôt Straßb. str. art. 55. Lexer bîebrôt honig? honigbrot? er aʒ daʒ si heiʒent pîebrôt Hartm. v. gl. 1280. Lexer NLexer FindeB botenbrôt , auch , bëtenbrôt schon die handschrift von Notkers psalmen hat, wie Lachmann zu Nib. 518 bemerkt, 29,10 pétinbrot, womit 'evangelium' übersetzt wird. Im mhd. bedeutet botenbrôt immer das geschenk für die überbringung einer guten nachricht. gebt mir daʒ botenbrôt Iw. 88. Gudr. 1289,1. gebet mir botenbrôt Nib. 518,1. ir muget mich gerne grüeʒen unde geben botenbrôt Nib. 1156,3. in was der reise nôt durch die grôʒen êre unt durch rîchiu potenbrôt Lachmann zu Nib. 1229,5. ich gæbe dir botenbrôt drî guoter bürge und darzuo huobe rîche und sehzic bouge goldes Gudr. 1290,2. Schandalech, der was an loufe alsô chrech daʒ er vor in daʒ botenbrot enphie da mit er sine nôt uberwant mit rîcheit so in der handschrift C. Wigal. 8931. gebet mir daʒ botenbrôt. 'daʒ gib ich gerne' sprach Isôt U. Trist. 1041. Lexer engelbrôt panis angelorum Leyser pred. 3,13. Lexer haberbrôt haferbrot. Gregor 2720. 2770. Lexer NLexer halpbrôt ein kleineres brot von halbem gewichte, lat. semipanis . gr. Ruodolf. H. 15. vgl. Wilh. Grimm's anm. Lexer NLexer FindeB himelbrôt 1. brot, das vom himmel fällt, manna. N. 77,24. Seb. Brant leseb. 1070,42. 2. aus dem grabe des apostels Johannes zu Ephesus wächst noch himilbrôt das dekkit maniger slahte nôt Anno 85. sollte dieß das so genannte Johannisbrot sein? dô envant man niht wan himelbrôt in dem grabe myst. 1,37,28. vgl. 32. 3. das brot, welches bei dem heil. abendmale genossen wird. ûf einen ôstertac — als sich die reine kristenheit nâch heiliger gewonheit mit himelbrôte spîset Marleg. 25,173. vgl. Pass. Germ. 7,261. 4. tropisch. vür daʒ höu der irdischen gluste lernen daʒ wâre himelbrôt eʒʒen myst. 1,343,17. Lexer NLexer hofbrôt brot, wie es auf dem hofe gebacken wird. Gr. w. 1,211. | |